Ο Robert Frank γεννήθηκε στη Ζυρίχη το 1924. Καθώς ο πατέρας του ήταν εβραϊκής καταγωγής, η οικογένεια ένιωσε μεγάλη ασφάλεια κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου ζώντας στην Ελβετία. Μετά το πόλεμο ο Robert στράφηκε προς τη φωτογραφία στη προσπάθεια του να ξεφύγει από την ασφυκτική πίεση που του ασκούσαν οι γονείς του, οι οποίοι τον προόριζαν για να ασχοληθεί με την οικογενειακή επιχείρηση.

To1947 επισκέφτηκε για πρώτη φορά τις ΗΠΑ, αλλά σύντομα επέστρεψε στην Ευρώπη, στη συνέχεια ταξίδεψε στο Περού και πάλι πίσω στο Λονδίνο, στη Βαλένθια, στο Παρίσι φωτογραφίζοντας διαρκώς. Αν και ορισμένες φωτογραφίες του εκείνης της περιόδου επιλέχθηκαν από τον Edward Steichen και συμπεριελήφθησαν σε δυο μεγάλες ομαδικές εκθέσεις του Μ.ο.Μ.Α (1950 και 1955/The Family of the man), εν τούτοις δεν συγκαταλέγονται σε εκείνες για τις οποίες θα τον θυμόμαστε.

Παντρεμένος από το 1950 με την Αγγλίδα εικαστικό και χορεύτρια Mary Lockspeiser εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Νέα Υόρκη το 1953 και εργάστηκε ως ελεύθερος ρεπόρτερ για περιοδικά όπως το Vogue, το Fortune κ.α. Στις συναναστροφές του εκτός από τους ομότεχνούς του Diane ArbusSaul LeiterLouis FauerJohn Cohen συμπεριλαμβάνονται και ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές της beatnik σκηνής, όπως ο Alain Ginsberg και ο Gregory Corso, το πνεύμα των οποίων επηρέασε βαθιά τον Frank. Έτρεφε επίσης βαθιά εκτίμηση στο έργο του Evans. «Όταν είδα για πρώτη φορά τις φωτογραφίες του Evans σκέφτηκα αυτό που είπε ο Malraux: να μεταμορφώνεις το πεπρωμένο σε συνειδητοποίηση. Είναι δύσκολο να ζητάς τόσα πολλά από τον εαυτό σου, αλλά πως αλλιώς μπορείς να δικαιολογήσεις την αποτυχία σου και την προσπάθειά σου;» 

Το 1955 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Guggenheim και για δυο ολόκληρα χρόνια τριγύριζε στις πολιτείες των ΗΠΑ τραβώντας περισσότερα από 750 φιλμ. Η εξέλιξη της τεχνολογίας είχε επιτρέψει εκείνη την εποχή την βελτίωση της ευαισθησίας των φιλμ στα 400 ΑSA. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την χρήση της μικρής και αθόρυβης Leica, επέτρεψε στον Frank να φωτογραφίζει διακριτικά, χωρίς φλας, ακόμη και σε σκοτεινούς εσωτερικούς χώρους, χωρίς να γίνεται αντιληπτός από τους παραβρισκόμενους. Ο Frank παρατηρεί και απομονώνει. Δεν σχολιάζει, δεν παίρνει θέση, δεν ειρωνεύεται, απλά παραβρίσκεται. Δηλώνει άλλωστε πως αυτό που μισεί στη φωτογραφία είναι το «συναίσθημα» και δεν εννοεί φυσικά τη καλλιτεχνική «συγκίνηση», που είναι εγγενές συστατικό κάθε έργου τέχνης.

Οι άδειοι δρόμοι του Atget και του Evans πλημμυρίζουν με κόσμο στις φωτογραφίες του Frank. Ένα πλήθος ανώνυμο, αφιλόξενο, μοναχικό, άγνωστοι μεταξύ αγνώστων. Η αστερόεσσα πανταχού παρούσα, όπως άλλωστε και η σημαία της Ελβετίας στις πρώτες του φωτογραφίες. Κράτη χωρίς εθνική ομοιογένεια και συνοχή έχουν μεγαλύτερη ανάγκη τα σύμβολα για να νιώσουν ότι κάτι κοινό τους ενώνει. Η φόρμα του Frank είναι ιδιαίτερη. Σ΄αυτό συμβάλουν τόσο ο χονδρός κόκκος των ευαίσθητων φιλμ και οι συχνά θολές - κουνημένες ή ανεστίαστες - φιγούρες που ηθελημένα εισάγει ο φωτογράφος, όσο και το καινοφανές καδράρισμά του. Τολμηρά ασύμμετρα κοψίματα, πλάτες σε πρώτο πλάνο και «στραβά» κάδρα. Η γραμμή του ορίζοντα, πάντα παράλληλη με τις οριζόντιες πλευρές στις μέχρι τότε φωτογραφίες, παύει να είναι γραμμή αναφοράς. Αντικαθίσταται από μια έντονη κατακόρυφη γραμμή ή φιγούρα που στέκει παράλληλη με τις κάθετες αυτή τη φορά πλευρές της φωτογραφίας. Με το στρίψιμο του κάδρου τα πράγματα αποκτούν νέο ενδιαφέρον, αρκεί να γίνεται για τις οργανικές ανάγκες της σύνθεσης και όχι για έναν φτηνό εντυπωσιασμό. Ο Frank επέλεξε 82 φωτογραφίες από τη σειρά και τις εξέδωσε με πρόλογο γραμμένο από τον πάπα των beatniks, Jack Kerouac. Το βιβλίο αυτό με τίτλο «The Americans», αν και δυσκολεύτηκε να βρει εκδότη και το κοινό ήταν αρχικά πολύ επιφυλακτικό απέναντι του, σημάδεψε τη παγκόσμια φωτογραφία και αποτελεί έκτοτε σταθμό και σημείο αναφοράς.

Κείμενο: Χρήστος Κοψαχείλης

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (04 Ιουλ 2022)

Η Φωτογραφική ομάδα "Έκφραση" διοργανώνει έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "κατ' εικόνα". Τα εγκαίνια της έκθεσης όπου θα γίνουν την Παρασκευή 8/7 και ώρα 7μμ. στον πεζόδρομο Βασ. Σοφίας. ...

Exodus (28 Ιουν 2022)

Στα πλαίσια της επετείου των 100 ετών από την Μικρασιατική Καταστροφή, το Μουσείο Μπουμπουλίνας παρουσιάζει έκθεση φωτογραφίας από το προσωπικό αρχείο των Νικολάου και Περικλή Μπούμπουλη, δισεγγόνων...

Exodus (27 Ιουν 2022)

Πόσο σημαντικός είναι ο καφές στη ζωή μας; Τι μνήμες και αρώματα αναδύονται από ένα μπρίκι; Πόση παράδοση κρύβεται μέσα σε ένα φλιτζάνι; Μόνο αν είσαι μερακλής μπορείς να ξέρεις τις σωστές...

News (24 Ιουν 2022)

Οι νικητές του διαγωνισμού Photometria Awards 2022 με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr, είναι γεγονός. Οι νικητές που κέρδισαν τα βραβεία που...

Exodus (22 Ιουν 2022)

Η έκθεση φωτογραφίας «Μαρτυρίες – Βλέμματα» 1971 – 2021: Γιατροί Χωρίς Σύνορα και Magnum Photos, 50 χρόνια στο πεδίο ταξιδεύει στην Καλαμάτα υπό την αιγίδα του Δήμου Καλαμάτας Η έκθεση...

Exodus (21 Ιουν 2022)

 «Για μένα, η ομορφιά βρίσκεται στο θάρρος να είσαι αυτός που είσαι». Γίνομαι. Ο Peter Lindbergh αποτίει φόρο τιμής στο επαναστατικό όραμα ενός από τους σημαντικότερους φωτογράφους της...

News (21 Ιουν 2022)

Το καλοκαίρι είναι η εποχή της κυανοτυπίας! Εποχή διακοπών αλλά και δημιουργικότητας. Ελατέ λοιπόν για ένα διαφορετικό «suntan» στην πόλη...  Η κυανοτυπία (cyanotype/blue...

Exodus (20 Ιουν 2022)

Η έκθεση Le Monde de Steve McCurry παρουσιάζει περισσότερες από 150 φωτογραφίες τυπωμένες σε μεγάλο μέγεθος για πρώτη φορά στο Παρίσι. Είναι η πιο ολοκληρωμένη αναδρομική αφιερωμένη στον Αμερικανό...

News (20 Ιουν 2022)

Με 24 συμμετέχοντες ανοίγει την 5η διοργάνωση ανοιχτής έκθεσης φωτογραφίας το φεστιβάλ Photosphere στην Πάτμο & Πάρο. Τα ονόματα ποου ανακοινώθηκαν είναι: Αθανάσιος Μπαξόπουλος / Athanasios...

Exodus (17 Ιουν 2022)

 Το έργο Επί νοός ειρήνη (“Wish peace in mind”) του Θοδωρή Νικολάου αποτελεί μια πολυπρισματική θέαση του κόσμου της ψυχικής υγείας. Μέσα από εννιά ενότητες - αναπαραστάσεις, μέρος των οποίων...

Exodus (16 Ιουν 2022)

Οι πολλές εκθέσεις φωτογραφίας, οι ταινίες μικρού μήκους και οι διαφορετικοί χώροι εκθέσεων χαρακτηρίζουν το πρόγραμμα του Photopolis Agrinio Photo Festival, το οποίο ανακοινώνει το πρόγραμμα των...

News (16 Ιουν 2022)

 Με επιτυχία ολοκληρώθηκε και ο φετινός διαγωνισμός του Photometria Awards με τίτλο “Looking for the Light”, με κριτή τον γνωστό φωτογράφο του Magnum, Martin Parr. Ο διαγωνισμός...