Σε όλους μας είναι γνωστή η δράση και το σπουδαίο έργο της Ελληνίδας φωτογράφου Βούλας Παπαϊωάννου. Ποιος γνωρίζει όμως πως με τη Μαρία Χρουσάκη «ήσαν αχώριστες φίλες» και συχνά έφευγαν για φωτογραφικές εκστρατείες, κατά τα λεγόμενα του Κώστα Μπαλάφα;

Η Μαρία Χρουσάκη γεννημένη στη Σμύρνη τον Δεκέμβριο του 1899, υπήρξε το δεύτερο παιδί από τα τρία παιδιά του εισοδηματία Γιάννη Χρουσάκη και της Κλεώνης, σπούδασε ωδική, πιάνο και ζωγραφική στο εργαστήριο του Παύλου Μαθιόπουλου. Με την εύπορη οικογένεια της ταξίδευε κάθε χρόνο από το 1921 μέχρι το 1926 σε πόλεις της Μεγάλης Βρετανίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Ελβετίας Γαλλίας και Βελγίου.

Από γραπτή μαρτυρία του ανιψιού της, Ίωνα Βορρέ, η Μαρία Χρουσάκη περιγράφεται από τον ίδιο ως μία «ευαίσθητη, ταλαντούχος, γενναιόφρων και με σπάνια συμπόνια για τους συνανθρώπους της, παρόλα αυτά, υπήρξε άνθρωπος μοναχικός και σεμνός από τη φύση της. Αναγκάσθηκε από νωρίς να αντλήσει δύναμη και να διαφύγει από τον εσωτερικό της κόσμο, έχοντας ζήσει τη θλίψη μίας δια βίου απόρριψης εκ μέρους του μόνου άνδρα που αγάπησε ποτέ». 

04 maria Xrousaki iFocus

Κάτι που όμως τελικά την εξέλιξε σε ένα δραστήριο και δυναμικό άνθρωπο αφιερώνοντας τη ζωή της στην υπηρεσία του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και της φωτογραφίας.

Το 1926 αποφοίτησε τη Σχολή Δοκίμων Εθελοντριών Αδελφών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού παρακάμπτοντας την υψηλή κοινωνικής της τάξηακολουθεί την καριέρα τής εθελόντριας νοσοκόμας όπου έρχεται να συμπληρώσει το Μητρώο της Διεύθυνσης Νοσηλευτικής του ΕΕΣ πως υπήρξε «πολυσήμαντη, πολυεπίπεδη, διεκρινόνταν πάντα από προθυμία, επιμέλεια, ευσυνειδησία, πειθαρχία και σεμνότητα, με μνεία στο μεγάλο φάσμα του έργου της». Το 1963 φτάνει στο βαθμό της Επιθεωρήτριας.

Το φωτογραφικό της έργο αποτελείται από 35 λευκώματα μεσαίου φορμά 6x6 ή 9x9. Αλλά και ασυνήθιστων μεγεθών όπως 8,5x11,5 – 8x13 – 9x12 εκατοστών. Ο λόγος αυτών είναι για να μην γίνεται χρήση μεγεθυντήρων αφού ήταν όλα ευανάγνωστα . Δύο από τα λευκώματα έχουν οικογενειακές και προσωπικές φωτογραφίες. Τα πρώτα της λευκώματα της περιείχαν τέσσερα παράθυρα σε μαύρο φόντο και λεζάντες με λευκό μελάνι, τα μεταγενέστερα όμως είχαν λευκές σελίδες με αύξοντα αριθμό του αρνητικού και περιγραφή της τοποθεσίας, χωρίς όμως τη χρονολογία.

06 Maria Xrousaki iFocus

Η φωτογραφική ματιά της Μαρίας Χρουσάκη επικεντρωνόταν στην ύπαιθρο και σπάνια στο αστικό τοπίο. Προσπαθούσε να αποτυπώσει τα ήθη, τα έθιμα, τις τοπικές ενδυμασίες, γενικά τις παραδόσεις της χώρας μας που για αυτήν αποτελούσαν πάντα μία διαφορετική όψη της αισθητικής που είχε γαλουχηθεί. Το πορτραίτο είναι κάτι που αποφεύγει και αν υπάρχει φαίνεται κάποια σκηνοθετημένη καθοδήγηση, πολλές φορές προτιμά να φωτογραφίζει άτομα από απόσταση. Στο φωτογραφικό της ταξίδι αποτυπώνονται με μεγάλη επιμονή παραδοσιακά επαγγέλματα όπως αργαλειούς στην Αράχωβα ή πλέξιμο διχτυών στην Κέρκυρα. Επίσης σχολαστικά καταγράφει αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία όπως αυλές, βρύσες, θύρες, ταβάνια αρχοντικών αλλά και τοπικές ενδυμασίες.

Kerkyra Maria Xrousaki iFocus

Ιδιαίτερη σημασία μπορούμε να δώσουμε στο Λεύκωμα 14 που την Άνοιξη του 1945 αρχίζει μια μεγάλη περιοδεία με το τμήμα εθελοντικής περίθαλψης του Αγγλικού Ερυθρού Σταυρού στην απελευθερωμένη πλέον Ελλάδα και συγκεκριμένα  στις επιμέρους περιοχές της Λαμίας, Ιωαννίνων, Θεσσαλονίκης και Λαγκαδά. Ένα λεύκωμα πιο χαρούμενο από τα άλλα όπου παρουσιάζονται και οι τέσσερις εποχές στα προαναφερθέν μέρη, σε μία Ελλάδα μεν πληγωμένη αλλά ελεύθερη. Η πορεία συνεχίζεται μέχρι και το 1948 όπου ταξιδεύει στη Μυτιλήνη και τον Έβρο για να βοηθήσει και να μεταφέρει μεγάλο αριθμό παιδιών σε ασφαλείς περιοχές. Μέσα από τη λεπτομερή παρατήρηση των εικόνων της αντλούμε συγκλονίστηκες λεπτομέρειες που αποτελούν μεγάλο ιστορικό κεφάλαιο. Επίσης το 1953 συνεχίζοντας το έργο της βοηθώντας τους σεισμοπαθείς της Πάτρας και της Κεφαλονιάς.

02 Maria Xrousaki iFocus

Το 1954 εξελέγη μέλος στην Ελληνική Φωτογραφική Εταιρία και το Δεκέμβριο του 1956 προβιβάσθηκε σε τακτικό μέλος της. Σιγά σιγά άρχιζε να γίνεται γνωστή, δημοσιεύονται φωτογραφίες της σε αρκετά τεύχη της ΕΦΕ. 

Τη δεκαετία του 1960 ασχολείται με τις έγχρωμες φωτογραφίες με μεγάλη επιτυχία που με τα γραφόμενα της εποχής 

«ολίγοι ημπορούν να συγκριθούν με την Διδα Χρουσάκη εις το θέμα μιας ευσυνειδήτου και καλλιτεχνικής Documentation». 

Το 1968 απενεμήθη η τιμητική διάκριση της FIAP (ο παγκόσμιος οργανισμός που υπάγεται η ΕΦΕ ) , 

«δια καλλιτεχνικήν επίδοσιν εις την Φωτογραφικήν Τέχνην».

Φωτογραφίες εκτέθηκαν στο 7ο Διεθνές Φωτογραφικό Salon της Ιαπωνίας το 1934, και στη 2η έκθεση Διεθνούς φωτογραφικής Τέχνης στο Κάιρο το 1947. 

Επίσης διαφάνειες των έγχρωμων φωτογραφίών της προβλήθηκαν στον Καναδά και τις διέθεσε σχεδόν δωρεάν στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού , κατοχυρώνοντας όμως μονοπωλιακά τα δικαιώματα ο ΕΟΤ η φωτογράφος έχασε τα πνευματικά  δικαιώματα των έργων της…

Τέλος το 1971 το αρχείο της Μαρίας Χρουσάκη περιήλθε και σώζεται στην Εθνική Πινακοθήκη, χάρη στον τότε διευθυντή της, Μαρίνο Καλλιγά. 

Τον Αύγουστο του 1972 η φωτογράφος πεθαίνει στην Αθήνα.

03 Kerkyra Maria Xrousaki iFocus

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Απρ 2021)

Το πρώτο Patras Art Festival θα διοργανωθεί στο Νότιο Πάρκο της Πάτρας, το καλοκαίρι από τις 5 ως τις 11 Ιουλίου. Το εργαστήρι Τεχνών Θέσπις, που έχει δημιουργήσει τον πολυχώρο ART...

News (15 Απρ 2021)

Το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Εξωτερικού Χώρου “Photosphere”, που διοργανώνεται στην Ελλάδα και πραγματοποιείται στα νησιά Πάρος και Πάτμος, παρουσιάζει για δεύτερη φορά τη δράση με τίτλο...

News (13 Απρ 2021)

Η Ελληνοαμερικανική Ένωση σε συνεργασία με τον «Φωτογραφικό Κύκλο» παρουσιάζουν τις «Συναντήσεις της Πέμπτης» online και για τον Απρίλιο του 2021. Στις «Συναντήσεις της Πέμπτης», ο Πλάτων Ριβέλλης...

Agora (12 Απρ 2021)

 Επωφεληθείτε από την Πασχαλινή Προσφορά Cashback της ΝΙΚΟΝ με άμεση επιστροφή χρημάτων έως €350 σε αγορά συγκεκριμένων DSLR και mirrorless φωτογραφικών μηχανών Nikon, σε επιλεγμένα...

News (09 Απρ 2021)

Η ομάδα Greek Instagramers Events σε συνεργασία με τον Δήμο Πειραιά και το Destination Piraeus διοργανώνουν ανοιχτό διαγωνισμό φωτογραφίας με θέμα #My_Piraeus και προσκαλούν φωτογράφους κάθε...

News (07 Απρ 2021)

Κανένα ταξίδι δεν περιορίζεται στον εαυτό του. Εμπεριέχει πλήθος άλλων ταξιδιών. Ζοζέ Σαραμάγκου Ο IANOS, για τέταρτη συνεχή χρονιά, διοργανώνει Διαγωνισμό Διηγήματος και Φωτογραφίας με θέμα:...

News (05 Απρ 2021)

 Το φεστιβάλ Photometria διοργανώνεται για 13η συνεχόμενη χρονιά στην πόλη των Ιωαννίνων, ενώ ταυτόχρονα η Ελλάδα γιορτάζει τα 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση. Αυτές οι δύο συνθήκες...

Book Reviews (29 Μαρ 2021)

Το λεύκωμα αυτό αποτελεί μια πρωτοπόρα και μοναδική εμπεριστατωμένη μελέτη στον τομέα της ιστορίας της ελληνικής φωτογραφίας, η οποία συγχρόνως αναδεικνύει τη σύγχρονη Ελλάδα μέσα από τη φωτογραφική...

News (29 Μαρ 2021)

ΤοΊδρυμα Μείζονος Ελληνισμού συμμετέχει στους εορτασμούς για την Επέτειο των 200 χρόνων από την Εθνική Παλιγγενεσία με έναν Εικαστικό Πανελλήνιο Διαγωνισμό «Ανακαλύπτοντας την Ιστορία της Ελληνικής...

News (25 Μαρ 2021)

Με αφορμή την Επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Εξωτερικού Χώρου “Photosphere”, στο πλαίσιο των δράσεών του, έχει τη χαρά να φιλοξενήσει,...

Agora (17 Μαρ 2021)

 Η Nikon είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει ότι η Z 9, το πρώτο κορυφαίο μοντέλο φωτογραφικής μηχανής για τη μοντούρα Z της Nikon, βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Αυτή η mirrorless...

News (01 Μαρ 2021)

Το 3o φεστιβάλ φωτογραφίας Photopolis- Agrinio Photo Festival προκηρύσσει φωτογραφικό διαγωνισμό με τίτλο «Keep Distance». Οι δηλώσεις συμμετοχής πρέπει να αποσταλούν μέχρι 30 Απριλίου...