Το iFocus διοργανώνει τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026, στις 19.00, διαδικτυακή διάλεξη με τον Χρήστο Κοψαχείλη, ο οποίος θα παρουσιάσει σημαντικούς φωτογράφους με ασχολήθηκαν με τη φωτογράφιση μόδας.
Info
Online Παρακολούθηση
Διάρκεια: 3 ωρών (19.00 - 22:00)
Κόστος: 15 Ευρώ (χωρίς το ΦΠΑ).
Δηλώσεις συμμετοχής Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Οι επόμενες διαλέξεις έχουν προγραμματιστεί για τις ακόλουθες ημερομηνίες:
9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026 | 20 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026 | 11 ΜΑΙΟΥ 2026 | 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
Μόδα: Η Τέχνη της Απεικόνισης του Στιλ
Ο κλάδος της φωτογραφίας με τη μεγαλύτερη αίγλη και τις υψηλότερες αμοιβές είναι αυτός της μόδας. Οι φωτογράφοι ήρθαν να αντικαταστήσουν σταδιακά τους εικονογράφους οι οποίοι με τα σχέδια τους παρουσίαζαν τα ρούχα στα περιοδικά και ενημέρωναν τις υποψήφιες πελάτισσες για τα νέα προϊόντα και τις τάσεις της μόδας. Η ζωντάνια και η ρεαλιστικότατα των φωτογραφιών προκάλεσε μεγάλη έκπληξη και τόσο θετική εντύπωση στο αναγνωστικό κοινό που είχε σαν αποτέλεσμα τη προσέλκυση των καλύτερων φωτογράφων στη φωτογραφία μόδας. Οι πραγματικά καλές φωτογραφίες μόδας είναι τεχνικά άρτιες, αισθητικά αξιόλογες και σε μερικές περιπτώσεις τόσο όμορφες, που κάνει πολλούς να τις κατατάσσουν ανάμεσα στα πετυχημένα παραδείγματα της Τέχνης της φωτογραφίας. Η ευρεία διάδοση και χρήση της φωτογραφίας στις μέρες μας σε συνδυασμό με την αντίληψη που πρωτοεμφανίστηκε τις δυο-τρεις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα ότι ο κάθε εν γένει δημιουργός έπρεπε να αποκαλείται καλλιτέχνης, συνέβαλαν στη κατάργηση της διάκρισης ανάμεσα στην εφαρμοσμένη-εμπορική και τη καλλιτεχνική φωτογραφία, αφού η Τέχνη άρχισε να λειτουργεί σαν μοχλός κοινωνικής καταξίωσης.
Το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα των εμπορικών φωτογραφιών –και η φωτογραφία μόδας σαφώς συγκαταλέγεται σε αυτό το είδος– είναι ότι απευθύνονται, κατ’ ανάγκη, στο πλατύτερο δυνατό κοινό και ως εκ τούτου πρέπει να είναι έτσι φτιαγμένες, ώστε να πετύχουν την ταχύτερη και σαφέστερη επικοινωνία με το κόσμο. Έχουν ένα σκοπό: να πείσουν. Όταν τα καταφέρουν είναι καλές, είναι επιτυχημένες. Αντίθετα η καλλιτεχνική φωτογραφία βρίσκεται στον αντίποδα. Ξεκινά από άλλη αφετηρία και τα κίνητρα της είναι διαφορετικά. Οι εικόνες παράγονται από μια εσωτερική ανάγκη του φωτογράφου-δημιουργού. Η επικοινωνία δεν είναι στόχος, είναι ευχή. Η δημοσιογραφία, η διαφήμιση, η μόδα ασχολούνται με το σήμερα, με το επίκαιρο, με το εφήμερο. Η καλλιτεχνική δημιουργία όμως χρησιμοποιεί το επίκαιρο για να μιλήσει και να αγγίξει το αιώνιο. Βεβαίως και η εμπορική φωτογραφία στις μέρες μας έχει βελτιωθεί ποιοτικά, αλλά δεν πρέπει όμως να συγχέουμε το όμορφο, το καλαίσθητο, το ευρέως αποδεκτό με το καλλιτεχνικό.
Ο σκοπός των περιοδικών μόδας δεν είναι μόνο ο προφανής, δηλ η προώθηση των ενδυμάτων και των λοιπών αξεσουάρ της μόδας, αλλά κυρίως η προβολή ενός συγκεκριμένου life style των ευκατάστατων ανθρώπων. Με αυτό τον τρόπο επιδιώκουν να επηρεάσουν τον τρόπο ζωής των λιγότερο ευνοημένων ανθρώπων ώστε οι διακοπές στο χωριό να γίνουν διακοπές στη Κυανή Ακτή, το βραστό βοδινό να γίνει βοδινό Ουέλινγκτον και μέσα από αυτήν τη διαδικασία να δημιουργηθεί η ατμόσφαιρα, που προκαλεί τους αναγνώστες να αγοράσουν ό,τι διαφημίζεται στα περιοδικά και να ντυθούν, ακόμα και ράβοντας μόνοι τους τα ρούχα, σύμφωνα με τη μόδα πού επιδεικνύουν τα μοντέλα. Ο φωτογράφος έχει αρκετούς ανθρώπους πού στέκονται πάνω από το κεφάλι του, έτοιμοι να του υπενθυμίζουν αυτόν το σκοπό: το σχεδιαστή των φορεμάτων και των άλλων αξεσουάρ, τον κατασκευαστή, τον κομμωτή, τον μακιγιέρ, τον στυλίστα και - μια πού όλες οι φωτογραφίες προορίζονται για έκδοση - τον art director και τον καλλιτεχνικό διευθυντή. Έτσι γίνεται αμέσως αντιληπτό ότι ο φωτογράφος μόδας δεν είναι ελεύθερος να δημιουργήσει μόνος του τις δικές του εικόνες, αλλά πρέπει να συγκεράσει τις γνώμες όλων των ειδικών και να υλοποιήσει τις εντολές τους.
Η αλήθεια είναι ότι στα πρώτα της βήματα, στις δεκαετίες του 1920 και του 1930, η φωτογραφία μόδας είχε λιγότερους περιορισμούς κι αυτό γιατί τότε δεν χρειαζόταν να καινοτομεί διαρκώς. Ότι κι αν γινόταν ήταν καινούργιο και εντυπωσίαζε. Απ’ την άλλη ορισμένοι από τους πιο πετυχημένους φωτογράφους εκείνης της περιόδου είχαν μια πραγματικά προσωπική εξοικείωση με το χώρο της μόδας. Ο πρωτοπόρος Γαλλο-γερμανός Adolph de Meyer (1868-1946), η γυναίκα του οποίου ήταν, όπως λέγεται, νόθα κόρη του Εδουάρδου VII, είχε ένα βενετσάνικο παλάτι, ένα κτίριο στο Λονδίνο και ένα σπίτι στη Νότια Αγγλία, δώρα - καθώς έλεγαν οι φήμες - του Βασιλιά πεθερού του. Ήταν ένας σωματώδης, εξωτικός τύπος με μπαστούνι. Κοιμόταν κάτω από μια κουβέρτα μινγκ και προστάτευε τα βαμμένα μπλε μαλλιά του μ' ένα δίχτυ, όσο εργαζόταν στο στούντιο. Ήταν ο πρώτος φωτογράφος της Vogue, πριν συνεχίσει Harper’s Bazaar. Οι φωτογραφίες τού De Meyer χαρακτηρίζονται από μια ρομαντική σκηνοθεσία και από μια μοναδική χρήση του αντίθετου φωτισμού.
George Hoyningen Huene
Ο George Hoyningen Huene, (1900-1968), χρησιμοποιούσε σπάνια τον τίτλο του Βαρόνου και είχε αριστερούς φίλους, αλλά δεν αποχωριζόταν ποτέ μια φωτογραφία του πατέρα του, Barthold Theodor, ενός αριστοκράτη της Βαλτικής, σταβλάρχη του Τσάρου Αλέξανδρου Γ΄, ο οποίος στολισμένος με όλα του τα παράσημα προπορευόταν του διαδόχου του Νικόλαου Β' στην τελετή στέψης του 1894 στη Μόσχα. Η μητέρα του, η Αμερικανίδα EmilyAnne "Nan" Lothrop, ήταν κόρη του προξένου των Η.Π.Α και έκτακτου εκπρόσωπου στην αυτοκρατορική Αυλή. Ο γεννημένος το 1900 George είχε εφοδιαστεί από πολύ μικρός με κλασική αισθητική και μια ασύγκριτη καλλιτεχνική παιδεία καθώς η γιαγιά του τον πήγαινε βόλτες στις αίθουσες του μουσείου Hermitage στα Χειμερινά Ανάκτορα του Τσάρου. Έχοντας μεγαλώσει στο αριστοκρατικό περιβάλλον της Αγίας Πετρούπολης, εκτός από γνώση για την τέχνη είχε εξοικειωθεί και έτρεφε μεγάλο θαυμασμό για τα ωραία ρούχα και τις τάσεις της μόδας. «Ήταν ένας κόσμος», όπως είπε αργότερα, «στον οποίο οι άνδρες ήταν άνδρες και οι γυναίκες ήταν γυναίκες·- οι σύγχρονοι άνθρωποι μου φαίνονται να έχουν μεικτό φύλο». Οι φωτογραφικές συνθέσεις του ήταν εξαιρετικά λιτές, αυστηρές και με έντονες επιρροές από τον κλασικισμό.
Cecil Beaton
Ο Cecil Beaton (1904 – 1980), γιος ενός Άγγλου έμπορου ξυλείας, αποφοίτησε από τα καλύτερα σχολεία (Χάρροου και Κέιμπριτζ) πριν μεταπηδήσει στα ανώτερα στρώματα της Λονδρέζικης κοινωνίας, οπού μπορούσε να ικανοποιήσει τη διπλή επιθυμία του: Δεξιώσεις και κομψό ντύσιμο. Κάποτε εγκατάλειψε το συμβατικό ντύσιμο και εμφανιζόταν κάθε μέρα με διαφορετική φανταστική μεταμφίεση, κι όχι απαραίτητα ανδρική. Ο Beaton διδάχτηκε τα βασικά της φωτογραφίας και της επεξεργασίας των φιλμ από τη νταντά του και συχνά ζητούσε από τις αδερφές και τη μητέρα του να ποζάρουν γι’ αυτόν ντυμένες με τα καλά τους ρούχα. Έστελνε μάλιστα τις φωτογραφίες σε λονδρέζικα περιοδικά υπογράφοντας με ψευδώνυμο. Άφησε το Κέιμπριτζ χωρίς να πάρει πτυχίο, διέσχισε τον Ατλαντικό και άρχισε να χτίζει, σιγά σιγά, τη φήμη του στη Νέα Υόρκη, πριν επιστρέψει και πάλι στην Αγγλία κατά τη διάρκεια του Β΄Π.Π μέχρι να χρησθεί ιππότης το 1972. Ο Beaton δεν ήταν ποτέ ένας εξαιρετικά εξειδικευμένος τεχνίτης, αλλά στήριξε τη καριέρα του στα θεατρικά σκηνικά, στη σκηνοθεσία και στην αναζήτηση της τέλειας στιγμής λήψης.
Martin Munkacsi
«Το 1932 είδα μια φωτογραφία τού Martin Munkacsi με τρία αγόρια που έτρεχαν προς τη θάλασσα και πρέπει να ομολογήσω ότι αυτή η φωτογραφία ήταν ο σπινθήρας που έβαλε τη φωτιά και με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι η φωτογραφία μπορεί να αγγίξει την αιωνιότητα μέσα από τη στιγμή». Με αυτά τα λόγια αναγνώρισε ο HenriCartier-Bresson τη φωτογραφική ευφυία του Ούγγρου Martin Munkacsi, (1896-1963), ο οποίος ξεκίνησε τη καριέρα του ως αθλητικός φωτορεπόρτερ, αλλά εντυπωσίασε τους υπεύθυνους του περιοδικού Harper’s Bazaar και τους εξανάγκασε να τον προσλάβουν ως φωτογράφο μόδας. Γνήσιος εκφραστής της τολμηρής ευρωπαϊκής φωτογραφίας του μεσοπολέμου υπήρξε οπαδός τού ανερχόμενου τότε κινήματος τού φωτογραφικού μοντερνισμού, το οποίο απεχθανόταν τη μίμηση των άλλων τεχνών και ειδικά τής ζωγραφικής και ήθελε να αξιοποιήσει τις ιδιαιτερότητες τού φωτογραφικού μέσου. Ήταν ο πρώτος φωτογράφος που έβγαλε τα μοντέλα του από το στούντιο και τα φωτογράφισε στο δρόμο και σε φυσικούς χώρους.
Irving Penn
Ο Αμερικανός Irving Penn, (1917-2009), περισσότερο από όλους τους άλλους γνωστούς φωτογράφους μόδας του 20ού αιώνα είναι εκείνος ο οποίος οδήγησε τη φωτογραφική τεχνική σε νέα μονοπάτια έκφρασης, ανανέωσε τους κώδικες επικοινωνίας της με το θεατή και επέβαλε τη λιτή, σχεδόν «σπαρτιάτικη» εικόνα που δημιουργούσε στο στούντιο, σαν ένα μανιφέστο απόλυτης ελευθερίας ανάμεσα στον φωτογράφο και το θέμα του. Η δουλειά του Irving Penn περιβάλλεται από μια ψυχρή, εσωστρεφή ομορφιά. Η ηρεμία και η ευγένεια του εκφράζονται στη φωτογραφία ενός κομψού μοντέλου, πού παίρνει ένα κομματάκι καπνό από τη γλώσσα της με τα νύχια της τέλεια φροντισμένα ή στη λήψη του σκορπισμένου περιεχομένου μιας γυναικείας τσάντας: μια χρυσή θήκη χαπιών, σκορπισμένα ηρεμιστικά, μια θήκη τσιγάρων, ένα μολύβι για τη σημείωση των ραντεβού. Ο κλινικός τρόπος παρατήρησης τον συνοδεύει παντού, είτε φωτογραφίζει σχολαστικά προετοιμασμένα μοντέλα υψηλής μόδας στη Νέα Υόρκη, είτε ταξιδεύει σε μακρινές γωνιές της υδρογείου σ' αποστολές για το περιοδικό Vogue. Πολύ συχνά πραγματοποιεί ταξίδια για να εξερευνήσει καινούργιες περιοχές - το Νεπάλ, τη Νέα Γουινέα, το Περού, τη Δαχομέη - ψάχνοντας να φωτογραφίσει καινούργιους και ενδιαφέροντες ανθρώπους και πρόσωπα. Οπουδήποτε πήγαινε κουβαλούσε συνήθως μαζί του ένα φορητό στούντιο.
Ο Saul Leiter, (1923-2013), γεννήθηκε στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια και ήταν γιος ενός διεθνούς φήμης ορθόδοξου Ραβίνου. Η οικογένεια του είχε παρόμοιες φιλοδοξίες και για τον Saul και έτσι από την ηλικία των 12 σπούδαζε θεολογία και ο ίδιος. Εντούτοις παράλληλα ανέπτυξε έντονο ενδιαφέρον και για την τέχνη. Η ενασχόληση του με την τέχνη περιέπλεκε τη σχέση του με την οικογένεια του, η οποία δεν ενθάρρυνε καθόλου αυτή τη δραστηριότητα του Saul θεωρώντας ότι θα τον αποσπούσε από τα θεολογικά καθήκοντα του. Όταν μάλιστα μια εβραϊκή εφημερίδα του Πίτσμπουργκ δημοσίευσε την αναγγελία της ατομικής έκθεσης του Saul ο πατέρας του αντέδρασε έντονα και του δήλωσε ότι ντρεπόταν για αυτόν. Καθώς η κατάσταση στο σπίτι φορτιζόταν όλο και περισσότερο, ο Saul, σε ηλικία 23 ετών παράτησε το σχολείο θεολογίας και επιβιβάστηκε μεσάνυχτα σε ένα λεωφορείο με προορισμό τη Νέα Υόρκη αποφασισμένος να γίνει καλλιτέχνης. Η γνωριμία του με τον με τον W. Eugene Smith κατέστησε αναπόφευκτη τη στροφή του προς τη φωτογραφία. Η επιτυχία ήρθε στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν ο Henry Wolf καλλιτεχνικός διευθυντής του Esquire, άρχισε να δημοσιεύει στο περιοδικό επαγγελματικές φωτογραφίσεις μόδας του Leiter, συνεργασία που συνεχίστηκε αργότερα και στο Harper Bazaar. Δούλεψε με την ίδια ποιότητα τόσο στην ασπρόμαυρη όσο και στην έγχρωμη φωτογραφία. Τα χρώματά του είναι διακριτικά και η πρωτοτυπία του και ο δυναμισμός του εστιάζονται στις τολμηρές φορμαλιστικές του συνθέσεις.
Το 1957, ο γεννημένος στην Ιταλία, Frank Horvat, (1928–2020), τράβηξε φωτογραφίες μόδας για το Jardin des Modes χρησιμοποιώντας μια φωτογραφική μηχανή 35 mm και το διαθέσιμο φως, κάτι που σπάνια χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για τη μόδα. Αυτή η καινοτομία έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τους σχεδιαστές έτοιμων ενδυμάτων, επειδή παρουσίαζε τις δημιουργίες τους στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής. Η προσφορά του Horvat στη φωτογραφία μόδας είναι ανεκτίμητη. Χωρίς τυμπανοκρουσίες έκτισε ένα προσωπικό έργο, το οποίο σεβόμενο πλήρως την καθαρότητα των εμπορικών στόχων της μόδας υπηρέτησε με ξεχωριστή φινέτσα και ευγένεια, με χιούμορ και διακριτική τόλμη μια κλασική οπτική ποιότητα, την οποία η φωτογραφία μόδας παρασυρμένη από τις μεταπολεμικές υπερβολές είχε περισσότερο από ποτέ άλλοτε ανάγκη. Οι δρόμοι μετατράπηκαν σε προσωπικό στούντιο του Horvat με έναν απόλυτα ελεγχόμενο και δυναμικό φωτισμό. Και όταν μπήκε στην περιπέτεια τού χρώματος κατάφερε να μην παρασυρθεί από αυτό, αλλά να το ελέγξει υιοθετώντας ακόμα μεγαλύτερη αυστηρότητα από αυτή που είχε επιδείξει με τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του. Τη δεκαετία του 1990, ήταν ένας από τους πρώτους μεγάλους φωτογράφους που πειραματίστηκαν με την τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένου του photoshop.
Η Sarah Moon, (1939-) γεννήθηκε στην Αγγλία σαν Marielle Hadengue και ξεκίνησε τη σχέση της με τη μόδα σαν φωτομοντέλο πριν εγκατασταθεί τελικά στη Γαλλία και περάσει πίσω από τη φωτογραφική μηχανή για να κάνει μια λαμπρή καριέρα ως φωτογράφος. Μια σημαντική παράλληλη απασχόληση τής Moon είναι εξάλλου η παραγωγή κινηματογραφικών ντοκυμαντέρ και διαφημιστικών ταινιών. Έχει σκηνοθετήσει περισσότερα από 150 διαφημιστικά για μερικούς από τους γνωστότερους οίκους τού κόσμου (Dim, L’Oréal, Cacharel, TWA, Dupont, Revlon, κλπ). Οι φωτογραφίες της κινούνται ανάμεσα στην εικαστική φωτογραφία και στην καθαρή φωτογραφία μόδας. Η Moon έχει υιοθετήσει ένα ύφος περισσότερο κλασικό και αυστηρό, αν και χρησιμοποιεί το χρώμα με ένα έντονο εικαστικό χαρακτήρα και θεατρικό ύφος.
Ferdinando Scianna
O Ferdinando Scianna, (1943-), γεννήθηκε στη Σικελία. Άρχισε να φωτογραφίζει το 1960 προκαλώντας αναστάτωση στα οικογενειακά σχέδια, που τον ήθελαν γιατρό ή δικηγόρο. Σπούδασε τελικά Φιλολογία και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, αλλά αμέσως μετά τις σπουδές του εργάστηκε στο Μιλάνο σαν φωτογράφος του περιοδικού L’ Europeo. Με τον κόσμο της μόδας ήρθε σε επαφή εντελώς τυχαία: «Δυο νεαροί σχεδιαστές μόδας, οι Dolce & Gabbana, ήταν στην αρχή της καριέρας τους και ήθελαν για τον κατάλογό τους, έναν φωτογράφο που δεν είχε ξαναδουλέψει στη μόδα. Επικοινώνησαν μαζί μου λέγοντας μου ότι είχαν δει μερικές από τις φωτογραφίες μου και μου ζήτησαν να δουλέψω για αυτούς, σχεδόν δωρεάν. Με ενδιέφερε και δέχτηκα. Το αστείο είναι ότι χρόνια μετά, ανακαλύψαμε ότι οι φωτογραφίες που είχαν δει ήταν άλλου φωτογράφου», λέει ο Scianna προσθέτοντας, « Η δύναμη της τύχης! ». Το μοναδικό βέτο που έβαλε ο φωτογράφος στους σχεδιαστές ήταν να τον αφήσουν να δημιουργήσει ένα κατάλογο στη “δική του” Σικελία, στις συνθήκες και στους τόπους της εφηβείας του. Επέλεξε να χρησιμοποιήσει σαν μοντέλο ένα σχετικά άγνωστο ως τότε κορίτσι, την Marpessa Hennink. Η μητέρας της ήταν Ολλανδέζα, αλλά ο πατέρας της ήταν από το Σουρινάμ και έτσι η μελαμψή επιδερμίδα της ταίριαζε με την αντίστοιχη σκουρόχρωμη των κοριτσιών της Σικελίας. Ο Scianna, για τις ανάγκες του καταλόγου, έκανε μια σειρά από φωτογραφίες δρόμου, σαν αυτές που συνήθιζε να κάνει μέχρι τότε για τις ανάγκες της φωτοδημοσιογραφίας. Το αποτέλεσμα ήταν να προσθέσει μια ποίηση στον δρόμο και έναν ρεαλισμό στη μόδα.