iFocus School: Dorothea Lange

"Συχνά περιφέρεται ανάμεσα στους ανθρώπους και κοιτάζει γύρω, όταν δει κάτι που θέλει να φωτογραφήσει, ήσυχα βγάζει την κάμερα της και αν δει ότι οι άνθρωποι αντιτίθενται θα κλείσει την κάμερα και δεν θα φωτογραφίσει ή πιθανόν να περιμένει μέχρι να την συνηθίσουν". Κείμενο: Γιώργος Μακρίδης

"Συχνά περιφέρεται ανάμεσα στους ανθρώπους και κοιτάζει γύρω, όταν δει κάτι που θέλει να φωτογραφήσει, ήσυχα βγάζει την κάμερα της και αν δει ότι οι άνθρωποι αντιτίθενται θα κλείσει την κάμερα και δεν θα φωτογραφίσει ή πιθανόν να περιμένει μέχρι… να την συνηθίσουν".

Η σημερινή φωτογράφος που θα μελετήσουμε παρόλο που τα θέματά της κατά κύριο λόγο είναι τραβηγμένα σε μία πολύ δύσκολη οικονομικά εποχή, περιέχουν μία άγρια ομορφιά, αποκτώντας ταυτόχρονα και συμβολικό χαρακτήρα για ένα ολόκληρο έθνος.

Η Dorothea Lange γεννήθηκε στις 26 Μαΐου το 1895 στο Hoboken, New Jersey. Ο πατέρας της, Heinrich Nutzhorn ήταν δικηγόρος, η μητέρα της Johanna νοικοκυρά, και είχε έναν μικρότερο αδερφό τον Martin.

Στη ζωή της αντιμετώπισε δύο μεγάλα προβλήματα υγείας.

Το πρώτο σε μικρή ηλικία, 7 χρόνων μόλις, παθαίνει πολιομυελίτιδα όπου αφήνει το δεξί πόδι της αισθητά αποδυναμωμένο.

[It] was the most important thing that happened to me, and formed me, guided me, instructed me, helped me and humiliated me

Οι γονείς της έδωσαν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευσή της και την έσπρωξαν στη λογοτεχνία και την τέχνη έτσι ώστε να καλλιεργηθεί πολύπλευρα.

Το κατηγορώ και η θλίψη για το πατέρα της που θεωρούσε υπέυθυνο για το διαζύγιο των γονιών της, την κάνει και αλλάξει το επίθετό της σε Lang, (της μητέρας της). Αφού τελείωσε το γυμνάσιο δούλεψε σαν αποθηκάριος, με τα χρήματα που κέρδιζε συντηρούσε και τον αδερφό της. Μετά όμως πήγε σε πολλά φωτογραφικά στούντιο και έμαθε πολλές τεχνικές του φιλμ. Έμαθε την τέχνη του πορτραίτου γιατί πειραματίζονταν στο στήσιμο, στον σχεδιασμό στην πόζα και τον φωτισμό.

Πήρε τα πρώτα φωτογραφικά της μαθήματα από τον Clarence White στο Columbia University. Στο τέλος αυτών αγόρασε την πρώτη φωτογραφική της μηχανή και έφτιαξε τον δικό της σκοτεινό θάλαμο στο κοτέτσι που βρισκόταν στο πίσω μέρος του σπιτιού της.Φωτογράφιζε πολύ συχνά την οικογένεια της και τα συγγενικά της πρόσωπα, όπου όμως, δυστυχώς, αργότερα η μητέρα της τα πέταξε όλα.

Με τα λεφτά που είχε μαζέψει από τις φωτογραφίες που πούλησε στα ηλικία 23 χρόνών μαζί με μία φίλη της από το σχολείο ξεκίνησαν ένα ταξίδι με πρώτο προορισμό τη Νέα Ορλεάνη. Στη συνέχεια αυτού στο Σαν Φρανσίσκο τους κλέβουν όλα τα λεφτά και αναγκάζονται να δουλέψουν. Η Langue εργάζεται σε διάφορα φωτογραφικά στούντιο. Ήταν τόσο καλή στα πορτραίτα της όπου με τον καιρό άνοιξε το δικό της στούντιο στο δεύτερο όροφο ενός μεγάλου κτιρίου όπου γύρω τους ήταν μεγάλες γκαλερί μόδας. Απέκτησε πελάτες από πλούσιες οικογένειες και ήρθε σε επαφή με τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες τις περιοχής όπως ο Ansel Adams.

Με τον ζωγράφο σύζυγό της Maynard Dixon, εγκαταστάθηκε εκεί, απέκτησε δύο γιους, μία άνετη ζωή και αναγνωρισιμότητα.

Όλα αυτά μέχρι το 1929 όπου με το κραχ της wall street άρχισαν να καταρρέουν όλα σιγά-σιγά. Μέχρι το 1933 σε ηλικία πλέον 38 χρονών αγχωμένη, θλιμμένη και με στρες άρχιζε να νιώθει ότι χάνει τη ποιότητα των πορτραίτων της. Στη Δεκαετία του ’30 παρατηρώντας έξω από το παράθυρό της γραμμές συσσιτίων ψωμιού, κατάλαβε πως αυτή ήταν η στιγμή που θα έπρεπε να βγει έξω με τη κάμερα.

Άρχιζε να κάνει γκαλερί με αυτού του τύπου τη θεματολογία στο μαγαζί της και πολύς κόσμος τη ρωτούσε...γιατί το κάνεις αυτό; Η ίδια προσπαθώντας να απαντήσει στον εαυτό της απλά δεν μπορούσε να βρει απάντηση. Και βρέθηκε σε ένα τρομερό δίλλημα …που μεν έπρεπε να βγάζει τα προς το ζην αλλά παράλληλα ένιωθε ότι έπρεπε να βοηθήσει σ’ αυτό που συνέβαινε και ήθελε να κάνει κάτι.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, η Lange, βυθισμένη σε έναν δυστυχισμένο γάμο, συναντήθηκε με το Paul Shuster Taylor, ο οποίος ήταν ένας καθηγητής πανεπιστημίου και οικονομολόγος, η έλξη τους ήταν άμεση, και από το 1935, και οι δύο είχαν αφήσει τους αντίστοιχους συζύγους τους για να είναι ο ένας με το άλλον.

Στο περιοδικό Survey Graphic δημοσιεύθηκαν φωτογραφίες της από αυτό το θέμα και το 1935 την κάλεσαν από τον οργανισμό του υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, Farm Security Administration (FSA), ελπίζοντας ότι οι ισχυρές εικόνες της Lange θα φέρει τις συνθήκες των φτωχών αγροτών στην προσοχή του κοινού.

Για τα επόμενα 5 χρόνια ο Taylor και η Lange ταξίδεψαν μαζί, με τον σύζυγό της πέρα από όλα να έχει και το ρόλο του σωματοφύλακάς της, γιατί ο κίνδυνος από τους σερίφηδες και τους μετανάστες επικρατούσε παντού, ιδιαίτερα με τους τελευταίους όπου λόγω των δύσκολων συνθηκών προσπαθούσαν να κερδίσουν ένα κομμάτι ψωμί με κάθε μέσο.

Ο Taylor έγραφε τις εκθέσεις και η Lange φωτογράφιζε τους ανθρώπους που συναντούσαν.

Από τη σειρά αυτή των φωτογραφιών της Lange τραβήχτηκε το πολύ γνωστό πορτραίτο σε όλους μας της «migrant mother» το οποίο κοσμεί σήμερα τη βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Επίσης, η συγκεκριμένη φωτογραφία έχει γίνει γραμματόσημο και εξώφυλλο στη βιογραφία της εικονιζόμενης.

Πάντα ήθελε να αφουγκράζεται και να αντιλαμβάνεται η ίδια τη κατάσταση από μέσα απ’ τα γεγονότα. Επίσης, ο σύζυγος της, συμπληρώνει σε συνέντευξή του, πως το αποτέλεσμα του έργου της δεν είναι τυχαίο πηγάζει από τη μεγάλη υπομονή της και την προσεκτική εξέταση των ανθρώπων που φωτογράφιζε.

The good photograph is not the object, the consequences of the photograph are the objects.

Ιστορία της «migrant mother»

Η εικονιζόμενη ονομάζονταν Florence Tomson (γεννήθηκε το 1903 και πέθανε το 1983)

Η γυναίκα είχε 11 παιδιά από 3 γάμους, όπου κάποια από αυτά λόγω έλλειψης βασικών ειδών διατροφής δεν άντεξαν. Οι πολλοί γάμοι ήταν ένα συχνό φαινόμενο για τις γυναίκες εκείνη την περίοδο λόγω χηρείας ή συζυγικής εγκατάλειψης.

Ο άντρας της Florence εκείνη τη στιγμή προσπαθούσε να επισκευάσει το αμάξι τους.

Στη λεζάντα της φωτογραφίας η Langue είχε γράψει λανθασμένα ότι η οικογένεια είχε πουλήσει τα λάστιχα, για να αγοράσει τροφή, κάτι που δεν ίσχυε τελικά.

Τράβηξε 6 φωτογραφίες σε 10 λεπτά όπου αποφάσισε ότι η τελευταία ήταν αυτή που επιθυμούσε περισσότερο.

The camera is an instrument that teaches people how to see without a camera.

Εκτυπώνοντας τα φιλμ από αυτή τη περιοδεία ήξερε ότι εμπεριείχαν εκπληκτικές φωτογραφίες όπου με την εμφάνισή τους ενεργοποιήθηκε η κυβέρνηση για να δοθεί βοήθεια και τροφή σε αυτούς τους ανθρώπους.

Το 1939 δημοσίευσε μια συλλογή από φωτογραφίες της : An American Exodus: A Record of Human Erosion

Το 1940, η Lange έγινε η πρώτη γυναίκα υποτροφία Guggenheim.

Μετά την επίθεση των Ιαπώνων στο Περλ Χάρμπορ και την είσοδο της Αμερικής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, Lange μισθώθηκε από το Γραφείο του πολέμου Πληροφοριών (OWI), για να φωτογραφίσει τον εγκλεισμό των ιαπωνικών Αμερικανών σε στρατόπεδα κράτησης.

Dorothea Lange and Paul Taylor (Second Husband)


Στην 1953-1954 Lange συνεργάστηκε με τον Edward Steichen με θέμα «Η Οικογένεια του Ανθρώπου," μια έκθεση διοργανώνεται από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (ΜοΜΑ) της Νέας Υόρκης το 1955. Έχοντας καταφέρει να είναι αυτή η πρώτη γυναίκα φωτογράφος στο ΜοΜΑ.

Το δεύτερο πρόβλημα υγείας που ταλανίζει, καρκίνος στον οισοφάγο, υποχρεώνει τη διάσημη φωτογράφο να μείνει σπίτι. Προσπάθησε να επιστρατεύσει τη δύναμη της, να λειτουργεί όσο φυσιολογικά μπορούσε και ξεκίνησε ταξίδια. Συνόδευσε το σύζυγός της αλλά και μαζί με τον γιό της Paul, από το γάμο της με το Daniel Dixon, πήγε στο Πακιστάν, την Κορέα και το Βιετνάμ, τη Νότια Αμερική και την Ιρλανδία. Ίδρυσε το Aperture, ένα μικρό εκδοτικό οίκο που παράγει ένα περιοδικό της και βιβλία φωτογραφίας. Πήρε αρκετές αναθέσεις για λογαριασμό του περιοδικού Life. Συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά στο Σαν Φρανσίσκο, με το San Francisco education television και δίδαξε φωτογραφικά τμήματα στο University της California

Το 1964 με διευθυντή του ΜοΜΑ τον John Szarkowski της ζητήθηκε να κάνει μια αναδρομική έκθεση για το σύνολο του έργου της. Αυτό έχει γίνει μόνο για άλλους 4 φωτογράφους τους Walker Evans, Paul Strand, Henri Cartier-Bresson & Edward Weston

Στις 26 Ιανουαρίου του 1966 η έκθεση εγκαινιαζόταν χωρίς να καταφέρει να την απολαύσει και η ίδια, φεύγει από τη ζωή τον Οκτώβρη του 1965.

Ενώ,γνώριζε ότι είχε λίγους μήνες να ζήσει εξαντλούσε τις δυνάμεις της για να οργανώσει το φωτογραφικό υλικό της. Η κόρη της περιγράφει ότι είναι μία πολύ δυνατή γυναίκα και με τίμιο χαρακτήρα.

Μερικές φορές ένοιωσε απογοήτευση γιατί το έργο της δεν προκαλούσε την κοινωνία σε τέτοιο βαθμό που να επανορθωθούν οι αδικίες… το έργο της παραμένει ζωντανό και επηρεάζει γενιές φωτογράφων που ασχολούνται με τα ντοκιμαντέρ.

Κρυφό της πάθος ήταν να βγάλει φωτογραφίες των οικογενειακών μελών της που όμως δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει.

Κείμενο Γιώργος Μακρίδης

Επιμέλεια & Φωτογραφική επιμέλεια: Δώρα Λαβαζού

Πρόσφατα Άρθρα

News (16 Νοε 2017)

Με τον τίτλο ΠΡΟΒΟΛΗ, ο Άκης Δέτσης εγκαινιάζει τη Φωτογραφική του Έκθεση στις 9 Δεκεμβρίου στον πολυχώρο Booze Cooperativa. Το iFocus.gr είναι χορηγός επικοινωνίας και θα βρίσκεται εκεί. Διάρκεια:...

Το Σπήλαιο του Κύκλωπα (16 Νοε 2017)

- Η μηχανή, μου είπε, είναι πολλά πράγματα. Αρχικά έχει κανείς να τη δεί σαν ατίθασο άτι, που αν καταφέρει να το δαμάσει μεταμορφώνεται σε μάτι. Μ’ αυτό μπορεί κανείς ν’ αρμέγει απο τις στιγμές το...

News (15 Νοε 2017)

Ο Χειμώνας είναι μία ιδιαίτερη εποχή. Όμορφες στιγμές διαδέχονται τις δύσκολες και το αντίθετο. Ένα χιονισμένο τοπίο προκαλεί όμορφα συναισθήματα στους περισσότερους χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι...

Workshops (14 Νοε 2017)

Ο Αχιλλέας Νάσιος πρόκειται να επισκευτεί την Αθήνα μέσα στον Δεκέμβριο με σκοπό τη διοργάνωση δύο εντατικών workshops με τη μορφή του Φωτογραφικού Παιχνιδιού. Σάββατο 2 Δεκεμβρίου...

Somewhere I 've never travelled (14 Νοε 2017)

Ένα ηρωικό σκυλί πρόσφατα, έσωσε τους καλεσμένους ενός γάμου σε μια πόλη στη βορειοανατολική Νιγηρία. Οι καλεσμένοι ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί, όταν μια έφηβη τους πλησίασε και προσπάθησε να...

News (14 Νοε 2017)

Την Πέμπτη 16 Νοεμβρίου 2017 θα γίνει η τρίτη παρουσίαση φωτογράφων του Κύκλου στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Ο Πάνος Ροζάκης παρουσιάζει τους Γιάννη Μαθιουδάκη, Μελίνα Πατρικίου και...

Trust me I am a photographer (13 Νοε 2017)

Η φωτογραφία θα έλεγα ότι είναι ένα παιχνίδι φανταστικό όπως το ζει ένα παιδί, θυμάμαι την κόρη μου μικρή να βλέπει τις πολυκατοικίες σαν μεγάλα παιχνίδια που είχαν επάνω τους ηλιακούς...

News (13 Νοε 2017)

Η Π31, στην προσπάθεια και αναζήτηση για συνεχή αναβάθμιση των φωτογραφικών δρώμενων της πόλης τής Θεσσαλονίκης, ξεκινάει μια σειρά παρουσίασης, άγνωστων φωτογράφων, άλλων εποχών, που οι...

Το Σπήλαιο του Κύκλωπα (09 Νοε 2017)

Εκείνο το απόγευμα τον είδα σκοτεινό, κόντρα στο φως, με την πιο σοβαρή έκφραση που είχα ποτέ δει στο πρόσωπό του. Κοιτούσε έξω απ’ το παράθυρο ακίνητος και δεν μιλούσε για ώρα πολλή. Ένοιωθα τη...

Architecture (07 Νοε 2017)

Η νέα σειρά ευρυγώνιων φωτογραφιών συνδυάζει την αρχιτεκτονική και το freerunning στο αστικό τοπίο για εικόνες που αψηφούν τη βαρύτητα  Μια αποκλειστική σειρά φωτογραφίσεων που κυκλοφόρησε...

Somewhere I 've never travelled (07 Νοε 2017)

Εγκεφαλικά νεκρός είναι ο ιταλός ηθοποιός Ραφαέλ Σουμάχερ, ο οποίος κρεμάστηκε κατά λάθος στη διάρκεια ζωντανής θεατρικής περφόρμανς στην Πίζα της Ιταλίας. Ο 27χρονος Σουμάχερ προσπαθούσε να...

Editor's choice (07 Νοε 2017)

Υπάρχει αυτή η αίσθηση του αμετάβλητου, της αιώνιας ζωής. Σ’ αυτά τα καινούρια έργα υπάρχει και η αίσθηση της συνέχειας που χαρακτήριζε τη δουλειά του Cy –η ποιότητα του έργου που μας κληροδότησε,...