Ο Robert Frank γεννήθηκε στη Ζυρίχη το 1924. Καθώς ο πατέρας του ήταν εβραϊκής καταγωγής, η οικογένεια ένιωσε μεγάλη ασφάλεια κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου ζώντας στην Ελβετία. Μετά το πόλεμο ο Robert στράφηκε προς τη φωτογραφία στη προσπάθεια του να ξεφύγει από την ασφυκτική πίεση που του ασκούσαν οι γονείς του, οι οποίοι τον προόριζαν για να ασχοληθεί με την οικογενειακή επιχείρηση.

To1947 επισκέφτηκε για πρώτη φορά τις ΗΠΑ, αλλά σύντομα επέστρεψε στην Ευρώπη, στη συνέχεια ταξίδεψε στο Περού και πάλι πίσω στο Λονδίνο, στη Βαλένθια, στο Παρίσι φωτογραφίζοντας διαρκώς. Αν και ορισμένες φωτογραφίες του εκείνης της περιόδου επιλέχθηκαν από τον Edward Steichen και συμπεριελήφθησαν σε δυο μεγάλες ομαδικές εκθέσεις του Μ.ο.Μ.Α (1950 και 1955/The Family of the man), εν τούτοις δεν συγκαταλέγονται σε εκείνες για τις οποίες θα τον θυμόμαστε.

Παντρεμένος από το 1950 με την Αγγλίδα εικαστικό και χορεύτρια Mary Lockspeiser εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Νέα Υόρκη το 1953 και εργάστηκε ως ελεύθερος ρεπόρτερ για περιοδικά όπως το Vogue, το Fortune κ.α. Στις συναναστροφές του εκτός από τους ομότεχνούς του Diane ArbusSaul LeiterLouis FauerJohn Cohen συμπεριλαμβάνονται και ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές της beatnik σκηνής, όπως ο Alain Ginsberg και ο Gregory Corso, το πνεύμα των οποίων επηρέασε βαθιά τον Frank. Έτρεφε επίσης βαθιά εκτίμηση στο έργο του Evans. «Όταν είδα για πρώτη φορά τις φωτογραφίες του Evans σκέφτηκα αυτό που είπε ο Malraux: να μεταμορφώνεις το πεπρωμένο σε συνειδητοποίηση. Είναι δύσκολο να ζητάς τόσα πολλά από τον εαυτό σου, αλλά πως αλλιώς μπορείς να δικαιολογήσεις την αποτυχία σου και την προσπάθειά σου;» 

Το 1955 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Guggenheim και για δυο ολόκληρα χρόνια τριγύριζε στις πολιτείες των ΗΠΑ τραβώντας περισσότερα από 750 φιλμ. Η εξέλιξη της τεχνολογίας είχε επιτρέψει εκείνη την εποχή την βελτίωση της ευαισθησίας των φιλμ στα 400 ΑSA. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την χρήση της μικρής και αθόρυβης Leica, επέτρεψε στον Frank να φωτογραφίζει διακριτικά, χωρίς φλας, ακόμη και σε σκοτεινούς εσωτερικούς χώρους, χωρίς να γίνεται αντιληπτός από τους παραβρισκόμενους. Ο Frank παρατηρεί και απομονώνει. Δεν σχολιάζει, δεν παίρνει θέση, δεν ειρωνεύεται, απλά παραβρίσκεται. Δηλώνει άλλωστε πως αυτό που μισεί στη φωτογραφία είναι το «συναίσθημα» και δεν εννοεί φυσικά τη καλλιτεχνική «συγκίνηση», που είναι εγγενές συστατικό κάθε έργου τέχνης.

Οι άδειοι δρόμοι του Atget και του Evans πλημμυρίζουν με κόσμο στις φωτογραφίες του Frank. Ένα πλήθος ανώνυμο, αφιλόξενο, μοναχικό, άγνωστοι μεταξύ αγνώστων. Η αστερόεσσα πανταχού παρούσα, όπως άλλωστε και η σημαία της Ελβετίας στις πρώτες του φωτογραφίες. Κράτη χωρίς εθνική ομοιογένεια και συνοχή έχουν μεγαλύτερη ανάγκη τα σύμβολα για να νιώσουν ότι κάτι κοινό τους ενώνει. Η φόρμα του Frank είναι ιδιαίτερη. Σ΄αυτό συμβάλουν τόσο ο χονδρός κόκκος των ευαίσθητων φιλμ και οι συχνά θολές - κουνημένες ή ανεστίαστες - φιγούρες που ηθελημένα εισάγει ο φωτογράφος, όσο και το καινοφανές καδράρισμά του. Τολμηρά ασύμμετρα κοψίματα, πλάτες σε πρώτο πλάνο και «στραβά» κάδρα. Η γραμμή του ορίζοντα, πάντα παράλληλη με τις οριζόντιες πλευρές στις μέχρι τότε φωτογραφίες, παύει να είναι γραμμή αναφοράς. Αντικαθίσταται από μια έντονη κατακόρυφη γραμμή ή φιγούρα που στέκει παράλληλη με τις κάθετες αυτή τη φορά πλευρές της φωτογραφίας. Με το στρίψιμο του κάδρου τα πράγματα αποκτούν νέο ενδιαφέρον, αρκεί να γίνεται για τις οργανικές ανάγκες της σύνθεσης και όχι για έναν φτηνό εντυπωσιασμό. Ο Frank επέλεξε 82 φωτογραφίες από τη σειρά και τις εξέδωσε με πρόλογο γραμμένο από τον πάπα των beatniks, Jack Kerouac. Το βιβλίο αυτό με τίτλο «The Americans», αν και δυσκολεύτηκε να βρει εκδότη και το κοινό ήταν αρχικά πολύ επιφυλακτικό απέναντι του, σημάδεψε τη παγκόσμια φωτογραφία και αποτελεί έκτοτε σταθμό και σημείο αναφοράς.

Κείμενο: Χρήστος Κοψαχείλης

Πρόσφατα Άρθρα

Agora (12 Απρ 2021)

 Επωφεληθείτε από την Πασχαλινή Προσφορά Cashback της ΝΙΚΟΝ με άμεση επιστροφή χρημάτων έως €350 σε αγορά συγκεκριμένων DSLR και mirrorless φωτογραφικών μηχανών Nikon, σε επιλεγμένα...

News (09 Απρ 2021)

Η ομάδα Greek Instagramers Events σε συνεργασία με τον Δήμο Πειραιά και το Destination Piraeus διοργανώνουν ανοιχτό διαγωνισμό φωτογραφίας με θέμα #My_Piraeus και προσκαλούν φωτογράφους κάθε...

News (07 Απρ 2021)

Κανένα ταξίδι δεν περιορίζεται στον εαυτό του. Εμπεριέχει πλήθος άλλων ταξιδιών. Ζοζέ Σαραμάγκου Ο IANOS, για τέταρτη συνεχή χρονιά, διοργανώνει Διαγωνισμό Διηγήματος και Φωτογραφίας με θέμα:...

News (05 Απρ 2021)

 Το φεστιβάλ Photometria διοργανώνεται για 13η συνεχόμενη χρονιά στην πόλη των Ιωαννίνων, ενώ ταυτόχρονα η Ελλάδα γιορτάζει τα 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση. Αυτές οι δύο συνθήκες...

Book Reviews (29 Μαρ 2021)

Το λεύκωμα αυτό αποτελεί μια πρωτοπόρα και μοναδική εμπεριστατωμένη μελέτη στον τομέα της ιστορίας της ελληνικής φωτογραφίας, η οποία συγχρόνως αναδεικνύει τη σύγχρονη Ελλάδα μέσα από τη φωτογραφική...

News (29 Μαρ 2021)

ΤοΊδρυμα Μείζονος Ελληνισμού συμμετέχει στους εορτασμούς για την Επέτειο των 200 χρόνων από την Εθνική Παλιγγενεσία με έναν Εικαστικό Πανελλήνιο Διαγωνισμό «Ανακαλύπτοντας την Ιστορία της Ελληνικής...

News (25 Μαρ 2021)

Με αφορμή την Επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Εξωτερικού Χώρου “Photosphere”, στο πλαίσιο των δράσεών του, έχει τη χαρά να φιλοξενήσει,...

Agora (17 Μαρ 2021)

 Η Nikon είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει ότι η Z 9, το πρώτο κορυφαίο μοντέλο φωτογραφικής μηχανής για τη μοντούρα Z της Nikon, βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Αυτή η mirrorless...

News (01 Μαρ 2021)

Το 3o φεστιβάλ φωτογραφίας Photopolis- Agrinio Photo Festival προκηρύσσει φωτογραφικό διαγωνισμό με τίτλο «Keep Distance». Οι δηλώσεις συμμετοχής πρέπει να αποσταλούν μέχρι 30 Απριλίου...

News (24 Φεβ 2021)

Την Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2021 στις 7μ.μ., ο Πλάτων Ριβέλλης θα παρουσιάσει τη Βασιλική Κουμπάνη και τον Κώστα Σερέτη στα πλαίσια των διαδικτυακών συναντήσεων της Πέμπτης του Φωτογραφικού...

News (24 Φεβ 2021)

Τα μαθήματα Φωτογραφίας Ρεθύμνου σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Ρεθύμνου - ΚΕΔΗΡ διοργανώνουν έκθεση φωτογραφίας στην βόρεια εξωτερική πλευρά του Δημοτικού κήπου. Η έκθεση με τον τίτλο...

News (22 Φεβ 2021)

21 γυναίκες φωτογράφοι, στεκόμαστε απέναντι στη βία, στον σεξισμό, στον συντηρητισμό και στην ανισότητα δημιουργώντας την πρωτοβουλία “WeChangeThePicture”, ως μια κίνηση εκδήλωσης συμπαράστασης και...