Θα μπορούσε να είναι απλώς η μούσα του καλλιτέχνη. Σαν τη Λου Σαλομέ, τη Γκαλά, την Κικί ντε Μονπαρνάς, τη Ντόρα Μάαρ. Τη Λι Μίλερ όμως δεν την αποκαλούμε μόνο μούσα του καλλιτέχνη. Και αν σήμερα μας ενδιαφέρει και μας απασχολεί δεν είναι για τα κόκκινα χείλη της στο έργο του Μεν Ρέι ή τα γεμάτα δάκρυα μάτια της. Η Λι Μίλερ ανήκει σε αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις που επέβαλαν την δική τους καλλιτεχνική παρουσία με το έργο τους.

Ο πόλεμος. Και πιο συγκεκριμένα ο ρόλος των γυναικών στον πόλεμο. Ο γιος της Άντονι Πενρόουζ, πριν από λίγα χρόνια βρήκε κομμένα αρνητικά  καταχωνιασμένα στο πατάρι και σε διάφορα σημεία του σπιτιού τους  στο Σάσεξ και έκπληκτος έμαθε για μια περίοδο της ζωής της μητέρας του, για την οποία δεν είχαν μιλήσει ποτέ και δεν ήξερε με λεπτομέρειες. Ο Άντονι γεννήθηκε το 1947 και η μητέρα του ήδη υπέφερε από κλινική κατάθλιψη, αυτό που αργότερα ονομάστηκε σύνδρομο μετατραυματικού στρες. Οι εικόνες του πολέμου ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια της κάθε φορά που πήγαινε να σηκώσει τη μηχανή για να φωτογραφίσει. Έτσι, η φωτογραφία άρχισε να μη την απασχολεί, η προώθηση της δουλειάς της,  της ήταν αδιάφορη. Η Μίλερ είχε μπει σε ένα φαύλο κύκλο. Ο πόλεμος για εκείνη δεν τελείωσε παρά τη μέρα που πέθανε, στα 70 της χρόνια, πλήρως καταβεβλημένη, νικημένη από τον καρκίνο, το 1977.

02 Lee Miller iFocus.gr

H Anna Leska, Πολωνή πιλότος καταδιωκτικού αεροσκάφους στο Mπερκσάιρ της Αγγλίας το 1942. © Lee Miller Archives

Η γυναίκα που έζησε πολλές συναρπαστικές ζωές

Αν ακούσει κάποιος μόνο το τέλος της ιστορίας της ζωής της Λι Μίλερ, δε μπορεί ίσως να φανταστεί την γεμάτη εμπειρίες και περιπετειώδη ζωή της. Το μισό του περασμένου αιώνα κυριολεκτικά της ανήκε. Η Λι Μίλερ γεννήθηκε στις 23 Απριλίου 1907 στη Νέα Υόρκη. Άρχισε να φωτογραφίζει πολύ μικρή δίπλα στον πατέρα της έναν μηχανικό, εφευρέτη και επιχειρηματία. Την ανέμελη παιδική της ηλικία στιγμάτισε ο βιασμός της, πράγμα για το οποίο μίλησε πολύ ανοιχτά.

Λίγα χρόνια αργότερα, η όμορφη 19χρονη, τράκαρε κυριολεκτικά  στο δρόμο με τον ιδρυτή των πιο διάσημων εκδόσεων στο χώρο της μόδας, τον Κοντέ Ναστ, που της πρότεινε να φωτογραφηθεί ως μοντέλο για το περιοδικό Vogue. Η καριέρα της άρχισε με ένα εξώφυλλο το 1927 που την έκανε περιζήτητη στα φωτογραφικά στούντιο και καταστράφηκε με μια διαφήμιση, όταν η φωτογραφία της χρησιμοποιήθηκε για διαφήμιση της σερβιέτας Kotex.

Η αποτυχημένη αυτή επιλογή  της ανοίγει το δρόμο για το Παρίσι. Το 1929 φτάνει εκεί για να συναντήσει το ίνδάλμά της, τον σουρεαλιστή φωτογράφο Μαν Ρέι και να του ζητήσει να της διδάξει τα μυστικά της φωτογραφίας του. Υπάρχουν πολλές ιστορίες για την πρώτη συνάντησή τους. Η αλήθεια είναι ότι η 22χρονη Λι γοητεύει τον 39χρονο Μαν Ρέι. Γίνεται ερωμένη, μούσα βοηθός και μαθήτριά του. Ποζάρει στις πιο διάσημες φωτογραφίες του, μπαίνει στον κύκλο των σουρεαλιστών και κάνει παρέα με τον Πικάσο, τον Κοκτώ και τον Ελιάρ. Η Μίλερ δεν είναι απλώς μια καλλονή. Είναι μια πνευματώδης γυναίκα με ανησυχίες. Ανοίγει το δικό της στούντιο και αναλαμβάνει πολύ συχνά αναθέσεις που προορίζονταν για τον Μαν Ρέι. Το 1932 τον εγκαταλείπει έχοντας βαρεθεί την αφόρητη ζήλια του. Έχει βαρεθεί και το Παρίσι και επιστρέφει στην Αμερική για να ανοίξει δικό της στούντιο. Το τέλος της σχέσης τους έφερε τον Ρέι στο χείλος της τρέλας  και έγινε η αφορμή για τη δημιουργία των διασημότερων έργων του.

03 Lee Miller iFocus.gr

Η Lee Miller φωτογραφημένη από τον Man Ray.

Δυο χρόνια μετά την εγκατάστασή της στην Αμερική αποφασίζει να παντρευτεί και να ακολουθήσει στην Αίγυπτο τον επιχειρηματία Αζίζ Ελουί Μπέι τον οποίο γνώρισε στη Νέα Υόρκη. Από αυτή την περίοδο έχουμε τις καταπληκτικές εικόνες που τράβηξε στη χώρα του Νείλου όπως το «Πορτρέτο του Διαστήματος» που θεωρείται από  τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της σουρεαλιστικής περιόδου της.

Το 1937 εγκαταλείπει τη συζυγική ζωή και την Αίγυπτο και επιστρέφει στο Παρίσι. Εκεί γνωρίζει τον σουρεαλιστή εικαστικό και curator Ρόναλντ Πενρόουζ. Εγκαθίστανται στο Χάμστεντ του Λονδίνου. Λίγο αργότερα, αποφασίζει να ασχοληθεί με το πολεμικό φωτορεπορτάζ. Καλύπτει για λογαριασμό της αμερικανικής Vogue τους βομβαρδισμούς του Λονδίνου και το 1942 διαπιστεύεται ως Αμερικανίδα πολεμική φωτογράφος και ταξιδεύει στην Κεντρική Ευρώπη με την Rolleiflex μηχανή της. Απαθανατίζει τις σκηνές που σήμερα παρουσιάζονται στο Πολεμικό Μουσείο. Μαζί της είναι ο εραστής της εκείνη την εποχή, ανταποκριτής του Life, Ντέιβιντ Σέρμαν. Η Μίλερ ταξίδεψε στη Γαλλία, έζησε τη μάχη της Αλσατίας, τη φρίκη των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ και  Νταχάου, τις εικόνες παιδιών  που πέθαιναν σε νοσοκομεία της Βιέννης, την εκτέλεση του László Bárdossy, την πολιορκία του Σεν Μαλό, τις μάχες στο Λουξεμβούργο και τη συνάντηση των Αμερικάνων με τους Σοβιετικούς στο Τοργκάου.

Η πιο γνωστή φωτογραφία από εκείνη την περίοδο είναι η δική της στην μπανιέρα του διαμερίσματος του Χίτλερ, στον αριθμό 16 της Prinzregentenplatz, μια μέρα μετά την αυτοκτονία του. Η 38χρονη τότε Λι Μίλερ προτιμά αντί να φωτογραφίσει το πολυτελές διαμέρισμα, να γδυθεί, να πετάξει τα στρατιωτικά της ρούχα και να κάνει ένα μπάνιο. Την φωτογραφία τράβηξε ο Ντέιβιντ Σέρμαν. Η κίνηση αυτή φανερώνει την απίθανη, χιουμοριστική, σαρκαστική ματιά της επάνω στον κόσμο. Η φωτογραφία αυτή φυσικά περιλαμβάνεται στην έκθεση.

04 Lee Miller iFocus.gr

O Pablo Picasso και η Lee Miller μετά την απελευθέρωση του Παρισιού το 1944. © Lee Miller Archives, England 2015.

Όμως αυτή η ματιά δυστυχώς δεν ήταν το δίχτυ που θα μπορούσε να την συγκρατήσει από την παράνοια της καθημερινής ζωής της. Έχοντας ζήσει την ένταση του πολέμου κάθε τι κανονικό της φαινόταν βαρετό. Μπήκε στην κουζίνα, έγινε σπουδαία μαγείρισσα, άνοιξε το σπίτι της που έγινε κέντρο καλλιτεχνών, ανάμεσά τους και οι δυο πιο στενοί της φίλοι Πάμπλο Πικάσο και Χένρι Μουρ. Η Λι Μίλερ βαριόταν την αδράνεια, την οικογένεια, την μητρότητα, την ειρηνική ζωή. Έγινε με τα χρόνια βίαιη και απρόβλεπτη με κυκλοθυμικά ξεσπάσματα, αλκοολική. Η σουρεαλιστική δημιουργικότητά της έχει χαθεί.

Μέχρι το 1955 δεν είχε γίνει έκθεση με το έργο της Μίλερ. Η πρώτη ήταν στο ΜΟΜΑ και είχε τίτλο Family of Man. Ακόμα και σήμερα το ότι το έργο της έχει γίνει περισσότερο γνωστό, οφείλεται στις προσπάθειες του γιού της, ο οποίος έχει μελετήσει, συντηρήσει και εκθέσει το έργο της μητέρας του. Η Μίλερ άφησε μια κληρονομιά στις επόμενες γενιές μιλώντας μέσα από τις εικόνες της για τον πόλεμο ως γυναίκα. Ακόμα και στις φωτογραφήσει μόδας επάνω στα ερείπια. Πριν από λίγο καιρό το Hollywood Reporter, έγραψε ότι η βιογραφία που έγραψε ο γιος της με τίτλο The Lives of Lee Miller, θα γίνει ταινία με πρωταγωνίστρια την Κέιτ Γουίνσλετ. Η ιστορία της θα ζωντανέψει ακόμα μια φορά. Με όλη την ξέφρενη δίψα για ζωή, με την αδάμαστη κινητικότητα και το φωτεινό βλέμμα της που πέρασε στην αθανασία

 Πηγή: womantoc

Πρόσφατα Άρθρα

News (16 Ιουλ 2019)

Οι Greek Instagramers Events και το Τσέχικο Κέντρο Αθήνας προσκαλούν τους φωτογράφους κάθε επιπέδου (επαγγελματίες ή μη) από την ελληνική κοινότητα της Τσεχίας και την Ελλάδα να στείλουν...

News (15 Ιουλ 2019)

Το Σεπτέμβριο γιορτάζεται η επέτειος για τα 75 χρόνια από το «Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη». Σε αυτό το πλαίσιο και με αυτή την αφορμή, κάπου στο τέλος του Αυγούστου, σχεδιάζεται μία έκθεση σύγχρονης...

News (12 Ιουλ 2019)

Στην Κορνάρου η έκθεση φωτογραφίας με τον τίτλο "bliss?" την Τετάρη 17/7/2019στις 20.30 στο γραφικό στενό της Κορνάρου θα γίνουν τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας από τα μέλη της ομάδας Μαθήματα...

News (11 Ιουλ 2019)

 Το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης συνεχίζοντας τις προσπάθειές του για έναν συνεχή και ανοικτό διάλογο υπέρ της σύγχρονης φωτογραφίας, σε απόλυτη συνεργασία με την art EAC και στο πλαίσιο της...

Workshops (10 Ιουλ 2019)

Ένα αξίωμα της στροφής της φωτογραφίας στη μεταμοντέρνα πρακτική κατά τη δεκαετία του '80 ήταν η πεποίθηση ότι «όλα είχαν ήδη φωτογραφηθεί». Εάν αυτό ήταν κάπως αληθινό τότε, σίγουρα είναι αληθινό...

Book Reviews (10 Ιουλ 2019)

Νέα έκδοση, Προσφυγικά – Όσο ανθίζουν οι νεραντζιές, Κωνσταντίνου Αλεξίου Στην Νίκαια υπάρχουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα που αποτελούνται κυρίως από προσφυγικές κατοικίες. Όπως αναφέρει η...

News (10 Ιουλ 2019)

Στα πλαίσια του 48ου Φεστιβάλ Ολύμπου η RENÉE REVAH θα βρίσκεται εκεί με την ενδιαφέρουσα έκθεσή φωτογραφιας" TEHOM - ΑΒΥΣΣΟΣ" , η Ρενέ αυτή τη φορά συνεργάζεται με τον Δημήτρη...

News (10 Ιουλ 2019)

Λένε ότι τις ιστορίες τις γράφουν οι παρέες! Αυτό σίγουρα συμβαίνει στο Alte Fablon. Οι συμμετέχοντες του Εργαστηρίου Φωτογραφίας και του Εργαστηρίου Δημιουργικής Γραφής, που λειτούργησαν κατά την...

News (01 Ιουλ 2019)

 Η δεύτερη έκθεση του TILT platform με τίτλο Ίασις ξεδιπλώνει μια προβληματική πάνω στη σχέση μας με τη φύση, το σώμα μας, τον ψυχισμό μας, τον Άλλον, την παρέμβαση της τεχνολογίας στην...

News (27 Ιουν 2019)

Την Πέμπτη 27 Ιουνίου ολοκληρώνονται οι παρουσιάσεις φωτογράφων του Φωτογραφικού Κύκλου στην Ελληνοαμερικανική Ένωση (Μασσαλίας 22) για φέτος, με τη Μυρτώ Κατραμάδου, τη Μάνια Μπενίση και την Αθηνά...

News (27 Ιουν 2019)

Το Φωτογραφικό Εργαστήρι Δήμου Ρόδου“Rhodes Photolab” με την συμβολή του περιοδικού “Φωτογράφος”  με υπεύθυνη την(πτυχιούχο Φωτογράφο Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής)  Αργυρώ...

News (26 Ιουν 2019)

 Με αφορμή το βιβλίο με τίτλο Αγκάθια και Αμάραντα από τις εκδόσεις Άγρα η Γιάννα Ανδρεάδη εκθέτει τα σκίτσα και έργα ζωγραφικής της στην Καίρειο βιβλιοθήκη στην Ανδρο από τις 16 Ιουλίου...