Ο Henri Cartier-Bresson, ο πατριάρχης της φωτογραφίας δρόμου, επισκέφτηκε την Ελλάδα αρκετές φορές αλλά έχουμε δει φωτογραφίες του κυρίως από δύο ταξίδια του. Αυτό του 1953 και αυτό του 1961. Επειδή τον συνέδεε αδερφική φιλία με την γάλλο εκδότη και συλλέκτη έργων τέχνης Στρατή Ελευθεριάδη-Τεριάντ, δεν είναι τυχαίο ότι συνάντησε στην Ελλάδα ανάμεσα σε άλλους τον Τσαρούχη, τον Ελύτη και τον Χατζηκυριάκο Γκίκα. Οι πιο γνωστές του φωτογραφίες είναι φυσικά αυτή που τράβηξε στην Αθήνα το στην οδό ασωμάτων με τις 2 γιαγιάδες και το νεοκλασικό με τις καρυάτιδες, αλλά και το κοριτσάκι που τρέχει στα σκαλοπάτια στο Κάστρο στη Σίφνο.

Η συγκεκριμένη φωτογραφία του Bresson έχει τραβηχτεί στον παραδοσιακό οικισμό του Αρτεμώνα στη Σίφνο. Σε εκείνο το γραφικό στενάκι, εδώ και πολλά χρόνια, στήνονται υπομονετικά πολλοί φανατικοί της φωτογραφίας, ερασιτέχνες και επαγγελματίες, προκειμένου να επαναλάβουν το μικρό θαύμα που κατόρθωσε το 1961 η κοφτερή ματιά και η υπομονετική φύση του γάλλου μετρ.

Οι ετοιμόρροπες πόρτες και οι σκοτεινές σκιές έρχονται σε αντίθεση με τα φωτεινά ασβεστωμένα κτίρια, δημιουργώντας αυτή τη ζωντανή γεωμετρική σύνθεση. Στο κέντρο του ένα παιδί τρέχει κατά μήκος του διαδρόμου. Η σκηνή αυτή χαρακτηρίζει τη σύλληψη της “αποφασιστικής στιγμής” από τον Cartier-Bresson. Όπως εξήγησε στο ομότιτλο βιβλίο του το 1952, “Η φωτογραφία είναι η ταυτόχρονη αναγνώριση, σε κλάσματα δευτερολέπτου, της σημασίας ενός γεγονότος καθώς και της ακριβούς οργάνωσης μορφών που δίνουν στο γεγονός αυτό τη σωστή έκφραση”. Μεγάλο μέρος του έργου του καλλιτέχνη επικεντρώθηκε σε μαγικές ή μυστηριώδεις πτυχές της καθημερινής ζωής.

Ο φωτογράφος της “αποφασιστικής στιγμής”, που ανήγαγε τη φωτογραφία δρόμου και τον αυθορμητισμό των στιγμών σε ανώτερη μορφή τέχνης, είχε καταφέρει να “πιάσει” ένα μικρό κορίτσι που έτρεχε ανεβαίνοντας τα σκαλιά. Δευτερόλεπτα μετά, θα είχε χαθεί στη στροφή, μαζί με αυτό το μικρό φωτογραφικό αριστούργημα. Ευτυχώς όμως, όλα λειτούργησαν όπως έπρεπε.

Η φωτογραφία μπορεί να είναι ασπρόμαυρη, όμως ο δυνατός ελληνικός ήλιος των Κυκλάδων κάνει το θαύμα του ρίχνοντας μία γενναιόδωρη – και σκληρή – σκιά στο φευγαλέο διάβα του κοριτσιού. “Οι φωτογράφοι καταπιάνονται με πρόσωπα και πράγματα που διαρκώς εξαφανίζονται, και όταν εξαφανιστούν, δεν υπάρχει κανένας νόμος της φύσης που μπορεί να τα φέρει πίσω”, είχε πει κάποτε ο Bresson, εξηγώντας τη σημασία του να πατήσεις το σωστό “κλικ” στη σωστή στιγμή.


Sifnos Bresson iFocus

Πολλά όμως έχουν αλλάξει στο συγκεκριμένο κυκλαδίτικο σκηνικό από το 1961, όπως μαρτυρούν οι φωτογραφίες τού σήμερα. Το κοριτσάκι, αν υπάρχει ακόμη ανάμεσά μας, θα είναι γύρω στα 70. Κι εκείνα τα πλατύσκαλα πάνω στα οποία έτρεχε, έχουν εξαφανιστεί, έχοντας δώσει τη θέση τους σε μία πλακόστρωτη ανηφόρα. Η πόρτα στα δεξιά έχει μία πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία: το συγκεκριμένο κτίριο πέρασε από διάφορες ανακαινίσεις πριν από μερικά χρόνια και η οικογένεια στην οποία ανήκει, αποφασίζοντας ότι μία πόρτα στο συγκεκριμένο σημείο δεν ήταν πλέον αναγκαία, ζήτησε να τη χτίσουν. Όμως, χάρη στην τεράστια αναγνωρισιμότητα που προσέφερε η φωτογραφία του Bresson σε αυτή τη νησιώτικη γωνιά, οι τοπικοί παράγοντες εναντιώθηκαν και είπαν όχι, δεν πρέπει ο τοίχος να μείνει άδειος και έτσι η πόρτα επανήλθε. Δεν είναι όμως η ίδια πόρτα, αλλά μία που της μοιάζει, καθώς εκείνη του 1961 ήταν ελαφρώς στραβή. Αυτή βέβαια ήταν και η γοητεία της στο διάσημο κάδρο του Bresson. Και κάπως έτσι, η πόρτα επανήλθε στον τοίχο, αλλά πλέον δεν οδηγεί πουθενά, πέρα από τη νοσταλγία για την Ελλάδα της δεκαετίας του ‘60. Λες και είναι σκηνικό κάποιας ακριβής κινηματογραφικής παραγωγής που διαδραματίζεται σε ελληνικό νησί. Κι όμως, αν βρεθείς στο συγκεκριμένο σημείο και κοντοσταθείς, θα αισθανθείς την αύρα μιας εποχής περασμένης που σημάδια της υπάρχουν ακόμα γύρω: παιδιά που τρέχουν, ηλικιωμένοι που περπατούν με αργά βήματα, μια «καλημέρα» που θα ακούσεις στα σοκάκια και όχι στα άψυχα social media.


“Στη φωτογραφία, ακόμη και το πιο ασήμαντο πράγμα μπορεί να αποτελέσει ένα σπουδαίο θέμα”, θα ακούσεις να σου ψιθυρίζει το πνεύμα του Bresson, βλέποντας τη συγκεκριμένη φωτογραφία καθώς σε βοηθά να αποφασίσεις ποια θα είναι η δική σου αποφασιστική στιγμή για να κάνεις “κλικ” στο δικό σου καλοκαίρι.

Πηγές:

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (08 Δεκ 2022)

Μια διαφορετική φωτογραφική έκθεση θα λάβει χώρα στον o.art.ath. Ο Alexander Ibrahimi θα παρουσιάσει μέσα από οθόνες , πίξελ και καλώδια το δικό του δυστοπικό δάσος , μια καταγγελία για την...

Exodus (08 Δεκ 2022)

Η Φωτογραφική Εταιρεία Μυτιλήνης με ιδιαίτερη χαρά εγκαινιάζει τον εκθεσιακό της χώρο μετά από δύο χρόνια απαγόρευσης λόγω της πανδημίας, με την έκθεση φωτογραφίας του αγαπητού της μέλους Μιχάλη...

News (02 Δεκ 2022)

Το Photopolis Agrinio Photo Festival, μπαίνοντας στον 5ο χρόνο συνεχούς λειτουργίας, προκηρύσσει δύο φωτογραφικούς διαγωνισμούς.  1ος διαγωνισμός: "Photopholios:23" Οι ενδιαφερόμενοι...

News (02 Δεκ 2022)

Το εργαστήριο «Χριστουγεννιάτικες ιστορίες μας μπροστά στον φακό», επανέρχεται στη δια ζώσης μορφή του!  Θα γίνει στην Αθήνα την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2022 (ώρες 10:30-18:00) Συνδυάζει τον...

Exodus (29 Νοε 2022)

Στον τόπο όπου έφθασε ο μεγαλύτερος αριθμός Μικρασιατών προσφύγων στη Θεσσαλία και την Κεντρική Ελλάδα, στον Βόλο, ανοίγει σε λίγες μέρες τις πύλες της η μεγάλη περιοδική έκθεση με τίτλο Από την...

Exodus (28 Νοε 2022)

Η εκθεση «Αντι λήψεις», της Γιώτας Εφραιμίδου  παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στο Κερατσίνι, , με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, στο Πολιτιστικό Κέντρο...

Exodus (28 Νοε 2022)

Με τον τίτλο ΚΗΠΟΙ ΜΥΣΤΙΚΟΙ παρουσιάζεται η ατομική έκθεση της Φωτεινής Στεφανίδη από την Τρίτη 29 Νοεμβρίου 2022 στον πολιτιστικό χώρο MACART. Η ενότητα των έργων αφορά ένα μεγάλο μέρος...

Exodus (23 Νοε 2022)

Η σχέση της Έλλης Παπαδημητρίου με τη φωτογραφία ξεπηδάει από τον έρωτα για την ζωγραφική. Ως στέλεχος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και συνεργάτης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών,...

Exodus (22 Νοε 2022)

Την Πέμπτη 24 Νοεμβρίου, εγκαινιάζεται η έκθεση του Κωνσταντίνου Πίττα “Εικόνες μιας άλλης Ευρώπης” στη γκαλερί Jakubska, στην Πράγα.   Πρόκειται για στιγμιότυπα που...

Book Reviews (22 Νοε 2022)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου διοργανώνει εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου του Αμερικανού συγγραφέα Bayard Taylor:  Ταξίδια 1857-1858, Ελλάδα Ρωσία και...

Exodus (22 Νοε 2022)

Ένα σύνθετο θεωρητικό και εικαστικό εγχείρημα με γενικό θέμα την «Πολυκατοικία» ως ισχυρό κοινωνικό, αισθητικό και συναισθηματικό σύμβολο στην αστική ζωή των τελευταίων 100 χρόνων. Η...

Exodus (21 Νοε 2022)

Η φωτογραφική έκθεση, των μελών του Κέντρου Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης υπό τον τίτλο "ΡΟΔΟΠΗ" «ταξιδεύει» στην Καβάλα. Το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης, λειτουργώντας ως πυρήνας...