“Μια παράξενη γλώσσα για να ξεχνάμε τους τρόπους με τους οποίους ενθαρρυνόμαστε να κοιτάζουμε το γυναικείο σώμα”

Το 1978, μια ζεστή ηλιόλουστη μέρα, η 19χρονη Francesca Woodman τριγύριζε ανάμεσα στους πάγκους της δημοτικής αγοράς στην Piazza Vittorio της Ρώμης, όταν πήρε την απόφαση να αγοράσει ένα σωρό ζωντανά χέλια. Με τη βοήθεια της συγκάτοικού της Sloan Rankin, μετέφερε τα στριμωγμένα χέλια πίσω στην αρχαία πόλη, στο διαμέρισμά τους, στη Via dei Coronari.

Οι δυο τους ήταν εγγεγραμμένες ως φοιτήτριες στο πρόγραμμα European Honors του Rhode Island School of Design και συχνά περνούσαν τον χρόνο τους περπατώντας στις όχθες του Τίβερη μέχρι την υπαίθρια αγορά Porta Portese. Η Piazza Vittorio ήταν επίσης μια ευχάριστη βόλτα. Με την ασυνήθιστη εικόνα των  χελιών ως βασικό στοιχείο, η Woodman άρχισε να δημιουργεί μερικές από τις πιο εντυπωσιακές και διαχρονικές φωτογραφίες της φευγαλέας και σύντομης καριέρας της (η δημιουργός αυτοκτόνησε σε ηλικία 22 ετών).

Πριν από τα χέλια, η Woodman είχε αγοράσει ψάρια για την τέχνη της. Βρισκόταν στη φάση εκείνη όπου αγόραζε φρέσκα προϊόντα, ζωντανές οργανισμούς με τα οποίες αυτοσχεδίαζε και δημιουργούσε. Περπατώντας ανάμεσα στους πάγκους, θα ζητούσε – με τα άπταιστα ιταλικά της – τα μακριά ασημένια ψάρια και τα μεγάλα φρέσκα λεμόνια που τράβηξαν την προσοχή της. Αυτά τα στοιχεία εμφανίστηκαν στην προηγούμενη σειρά της “Ημερολόγιο ψαριών - 6 ημέρες” (Νοέμβριος 1977), ένα δώρο που έκανε στον φίλο της Giuseppe Casetti. Ο Casetti φιλοξένησε την πρώτη έκθεση της Woodman στη Ρώμη στο βιβλιοπωλείο του στο Maldoror, και όταν ρωτήθηκε για την Woodman, θυμόταν συχνά πώς η τσάντα της ήταν πάντα γεμάτη από περίεργα εργαλεία, φαγητό και αστειευόμενος είπε: «βρωμάει ψάρι».

Δημιουργήθηκε μέσα σε μια εβδομάδα στις αρχές Μαρτίου και το “Ημερολόγιο ψαριών - 6 ημέρες” λειτουργεί ως ένα χρονικό πέρασμα: τα φρέσκα λεμόνια φαίνονται να ξεφλουδίζουν και τα λεία υγρά ψάρια πολλαπλασιάζονται μπροστά στο βλέμμα της κάμερας δίπλα στο γυμνό σώμα της Woodman. Τα στοιχεία αυτά αποδείχθηκαν χρήσιμα όχι μόνο για την ευχάριστη αισθητική τους λάμψη, αλλά και για την παροδική τους φύση, την ικανότητά τους να μεταμορφώνονται απαλά και βαθμιαία, κατά παραγγελία, καθώς τα σώματα των ψαριών σαπίζουν σιγά σιγά, τα λεμόνια μαραίνονται και το δέρμα τους ξεφλουδίζει. Αυτές οι φάσεις της ηλικίας εμφανίζονται ιδιαίτερα στο έργο της Woodman και σε άλλους τομείς. Αρκεί να σκεφτεί κανείς το ξεφλούδισμα σοβάδων στους εγκαταλελειμμένους τοίχους του εργοστασίου ζυμαρικών όπου τραβήχτηκαν τόσες πολλές από τις εικόνες της κατά τη διάρκεια της παραμονής της στη Ρώμη. Η ηλικία και η ικανότητά της να εκτίθεται διακριτικά, και η απρόβλεπτη φύση των ζωντανών πραγμάτων, ήταν τα θέματα που η Woodman ήθελε να συλλάβει.

Δεν ήταν μια τεράστια στροφή η μετάβαση από την αγορά και χρήση ψαριών στα χέλια, αλλά η αισθητική στροφή προς τα ευκίνητα τυλιχτά αυτά σώματα θέτει νέα ερωτήματα. Η σημασία του γιατί η Woodman επέλεξε τα χέλια παραμένει ένα μυστήριο, ωστόσο μια ματιά στις σπουδές της και στην επαφή της με τον υπερρεαλισμό και τη σημασία των συμβολικών αντικειμένων βοηθάει να φωτιστούν οι πιθανοί συνειρμοί. Παραδοσιακά, το επιμήκες σώμα του χελιού έχει συνδεθεί με τη φαλλική αρσενική ενέργεια. Στην Ιταλία, όπως σε πολλά μέρη του κόσμου, τα χέλια εκτιμώνται για τη γλυκιά γεύση τους, και εκλαμβάνονται ως ακριβά εδέσματα ήδη από τα περίτεχνα συμπόσια των αρχαίων Ρωμαίων. Υπάρχουν παραμύθια από την αρχαία Ρώμη που περιγράφουν ορισμένους ευγενείς που έτρεφαν χέλια με σκλάβους, και εξίσου ιστορίες αριστοκρατών που τα χάιδευαν και τα στόλιζαν με πολύτιμα κοσμήματα. Κάποιος στερέωσε ακόμη και σκουλαρίκια στο ραχιαίο πτερύγιο του χελιού του, ένας άλλος το στόλισε με μικρά περιδέραια «ακριβώς όπως κάποια υπέροχη κοπέλα». Αρπακτικά των οποίων το (φρέσκο) αίμα είναι δηλητηριώδες για τον άνθρωπο, τα χέλια είναι πλάσματα με πλούσια ιστορία. Προκαλεί φόβο, αλλά και σεβασμό: ένα νόστιμο πιάτο, ένα λατρεμένο κατοικίδιο.

Σε ένα από τα συχνά ταξίδια της στη Βενετία, ίσως για να δει τη Μπιενάλε το 1978, η Woodman γδύθηκε για να βγάλει τις εικόνες του χελιού της σε ένα σπασμένο μωσαϊκό δάπεδο. Το σώμα της τυλίγεται γύρω από το πλάσμα, τα χέρια και τα πόδια της αμαυρώνονται και μιμούνται καθώς η μορφή της γίνεται ένα ενιαίο τόξο. Στην ακολουθία, το σώμα της μετατοπίζεται σαν το ίδιο το χέλι, γλιστρά γύρω από το δοχείο στο οποίο βρίσκεται το χέλι. Εμφανίζεται από κάθε πλευρά: πρώτα από αριστερά, πάνω και μετά από τα δεξιά. Γυμνή μπροστά στην κάμερα, γίνεται σχεδόν, χωρίς το στοιχείο του σεξ, περισσότερο ζώο παρά γυναίκα. Η συγγραφέας Deborah Levy σημείωσε κάποτε ότι η Woodman είχε ουσιαστικά δημιουργήσει μια «παράξενη γλώσσα για να ξεχνάμε τους τρόπους με τους οποίους ενθαρρυνόμαστε να κοιτάζουμε το γυναικείο σώμα». Αυτή η γλώσσα μας επιτρέπει να επαναξιολογήσουμε τη γυναικεία μορφή κοιτάζοντας τον φυσικό κόσμο και ρωτώντας από τι είμαστε φτιαγμένοι.

Σε αυτές τις φωτογραφίες, ο όρος της Levy "ξεχνάω" αποκτά ανανεωμένη σημασία, που βρίσκεται απευθείας στα ευτελή σώματα  αυτών των υδάτινων πλασμάτων που η Woodman συνέλλεξε από τις ρωμαϊκές και βενετικές αγορές. Τα μυώδη χέλια λειτουργούν ως ένα σύμβολο κάποιας μεγάλης δεσμευτικής αρσενικής δύναμης που επιθυμεί να δέσει το γυναικείο σώμα, να το παραμορφώσει ή να το κρατήσει αιχμάλωτο. Είναι μια εκδήλωση της επιθυμίας του Woodman; Δεδομένου ότι το σώμα της είναι παθητικό και ενεργό, τα χέλια λειτουργούν ως τα σχοινιά που θα την έδεναν, χαλαρή και κρύα, μέσα σε ένα σκεύος μαγειρικής, αναρωτιέστε αν λειτουργεί ως αρπακτικό ή ως προστάτιδα των χελιών; Όπως και με τόσα πολλά έργα της Woodman, η γοητεία βρίσκεται στο άγνωστο.

Πηγή: Anothermag.com 

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (28 Ιουν 2022)

Στα πλαίσια της επετείου των 100 ετών από την Μικρασιατική Καταστροφή, το Μουσείο Μπουμπουλίνας παρουσιάζει έκθεση φωτογραφίας από το προσωπικό αρχείο των Νικολάου και Περικλή Μπούμπουλη, δισεγγόνων...

Exodus (27 Ιουν 2022)

Πόσο σημαντικός είναι ο καφές στη ζωή μας; Τι μνήμες και αρώματα αναδύονται από ένα μπρίκι; Πόση παράδοση κρύβεται μέσα σε ένα φλιτζάνι; Μόνο αν είσαι μερακλής μπορείς να ξέρεις τις σωστές...

News (24 Ιουν 2022)

Οι νικητές του διαγωνισμού Photometria Awards 2022 με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr, είναι γεγονός. Οι νικητές που κέρδισαν τα βραβεία που...

Exodus (22 Ιουν 2022)

Η έκθεση φωτογραφίας «Μαρτυρίες – Βλέμματα» 1971 – 2021: Γιατροί Χωρίς Σύνορα και Magnum Photos, 50 χρόνια στο πεδίο ταξιδεύει στην Καλαμάτα υπό την αιγίδα του Δήμου Καλαμάτας Η έκθεση...

Exodus (21 Ιουν 2022)

 «Για μένα, η ομορφιά βρίσκεται στο θάρρος να είσαι αυτός που είσαι». Γίνομαι. Ο Peter Lindbergh αποτίει φόρο τιμής στο επαναστατικό όραμα ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους της...

News (21 Ιουν 2022)

Το καλοκαίρι είναι η εποχή της κυανοτυπίας! Εποχή διακοπών αλλά και δημιουργικότητας. Ελατέ λοιπόν για ένα διαφορετικό «suntan» στην πόλη...  Η κυανοτυπία (cyanotype/blue...

Exodus (20 Ιουν 2022)

Η έκθεση Le Monde de Steve McCurry παρουσιάζει περισσότερες από 150 φωτογραφίες τυπωμένες σε μεγάλο μέγεθος για πρώτη φορά στο Παρίσι. Είναι η πιο ολοκληρωμένη αναδρομική αφιερωμένη στον Αμερικανό...

News (20 Ιουν 2022)

Με 24 συμμετέχοντες ανοίγει την 5η διοργάνωση ανοιχτής έκθεσης φωτογραφίας το φεστιβάλ Photosphere στην Πάτμο & Πάρο. Τα ονόματα ποου ανακοινώθηκαν είναι: Αθανάσιος Μπαξόπουλος / Athanasios...

Exodus (17 Ιουν 2022)

 Το έργο Επί νοός ειρήνη (“Wish peace in mind”) του Θοδωρή Νικολάου αποτελεί μια πολυπρισματική θέαση του κόσμου της ψυχικής υγείας. Μέσα από εννιά ενότητες - αναπαραστάσεις, μέρος των οποίων...

Exodus (16 Ιουν 2022)

Οι πολλές εκθέσεις φωτογραφίας, οι ταινίες μικρού μήκους και οι διαφορετικοί χώροι εκθέσεων χαρακτηρίζουν το πρόγραμμα του Photopolis Agrinio Photo Festival, το οποίο ανακοινώνει το πρόγραμμα των...

News (16 Ιουν 2022)

 Με επιτυχία ολοκληρώθηκε και ο φετινός διαγωνισμός του Photometria Awards με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr. Ο διαγωνισμός...

Exodus (15 Ιουν 2022)

"Στην αρχαία ιαπωνική φιλοσοφία wabi-sabi σημαίνει η ομορφιά της ατέλειας. Τα χαρακτηριστικά της αισθητικής και των αρχών της wabi-sabi περιλαμβάνουν την ασυμμετρία, την τραχύτητα,...