Οκτώβρης 1940. Το Γενικό Επιτελείο Στρατού, με την έναρξη των συγκρούσεων, εξέδωσε ανακοινώσεις ζητώντας φωτογράφους και κινηματογραφιστές για εθελοντική κατάταξη. Μέσα στο κλίμα ενθουσιασμού, ανταποκρίθηκαν πολλοί φωτορεπόρτερ και οπερατέρ. Όσοι κατατάχθηκαν, στη διάρκεια της θητείας τους υπάγονταν στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΓΥΣ) και σε ορισμένους απονεμήθηκε ο βαθμός του έφεδρου ανθυπολοχαγού (αυτονόητο ότι όλοι φορούσαν στολή εκστρατείας).

02 Fwtografoi Metwpo iFocus

Οι φωτογράφοι του στρατού, αλλά και οι φωτορεπόρτερ - ανταποκριτές των εφημερίδων, για να μπορούν να κινούνται μέχρι την πρώτη γραμμή έπρεπε να εξασφαλίσουν στρατιωτική άδεια. Στις δε φωτογραφικές εξορμήσεις τους στα διάφορα σημεία του μετώπου, τους συνόδευε πάντα μόνιμος αξιωματικός. Μετά τις εξορμήσεις αυτές, οι φωτορεπόρτερ - ανταποκριτές έδιναν τις φωτογραφίες που προορίζονταν προς δημοσίευση στην υπηρεσία λογοκρισίας για έλεγχο, και μόνο μετά το πέρας αυτού του αυστηρού ελέγχου αποκτούσαν το δικαίωμα να διοχετεύσουν το φωτογραφικό υλικό τους στις εφημερίδες και τα περιοδικά. Όλες σχεδόν οι ειδήσεις από το Αλβανικό Μέτωπο συνοδεύονταν πάντα με ανάλογες φωτογραφίες. Ο στρατός χρησιμοποιούσε την ίδια μεθοδολογία και στις φωτογραφίες των στρατιωτικών φωτογράφων του, αλλά κρατούσε αρκετές φορές και ορισμένες από τις φωτογραφίες των φωτορεπόρτερ για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες διαφόρων υπηρεσιών, π.χ. ως ενημερωτικό υλικό προς την Προεδρία της Κυβερνήσεως.

05 Fwtografoi Metwpo iFocus

Βέβαια, λόγω της επιβολής λογοκρισίας πολλές φωτογραφίες που έδειχναν τις σκληρές συνθήκες του πολέμου δεν δημοσιεύτηκαν τότε· π.χ. φωτογραφίες νεκρών στρατιωτών. Στα φωτογραφικά αρχεία του Πολεμικού Μουσείου και του Γενικού Επιτελείου Στρατού τα ονοματεπώνυμα των φωτογράφων συνήθως απουσιάζουν, όπως απουσιάζουν και από τις δημοσιεύσεις ή τις εκθέσεις που πραγματοποιούνται.

Η περίοδος του ελληνοϊταλικού πολέμου, όπως αντίστοιχα και του ελληνογερμανικού, απ’ όπου έχουμε ελάχιστα φωτογραφικά ντοκουμέντα, μέχρι σήμερα δεν έχει αναλυθεί σφαιρικά και ολοκληρωμένα, ούτε στο φωτογραφικό πεδίο αλλά ούτε και στο κινηματογραφικό πεδίο, παρότι τα «Επίκαιρα» εκείνης της εποχής χρησιμοποιούνται συνεχώς στις επετείους και στα ντοκιμαντέρ. Όσον αφορά τους φωτογράφους, πάντα εστιάζουμε στα αρχεία δύο-τριών μεγάλων μουσείων και ιδρυμάτων, επαναλαμβάνοντας τα ίδια δύο-τρία ονόματα φωτογράφων δημιουργών. Όμως δεν χρειάζεται και τόσο επιμονή στους δύο-τρεις επίσημα καταγεγραμμένους. Ας τολμήσουν κάποιοι ερευνητές να βγουν από τα γραφεία των φωτογραφικών μουσείων, κέντρων και ιδρυμάτων και, ξεπερνώντας τους συμβιβασμούς, να βγάλουν από το σκοτάδι όλους τους φωτογράφους, τοποθετώντας τους στη θέση που τους αξίζει. Αν θέλουμε πραγματικά να γράψουμε την ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας, πρέπει να γίνουμε υπέρμαχοι των απανταχού λησμονημένων φωτογράφων.

01 Fwtografoi Metwpo iFocus

Λάζαρος Ακκερμανίδης: Από τους πρώτους, ο οποίος παρέμεινε στο μέτωπο σε όλη τη διάρκεια του 1940-41, σε αντίθεση με αρκετούς συναδέλφους του. Το φωτογραφικό έργο του είναι πολύ σημαντικό, γιατί φωτογράφησε κάτω από πραγματικές συνθήκες, ακόμη και στιγμιότυπα μαχών και όχι αποκλειστικά λήψεις στημένων φωτογραφιών. Η καταγραφή της σκληρής πραγματικότητας του Έλληνα φαντάρου είναι ανεκτίμητη.

Μεγάλος αριθμός φωτογραφιών του Ακκερμανίδη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Νίκη, που πρωτοεκδόθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 1940, καθώς και στο μοναδικό ομότιτλο λεύκωμα που εκδόθηκε από την ίδια την εφημερίδα. Να σημειώσουμε επίσης ότι το 1945 στο Ζάππειο παρουσίασε σε ατομική έκθεση μια μεγάλη ενότητα φωτογραφιών του πολέμου με εκτυπώσεις δικές του.

Το φωτογραφικό υλικό του εντοπίστηκε από τον Άλκη Ξανθάκη, καθηγητή - ιστορικό ερευνητή, το 1993 και 200 από αυτές παρουσιάστηκαν σε έκθεση στην Αθήνα, τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου.

Γιώργος Προκοπίου: Ζωγράφος και φωτογράφος∙ παρότι ήταν σε προχωρημένη ηλικία και έπασχε από άσθμα και βρογχίτιδα, κατάφερε να εξασφαλίσει άδεια για το μέτωπο, όπου τράβηξε φωτογραφίες για να τις χρησιμοποιήσει ως βάση για ζωγραφικούς πίνακες. Πέθανε όμως στο χιονισμένο Αργυρόκαστρο στις 20 Δεκεμβρίου 1940, αφήνοντας ατελείωτη την προσπάθειά του, όμως έμειναν σημαντικά φωτογραφικά καρέ από την εικαστική ενέργεια του.

Πέτρος Πουλίδης: Στις αρχές του 1941, ο πρώτος Έλληνας φωτορεπόρτερ, πήγε στο μέτωπο ως πολεμικός φωτορεπόρτερ του ελληνικού στρατού. Από φωτογραφίες του μετώπου όπου απεικονίζεται και ο ίδιος τεκμηριώνουμε ότι φέρει ειδικό σήμα στο πηλήκιο και αντίστοιχο στο πέτο. Το φωτογραφικό αρχείο του έχει αγοραστεί από την ΕΡΤ και έχει ψηφιοποιηθεί. Ο ελληνοϊταλικος πόλεμος περιλαμβάνει πάνω από 100 γυάλινες πλάκες (αρνητικά) μεγάλων διαστάσεων 9x12 και 13x18, με ποικίλα θέματα και με την αντίστοιχη ιστορική τεκμηρίωση. Αρκετές φωτογραφίες του υπάρχουν και στο ΓΕΣ και στο Πολεμικό Μουσείο.

Οι φωτογράφοι του Μετώπου: Λάζαρος Ακκερμανίδης (Νίκη), Σπ


03 Fwtografoi Metwpo iFocus

Ονομαστικος κατάλογος καταγεγραμμένων φωτογράφων (μέχρι τώρα):

Λάζαρος Ακκερμανίδης, (εφημεριδα ΝΙΚΗ)

Σπύρος Αλεξίου

Δημήτρης Γιάγκογλου, (εφημεριδα ΠΡΩΙΑ)

Θωμάς Ιωνάς, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Κυριάκος Κουρμπέτης, (εφημεριδες ΠΡΩΙΑ, ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Γ. Κασόλας, (εφημεριδα ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ)

Ιωάννης Νισυρίου (εφημεριδα ΒΡΑΔΥΝΗ)

Δημήτρης Μάρτογλου, (εφημεριδα ΠΡΩΙΑ)

Τάσος Μελετόπουλος,

Δημήτρης Μελισίδης , ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Γιάννης Μπίρης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Δήμος Πατρίδης

Πέτρος Πουλίδης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Ν. Σούτσος, (εφημεριδα ΕΘΝΟΣ)

Ευστράτιος Στελίγκος

Βασίλης Τσακιράκης, (εφημεριδα ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Δημήτρης Τριανταφύλλου, (εφημεριδες ΠΡΩΙΑ, ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Σπύρος Τράνακας

Δημήτρης Φωτεινόπουλος, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Δημήτρης Φλώρος, (εφημεριδα ΕΜΠΡΟΣ, ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ)

Σπύρος Χαλκίδης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Αδελφοί Μεγαλοκονόμου (Κωνσταντίνος, Μανώλης και Χαράλαμπος) που πήγαν και σαν φωτογράφοι και σαν κινηματογραφιστές.

επίσης φωτογράφισαν

Γιώργος Προκοπίου ζωγράφος και φωτογράφος / πέθανε στο Αργυρόκαστρο το 1941.

Δημήτρης Χαρισιάδης στρατιωτικος (Αξιωματικος επιτελείου)

Γιάννης Παπαρρόδου στρατιωτικος (Αξιωματικος πυροβολικού)

Χρίστος Ν. Πέτρου Μεσογείτης, στρατιωτικος (οπλιτης) /ήταν αρχαιολόγος

Απ. Τζάκος, στρατιωτικός (οπλιτης)

Mαρία Xρουσάκη εθελόντρια του Eρυθρού Σταυρού

 (συνδύασε την ιδιότητα της αδελφής νοσοκόμου με εκείνη της ερασιτέχνη φωτογράφου με πολύ περιορισμένο θεματολόγιο όμως).

Σημ. μερικα ονοματα κινηματογραφιστων

ΓΑΖΙΑΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ,

ΔΙΑΚΑΚΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ,

ΔΡΙΜΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ,

ΔΡΙΜΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ,

ΚΟΚΚΟΛΗΣ ΣΠΥΡΟΣ 

ΛΟΓΓΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ,

ΜΕΡΑΒΙΔΗΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ 

ΜΕΓΑΛΟΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΜΑΝΩΛΗΣ

ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ ΘΑΝΑΣΗΣ 

ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΟΠΟΙΜΗΝ

Ευχαριστούμε για την βοηθειά τους,’Αλκη Ξανθάκη καθηγητή-ιστορικό ερευνητή,  Νίκο Τόλη, συλλέκτη-ερευνητή, τον Γιάννη και Αλέξανδρο ΑκκερμανίδηΠέτρο Μιχάλη εκδότη καθώς και τους φορείς αρχειακού υλικού.

Πρόσφατα Άρθρα

News (03 Δεκ 2021)

To Σάββατο 4/12/2021 στις 18.30 o Αλέξανδρος Βρεττάκος εγκαινιάζει την ατομική του έκθεση με θέμα ΑΕΒΑΛ στο Πνευματικό της κέντρο της Πτολεμαΐδας  Η ΑΕΒΑΛ ήταν μέχρι τη δεκαετία του ΄90...

News (01 Δεκ 2021)

Ο χώρος τέχνης ΆΘΩΝΟΣ ART SPACE, Παπαμάρκου 25, Πλ. Άθωνος στη Θεσσαλονίκη σας προσκαλεί το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου από τις 10.30 μέχρι τις 18.00, στα εγκαίνια της έκθεσης «Έργα που...

News (30 Νοε 2021)

Τα μαθήματα φωτογραφίας Ρεθύμνου έχουν την τιμή και τη χαρά να φιλοξενήσουν τον φωτογράφο Πάνο Κοκκινιά. Την πρώτη μέρα Παρασκευή, 10 Δεκεμβρίου στις 19:30, ο Κοκκινιάς θα παρουσιάσει τη δουλειά...

News (29 Νοε 2021)

Η SCI Hellas και η αμκε Artifactory προσκαλούν την κοινωνία των πολιτών, τους φίλους της τέχνης της φωτογραφίας, αλλά και όποιον/α ενδιαφέρεται για την καταπολέμηση των στερεοτύπων και της μη...

News (26 Νοε 2021)

Την ατομική έκθεση του Άγγελου Νικολόπουλου, με τίτλο «Ατραπός» παρουσιάζει ο Ιωνικός Σύνδεσμος, από 3 έως 10 Δεκεμβρίου 2021 στον εκθεσιακό του χώρο (Τσουρουκτσόγλου 1 & Ηρακλείου 251, Νέα...

News (19 Νοε 2021)

Ο Χρήστος Αγγελίδης ασχολείται με τη φωτογραφία γάμου αλλά και με τη φωτογράφιση τοπίου. Έχει πάρει μέρος ως μέλος κριτικής επιτροπής σε διεθνείς διαγωνισμούς φωτογραφίας όπως το...

Presentation (18 Νοε 2021)

Γιορτάζουμε 200 χρόνια απελευθέρωσης από τον ζυγό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας μέσα σε συνθήκες ενός Οργουελιανού σκηνικού, παράνοιας και κρατικής καταστολής.  Στην ελληνική πολιτική και...

News (18 Νοε 2021)

Η ατομική έκθεση φωτογραφίας της Μαργαρίτας Μαυρομιχάλη ξεκινάει στις 30 Νοεμβρίου στην CITRONNE Gallery - Αθήνα. Info CITRONNE Gallery Τοποθεσία: Πατριάρχου Ιωακείμ 19, Αθήνα 106...

News (16 Νοε 2021)

Ο Φωτογραφικός Κύκλος σε συνεργασία με την Ελληνοαμερικανική Ένωση παρουσιάζουν και φέτος διαδικτυακά τις Συναντήσεις της Πέμπτης. Την Πέμπτη 18 Νοεμβρίου στις 19:00 ο Πλάτων Ριβέλλης παρουσιάζει...

News (16 Νοε 2021)

Η φωτογραφία επιστρέφει! Το πρώτο event για το Imaging στην Ελλάδα μετά την έλευση της λαίλαπας του Covid19 είναι γεγονός – και φυσικά έχει την υπογραφή της Nexus Publications AE! Το ραντεβού...

News (15 Νοε 2021)

Η έκθεση του διαγωνιστικού τμήματος του Photometria με τίτλο “Stalk me“, ταξιδεύει στη Νάουσα και συγκεκριμένα στον εκθεσιακό χώρο «Καμίνι». Η έκθεση θα ανοίξει για το κοινό το Σάββατο 13...

Presentation (11 Νοε 2021)

Ο Κωνσταντίνος Τζαβέλας γεννήθηκε το 1985 και ζει στην Αθήνα. Για αρκετά χρόνια εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα, στο πεδίο των σπουδών του ως τεχνικός δομικών έργων. Μέσα σε αυτή τη...