Το διάφραγμα είναι ένα μέγεθος που καθορίζει το άνοιγμα του φωτογραφικού φακού και συνεπώς και την ποσότητα του φωτός που περνάει από αυτόν. Το διάφραγμα του φακού είναι η μία από τις τρεις παραμέτρους (οι άλλες δύο είναι η ταχύτητα και το ISO) που καθορίζουν την έκθεση στο φως που υπόκειται ο αισθητήρας της φωτογραφικής μηχανής ή το φιλμ.

Το διάφραγμα είναι ένα αδιάστατο μέγεθος, δεν μετριέται δηλαδή σε μοναδες μήκους ή σε κάτι αντίστοιχο, καθώς είναι ο λόγος της απόστασης του φακού από την επιφάνεια εστίασης δια τη διάμετρο του φακού. Η τιμή λοιπόν του διαφράγματος, Ν, προκύπτει απο τον παρακάτω τύπο:

Ν = f / D 

όπου f η εστιακή απόσταση του φακού, π.χ. 50mm και D η διάμετρός του.

Έτσι για παράδειγμα, ένας φακός 50mm/1.7 θα αναμένουμε να έχει διάμετρο d = f/N = 50/1.7 = 29mm. Και όπως φαίνεται στην παρακάτω φωτογραφία, αυτό είναι αλήθεια!

01 Diafragma iFocus.gr

 

02 Diafragma iFocus.gr

Αν και το σύμβολο f χρησιμοποιείται για την εστιακή απόσταση των φακών, το διάφραγμα επίσης εκφράζεται με παρόμοιο τρόπο ως f/N όπου Ν η τιμή του διαφράγματος. Έτσι διάφραγμα με τιμή 11 θα αναφέρεται ως f/11.

Όσο κλείνει το διάφραγμα, αυξάνεται η τιμή του Ν γιατί ελαττώνεται η διάμετρος του φακού που είναι ο παρανομαστής στο παραπάνω κλάσμα. Άρα, ένα διάφραγμα f/11 θα αφήνει λιγότερο φως να περνάει απο ένα διάφραγμα f/4.

Στη φωτογραφία χρησιμοποιείται η έννοια του f-stop. Κάθε f-stop είναι ένα βήμα διαφράγματος που επιτρέπει σε μία ακόμα “μονάδα φωτός” να περνάει μέσα από το φωτογραφικό φακό.

Ωστόσο, οι μεταβολές στην τιμή του f-stop δεν είναι ανάλογες του φωτός που περνάει μέσα απ’τον φακό. Αυτό σημαίνει ότι αν ανοίξουμε το διάφραγμα απο f/8 σε f/4, δε θα περάσει το διπλάσιο φως. Για να περάσει μία ακόμα “μονάδα φωτός” απο το φακό, εφαρμόζεται ο τύπος

Ν = √2av

όπου AV μία “μονάδα φωτός”. Έτσι για να αυξάνεται κάθε φορά το φως που περνάει από τον φακό κατά μία μονάδα, η κλίμακα των f-stops για τη συνήθη χρήση των φωτογραφικών φακών φαίνεται παρακάτω:

AV

1

2

3

4

5

6

7

8

9

N

1.4

2

2.8

4

5.6

8

11

16

22

Πληροφοριακά αναφέρουμε οτι το διάφραγμα του ανθρώπινου ματιού κινείται σε ένα ισοδύναμο εύρος απο f/8 έως f/2 περίπου.

Εκτός όμως από το να επιτρέπει τη διέλευση περισσότερου ή λιγότερου φωτός από το φωτογραφικό φακό, το διάφραγμα είναι υπεύθυνο και για το βάθος πεδίου στη φωτογραφία.

Το βάθος πεδίου είναι ένα μέτρο του πόσο μακριά απο το εστιασμένο θέμα είναι εστιασμένα και τα υπόλοιπα στοιχεία του κάδρου. Έτσι μεγάλο βάθος πεδίου σημαίνει ότι τα περισσότερα στοιχεία του κάδρου είναι εστιασμένα ενώ μικρό ή ρηχό βάθος πεδίου σημαίνει ότι μόνο το σημείο που έχουμε εστιάσει είναι “καθαρό” ενώ τα περισσότερα στοιχεία εμπρός και πίσω του είναι θολά.

 

Κλειστό διάφραγμα, τα πάντα εστιασμένα:

landscape1 diafragma iFocus.gr

 

landscape diafragma iFocus.gr

Ανοιχτό - ρηχό διάφραγμα, ανεστίαστο φόντο:

portrait1 diafragma iFocus.gr

portrait2 Diafragma iFocus.gr

Είναι φανερό ότι στη φωτογράφιση τοπίου επιδιώκεται να έχουμε μικρό (κλειστό) διάφραγμα και στη φωτογράφιση πορτραίτων, τις περισσότερες φορές μεγάλο (ανοιχτό) διάφραγμα. Ωστόσο το πολύ μικρό διάφραγμα δημιουργεί το φαινόμενο της περίθλασης (diffraction) με αποτέλεσμα τα άκρα των σχημάτων της φωτογραφίας να φαίνονται θολά.

Ενδεικτικά το βέλτιστο διάφραγμα για φωτογράφιση τοπίου σε σχέση με τον αισθητήρα των φωτογραφική μηχανής είναι:

Τύπος και μέγεθος αισθητήρα

Βέλτιστο διάφραγμα για φωτογράφιση τοπίου

1” και μικρότερος

f/4

4/3

f/5.6

APS-C

f/11

Full frame

f/16 - f/22

Ωστόσο, επειδή ο κάθε φακός είναι διαφορετικός, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να δοκιμάσετε μερικές λήψεις με διαφράγματα γύρω από τα παραπάνω και να κρίνετε μόνοι σας τι ταιριάζει καλύτερα στη δική σας αισθητική. Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι η φωτογραφική μηχανή και ο φακός της δεν είναι παρά μόνο ένα εργαλείο που μας βοηθάει να εκφραστούμε! 

Timos photo iFocus.gr

 

Λίγα λόγια για τον Τίμο Λύτρα

Ο Τίμος Λύτρας ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα και τον κόσμο απ’ όπου και αντλεί συνήθως αλλά όχι αποκλειστικά θέματα για τις φωτογραφίες του. Είναι μέλος της φωτογραφικής ομάδας Photomind (www.photomind.gr) και έχει συμμετάσχει στις εκθέσεις:

“Ουτοπική πόλη”, 10η εικαστική έκθεση Ελευσίνας (Ιούνιος 2018, Ελευσίνα)

“Landscapes” (Ιούνιος 2018, Blank Wall Gallery, Αθήνα)

“The Pinhole World” (Απρίλιος-Μάϊος 2018, Frank's Bar, Norwich)

“Portraits” (Μάρτιος 2018, Blank Wall Gallery, Αθήνα)

“Πανοραμική φωτογραφία” (Μάρτιος 2018, ΕΦΕ - Ελληνική Φωτογραφικη΄Εταιρεία, Αθήνα)

“Trust me I’m a photographer” (Νοέμβριος 2017, iFocus gallery, Αθήνα)

“Ταξίδι”, 9η εικαστική έκθεση Ελευσίνας (Ιούνιος 2017, Πολιτιστικό Κέντρο Λ. Κανελλόπουλος, Ελευσίνα)

"As Time Goes By" (Φεβρουάριος 2016, Boo bar, Αθήνα)

“Αστυγραφίες” (Δεκέμβριος 2015 - Ιανουάριος 2016, Αθήνα)

“Fenêtres sur Athènes / ΑΘΗΝΑ ΘΕΑ” (Νοέμβριος 2016 - Ιανουάριος 2017, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα) 

“Fenêtres sur Athènes / ΑΘΗΝΑ ΘΕΑ” (Νοέμβριος 2015 - Μάρτιος 2016, Cité de l’architecture & du patrimoine, Παρίσι) 

και έχει παρουσίες στην ηλεκτρονική εφημερίδα Doha News και στις ιστοσελίδες pinholista.com, kiosk of democracy και ifocus.gr 

http://dohanews.co/photos-doha-in-infrared-by-timos-lytras/

http://pinholista.com/timos-lytras/

http://kioskderdemokratie.blogspot.com/2018/05/people-of-beirut-timos-lytras-greece.html

https://ifocus.gr/visual-stories/trust-me-i-am-a-photographer/303-timos-lutras

Πρόσφατα Άρθρα

News (08 Δεκ 2021)

Η SCI Hellas και η αμκε Artifactory προσκαλούν την κοινωνία των πολιτών, τους φίλους της τέχνης της φωτογραφίας, αλλά και όποιον/α ενδιαφέρεται για την καταπολέμηση των στερεοτύπων και της μη...

News (08 Δεκ 2021)

«Το ύφος είναι για τον συγγραφέα, όπως και το χρώμα για τον ζωγράφο, θέμα όχι τεχνικής, αλλά οράματος».  Marcel Proust  Την Πέμπτη  9 Δεκεμβρίου ο Πλάτων...

Cinema (08 Δεκ 2021)

'Ενα από τα πιο αγαπητά ραντεβού του Γαλλικού Ινστιτούτου με το κοινό του, είναι και οι κινηματογραφικές βραδιές που διοργανώνει και που δίνουν την ευκαιρία στους σινεφίλ κάθε ηλικίας να ανακαλύψουν...

News (03 Δεκ 2021)

To Σάββατο 4/12/2021 στις 18.30 o Αλέξανδρος Βρεττάκος εγκαινιάζει την ατομική του έκθεση με θέμα ΑΕΒΑΛ στο Πνευματικό της κέντρο της Πτολεμαΐδας  Η ΑΕΒΑΛ ήταν μέχρι τη δεκαετία του ΄90...

News (01 Δεκ 2021)

Ο χώρος τέχνης ΆΘΩΝΟΣ ART SPACE, Παπαμάρκου 25, Πλ. Άθωνος στη Θεσσαλονίκη σας προσκαλεί το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου από τις 10.30 μέχρι τις 18.00, στα εγκαίνια της έκθεσης «Έργα που...

News (30 Νοε 2021)

Τα μαθήματα φωτογραφίας Ρεθύμνου έχουν την τιμή και τη χαρά να φιλοξενήσουν τον φωτογράφο Πάνο Κοκκινιά. Την πρώτη μέρα Παρασκευή, 10 Δεκεμβρίου στις 19:30, ο Κοκκινιάς θα παρουσιάσει τη δουλειά...

News (29 Νοε 2021)

Η SCI Hellas και η αμκε Artifactory προσκαλούν την κοινωνία των πολιτών, τους φίλους της τέχνης της φωτογραφίας, αλλά και όποιον/α ενδιαφέρεται για την καταπολέμηση των στερεοτύπων και της μη...

News (26 Νοε 2021)

Την ατομική έκθεση του Άγγελου Νικολόπουλου, με τίτλο «Ατραπός» παρουσιάζει ο Ιωνικός Σύνδεσμος, από 3 έως 10 Δεκεμβρίου 2021 στον εκθεσιακό του χώρο (Τσουρουκτσόγλου 1 & Ηρακλείου 251, Νέα...

News (19 Νοε 2021)

Ο Χρήστος Αγγελίδης ασχολείται με τη φωτογραφία γάμου αλλά και με τη φωτογράφιση τοπίου. Έχει πάρει μέρος ως μέλος κριτικής επιτροπής σε διεθνείς διαγωνισμούς φωτογραφίας όπως το...

Presentation (18 Νοε 2021)

Γιορτάζουμε 200 χρόνια απελευθέρωσης από τον ζυγό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας μέσα σε συνθήκες ενός Οργουελιανού σκηνικού, παράνοιας και κρατικής καταστολής.  Στην ελληνική πολιτική και...

News (18 Νοε 2021)

Η ατομική έκθεση φωτογραφίας της Μαργαρίτας Μαυρομιχάλη ξεκινάει στις 30 Νοεμβρίου στην CITRONNE Gallery - Αθήνα. Info CITRONNE Gallery Τοποθεσία: Πατριάρχου Ιωακείμ 19, Αθήνα 106...

News (16 Νοε 2021)

Ο Φωτογραφικός Κύκλος σε συνεργασία με την Ελληνοαμερικανική Ένωση παρουσιάζουν και φέτος διαδικτυακά τις Συναντήσεις της Πέμπτης. Την Πέμπτη 18 Νοεμβρίου στις 19:00 ο Πλάτων Ριβέλλης παρουσιάζει...