"I’m an eye. A mechanical eye. I, the machine, show you a world the way only I can see it. ! free myself for today and forever from human immobility. I’m in constant movement. I approach and pull away from objects, I creep under them. I move alongside a running horse’s mouth, I fall and rise with the falling and rising bodies. This is I, the machine, maneuvering in the chaotic movements, recording one movement after another in the most complex combinations, Freed from the boundaries of time and space, I co-ordinate any and all points of the universe, wherever I want them to be. My way leads towards the creation of a fresh perception of the world. Thus I explain in a new way the world unknown to you." - Dziga Vertov, Soviet film director–Kino-Eye Manifesto (1923)

To εργαλείο που θα συλλάβει τη φωτογραφία, είναι η φωτογραφική μηχανή.

Η φωτογραφική μηχανή είναι ένα όργανο κατασκευασμένο να μπορεί να αποτυπώνει τον ορατό κόσμο δισδιάστατα, σύμφωνα με προγραμματισμένες λειτουργίες.

Είναι ένα όργανο. Όπως ο άνθρωπος κατασκεύασε το μικροσκόπιο για να παρατηρεί τον μικρόκοσμο και το τηλεσκόπιο για να παρατηρεί το σύμπαν, δημιούργησε τη φωτογραφική μηχανή για να διεισδύσει βαθύτερα και να μελετήσει τον ορατό κόσμο παρατηρώντας και καταγράφοντας οπτικά φαινόμενα ώστε να υπάρχουν σε μια πιο μόνιμη μορφή, καταγεγραμμένα. Οπτικά φαινόμενα του κόσμου γύρω μας, που κάτι σημαίνουν και επιζητούν να μείνουν στην συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας.

 Όπως κάθε όργανο προσομοιάζοντας τις ανθρώπινες λειτουργίες, τις επεκτείνει και με  αυτό τον τρόπο επεκτείνει την ανθρώπινη  συνειδητότητα. Στην προκειμένη περίπτωση η φωτογραφική μηχανή μπορεί να λειτουργεί σαν ένα όργανο που επεκτείνει την μνήμη μας και όχι μόνο. Μπορεί να δει τα πράγματα με τον δικό της τρόπο, μπορεί να δει πράγματα που το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να δει. Μπορεί να δει την στιγμή, ώστε  να την παρατηρούμε αέναα, μπορεί να αποτυπώνει τα πράγματα που το ανθρώπινο μάτι δεν συνηθίζει ή αδυνατεί να δει. Μας λέει ότι ο κόσμος μπορεί να ιδωθεί κι αλλιώς και να μας κάνει κοινωνούς και γνώστες αυτής της καταγραφής.

Η φωτογραφική μηχανή, λοιπόν σαν όργανο μας μαθαίνει να βλέπουμε φωτογραφικά, δηλαδή μας μαθαίνει να βλέπουμε τον κόσμο φωτογραφημένο. Μας μαθαίνει τρόπους μετασχηματισμού εννοιών σε εικόνες, ώστε να δείξουμε στον θεατή καινούργιους τρόπους κωδικοποίησης των εννοιών του ορατού κόσμου. 

 “A camera is a tool for learning how to see without a camera.”

Dorothea Lange

Το όργανο αυτό είναι κατασκευασμένο και προγραμματισμένο με συγκεκριμένες ρυθμίσεις. Οι ρυθμίσεις αυτές καθορίζουν τις επιλογές μας. Η επιλογή του φακού,του διαφράγματος, της ταχύτητας, του κλείστρου, της ευαισθησίας, η επιλογή της έγχρωμης ασπρόμαυρης υπέρυθρης ή υψηλού κοντράστ παρουσίασης είναι παράγοντες της καταγραφής. 

Η τελική φωτογραφική ματιά είναι ένα πολυσύνθετο αποτέλεσμα πολλών παραγόντων που θα καθοριστεί από τις επιλογές του φωτογράφου. 

Η επιλογή του είδους της φωτογραφικής μηχανής, η επιλογή των ρυθμίσεών της, η επιλογή της παρουσίασής της, του μεγέθους της καθώς και του μέσου που θα εκτεθεί, παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην τελική της μορφή που θα μεταφερθεί και νοηματοδοτηθεί, στο μυαλό του θεατή.

Η φωτογραφία δεν απεικονίζει την πραγματικότητα. Αυτό που βλέπουμε με αυτό που θα αποτυπώσουμε σε μια φωτογραφία, δεν είναι απαραίτητα και αυτό που θα αποτυπωθεί στο μυαλό του θεατή της. 

Το φωτογραφημένο έχει την μορφή αυτή που οι επιλογές του φωτογράφου καθόρισαν. Είναι η κωδικοποίηση σε εικόνες των δικών του εννοιών γύρω από τον κόσμο. Με την κωδικοποίηση αυτή ο φωτογράφος μπορεί δε να μην θέλει να έχει καμία σχέση η πραγματικότητα με την φωτογραφημένη εικόνα. Σε αυτό συμβάλουν οι συνειδητές ή ασυνείδητες επιλογές μας που καθορίζουν την πρότασή του. Είναι το κάδρο και η σύνθεσή του, η στιγμή του κλικ, είναι οι τεχνικές και οι ρυθμίσεις της μηχανής, είναι ο συνδυασμός όλων εκείνων που θα τον κάνουν να κάνει την τελική επιλογή της φωτογραφίας για παρουσίαση της.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες που αναφέραμε, είναι που νοηματοδοτούν την φωτογραφημένη απεικόνιση, την φωτογραφία. Είναι αυτοί που δημιουργούν την πληροφορία. Η φωτογραφία είναι μια εικόνα εννοιών.

Διακρίνουμε ότι όλες αυτές οι ρυθμίσεις αυτού του οργάνου , είναι εργαλεία στην πρόθεση του φωτογράφου και μπορούν να χρησιμοποιηθούν  για να αναπαραστήσουμε εσωτερικές εικόνες, που γεννιόνται μέσα μας, με αφορμή την ορατή πραγματικότητα. Ναι η ορατή πραγματικότητα μπορεί να είναι μια αφορμή για να αποτυπώσουμε την εν-τύπωσή μας, αυτό δηλαδή που αποτυπώθηκε μέσα μας,  την ώρα της λήψης, με την  φωτογραφική μηχανή.

Όσο και αν φαίνεται περίεργο, το πλήρως προγραμματισμένο κουτί της φωτογραφικής μηχανής περιλαμβάνει την αβεβαιότητα σε κάθε επιλογή της και η φωτογραφική διαδικασία είναι μια σειρά κβαντικών ενεργειών. Η δομή της φωτογραφικής πράξης, είναι κβαντική. 

Σε όλη αυτήν την διαδικασία των επιλογών, περιλαμβάνεται μεγάλος βαθμός απροσδιοριστίας και η παρουσία του τυχαίου είναι πάντα παρούσα. Το παιχνίδι και το «λάθος» στην αναζήτηση για την δημιουργία μιας μοναδικής εικόνας είναι οι βασικοί μας οδηγοί. Το λάθος εμπεριέχει το αποτέλεσμα μιας απρόσμενης ρύθμισης που μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα νέο δρόμο οπτικής προσέγγισης. Έτσι ανακαλύπτουμε ότι ο  κόσμος μπορεί να γίνει ορατός και να υπάρξει με διάφορους μαγικούς τρόπους αποτύπωσης. Αυτήν την μαγεία αναζητούμε να κλέψουμε και να την ενσωματώσουμε στην ιδιωτική μας αιωνιότητα.

Αναζητούμε το  λάθος που μπορεί να γίνει δάσκαλός μας, το  λάθος που μπορεί να γίνει η αφορμή να βλέπουμε στην συνέχεια, με ένα νέο μοναδικό τρόπο τον κόσμο γύρω μας, υπερβαίνοντας τις προγραμματισμένες προθέσεις των σχεδιαστών της φωτογραφικής μηχανής και αγγίζοντας τις κβαντικές μυστηριακές προθέσεις του ανθρώπου φωτογράφου. 

Η κάθε επιλογή μας και όχι μόνο στην φωτογραφία, είναι στον δρόμο της αναζήτησης του σωστού και του λάθους. Η επιλογή γίνεται πάντοτε με την αίσθηση ότι είναι ορθή. Αυτό δεν οδηγεί πάντα και στο ορθό. Γιατί στην ουσία δεν ξέρουμε πιο είναι το ορθό, το αναζητούμε κι όταν το βρούμε αναπηδούμε, αναζητώντας παράλληλα να απομνημονεύσουμε τον δρόμο που μας οδήγησε εκεί. Ο δρόμος μας είναι σπαρμένος με σωστές και λάθος επιλογές. Επιλογές που θα κριθούν εκ του αποτελέσματος. Μέχρι τότε δεν γνωρίζουμε τι είναι σωστό και τι είναι λάθος. 

Στην πραγματικότητα υπάρχουν μόνο επιλογές.

Γιατί το λάθος δεν είναι λάθος,  είναι απλά ένας άλλος δρόμος. Ένας δρόμος ανίχνευσης του αγνώστου, ένας δρόμος προσωπικός, που μπορεί να μας οδηγεί σε μια ιδιωτική οδό, που βγάζει σε ένα παντού, που είναι των άλλων το «πουθενά».

(Εμπνευσμένο από τις διαδικτυακές συναντήσεις με τον Αχιλλέα Νάσιο)

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (28 Ιουν 2022)

Στα πλαίσια της επετείου των 100 ετών από την Μικρασιατική Καταστροφή, το Μουσείο Μπουμπουλίνας παρουσιάζει έκθεση φωτογραφίας από το προσωπικό αρχείο των Νικολάου και Περικλή Μπούμπουλη, δισεγγόνων...

Exodus (27 Ιουν 2022)

Πόσο σημαντικός είναι ο καφές στη ζωή μας; Τι μνήμες και αρώματα αναδύονται από ένα μπρίκι; Πόση παράδοση κρύβεται μέσα σε ένα φλιτζάνι; Μόνο αν είσαι μερακλής μπορείς να ξέρεις τις σωστές...

News (24 Ιουν 2022)

Οι νικητές του διαγωνισμού Photometria Awards 2022 με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr, είναι γεγονός. Οι νικητές που κέρδισαν τα βραβεία που...

Exodus (22 Ιουν 2022)

Η έκθεση φωτογραφίας «Μαρτυρίες – Βλέμματα» 1971 – 2021: Γιατροί Χωρίς Σύνορα και Magnum Photos, 50 χρόνια στο πεδίο ταξιδεύει στην Καλαμάτα υπό την αιγίδα του Δήμου Καλαμάτας Η έκθεση...

Exodus (21 Ιουν 2022)

 «Για μένα, η ομορφιά βρίσκεται στο θάρρος να είσαι αυτός που είσαι». Γίνομαι. Ο Peter Lindbergh αποτίει φόρο τιμής στο επαναστατικό όραμα ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους της...

News (21 Ιουν 2022)

Το καλοκαίρι είναι η εποχή της κυανοτυπίας! Εποχή διακοπών αλλά και δημιουργικότητας. Ελατέ λοιπόν για ένα διαφορετικό «suntan» στην πόλη...  Η κυανοτυπία (cyanotype/blue...

Exodus (20 Ιουν 2022)

Η έκθεση Le Monde de Steve McCurry παρουσιάζει περισσότερες από 150 φωτογραφίες τυπωμένες σε μεγάλο μέγεθος για πρώτη φορά στο Παρίσι. Είναι η πιο ολοκληρωμένη αναδρομική αφιερωμένη στον Αμερικανό...

News (20 Ιουν 2022)

Με 24 συμμετέχοντες ανοίγει την 5η διοργάνωση ανοιχτής έκθεσης φωτογραφίας το φεστιβάλ Photosphere στην Πάτμο & Πάρο. Τα ονόματα ποου ανακοινώθηκαν είναι: Αθανάσιος Μπαξόπουλος / Athanasios...

Exodus (17 Ιουν 2022)

 Το έργο Επί νοός ειρήνη (“Wish peace in mind”) του Θοδωρή Νικολάου αποτελεί μια πολυπρισματική θέαση του κόσμου της ψυχικής υγείας. Μέσα από εννιά ενότητες - αναπαραστάσεις, μέρος των οποίων...

Exodus (16 Ιουν 2022)

Οι πολλές εκθέσεις φωτογραφίας, οι ταινίες μικρού μήκους και οι διαφορετικοί χώροι εκθέσεων χαρακτηρίζουν το πρόγραμμα του Photopolis Agrinio Photo Festival, το οποίο ανακοινώνει το πρόγραμμα των...

News (16 Ιουν 2022)

 Με επιτυχία ολοκληρώθηκε και ο φετινός διαγωνισμός του Photometria Awards με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr. Ο διαγωνισμός...

Exodus (15 Ιουν 2022)

"Στην αρχαία ιαπωνική φιλοσοφία wabi-sabi σημαίνει η ομορφιά της ατέλειας. Τα χαρακτηριστικά της αισθητικής και των αρχών της wabi-sabi περιλαμβάνουν την ασυμμετρία, την τραχύτητα,...