Το διάφραγμα είναι ένα μέγεθος που καθορίζει το άνοιγμα του φωτογραφικού φακού και συνεπώς και την ποσότητα του φωτός που περνάει από αυτόν. Το διάφραγμα του φακού είναι η μία από τις τρεις παραμέτρους (οι άλλες δύο είναι η ταχύτητα και το ISO) που καθορίζουν την έκθεση στο φως που υπόκειται ο αισθητήρας της φωτογραφικής μηχανής ή το φιλμ.

Το διάφραγμα είναι ένα αδιάστατο μέγεθος, δεν μετριέται δηλαδή σε μοναδες μήκους ή σε κάτι αντίστοιχο, καθώς είναι ο λόγος της απόστασης του φακού από την επιφάνεια εστίασης δια τη διάμετρο του φακού. Η τιμή λοιπόν του διαφράγματος, Ν, προκύπτει απο τον παρακάτω τύπο:

Ν = f / D 

όπου f η εστιακή απόσταση του φακού, π.χ. 50mm και D η διάμετρός του.

Έτσι για παράδειγμα, ένας φακός 50mm/1.7 θα αναμένουμε να έχει διάμετρο d = f/N = 50/1.7 = 29mm. Και όπως φαίνεται στην παρακάτω φωτογραφία, αυτό είναι αλήθεια!

01 Diafragma iFocus.gr

 

02 Diafragma iFocus.gr

Αν και το σύμβολο f χρησιμοποιείται για την εστιακή απόσταση των φακών, το διάφραγμα επίσης εκφράζεται με παρόμοιο τρόπο ως f/N όπου Ν η τιμή του διαφράγματος. Έτσι διάφραγμα με τιμή 11 θα αναφέρεται ως f/11.

Όσο κλείνει το διάφραγμα, αυξάνεται η τιμή του Ν γιατί ελαττώνεται η διάμετρος του φακού που είναι ο παρανομαστής στο παραπάνω κλάσμα. Άρα, ένα διάφραγμα f/11 θα αφήνει λιγότερο φως να περνάει απο ένα διάφραγμα f/4.

Στη φωτογραφία χρησιμοποιείται η έννοια του f-stop. Κάθε f-stop είναι ένα βήμα διαφράγματος που επιτρέπει σε μία ακόμα “μονάδα φωτός” να περνάει μέσα από το φωτογραφικό φακό.

Ωστόσο, οι μεταβολές στην τιμή του f-stop δεν είναι ανάλογες του φωτός που περνάει μέσα απ’τον φακό. Αυτό σημαίνει ότι αν ανοίξουμε το διάφραγμα απο f/8 σε f/4, δε θα περάσει το διπλάσιο φως. Για να περάσει μία ακόμα “μονάδα φωτός” απο το φακό, εφαρμόζεται ο τύπος

Ν = √2av

όπου AV μία “μονάδα φωτός”. Έτσι για να αυξάνεται κάθε φορά το φως που περνάει από τον φακό κατά μία μονάδα, η κλίμακα των f-stops για τη συνήθη χρήση των φωτογραφικών φακών φαίνεται παρακάτω:

AV

1

2

3

4

5

6

7

8

9

N

1.4

2

2.8

4

5.6

8

11

16

22

Πληροφοριακά αναφέρουμε οτι το διάφραγμα του ανθρώπινου ματιού κινείται σε ένα ισοδύναμο εύρος απο f/8 έως f/2 περίπου.

Εκτός όμως από το να επιτρέπει τη διέλευση περισσότερου ή λιγότερου φωτός από το φωτογραφικό φακό, το διάφραγμα είναι υπεύθυνο και για το βάθος πεδίου στη φωτογραφία.

Το βάθος πεδίου είναι ένα μέτρο του πόσο μακριά απο το εστιασμένο θέμα είναι εστιασμένα και τα υπόλοιπα στοιχεία του κάδρου. Έτσι μεγάλο βάθος πεδίου σημαίνει ότι τα περισσότερα στοιχεία του κάδρου είναι εστιασμένα ενώ μικρό ή ρηχό βάθος πεδίου σημαίνει ότι μόνο το σημείο που έχουμε εστιάσει είναι “καθαρό” ενώ τα περισσότερα στοιχεία εμπρός και πίσω του είναι θολά.

 

Κλειστό διάφραγμα, τα πάντα εστιασμένα:

landscape1 diafragma iFocus.gr

 

landscape diafragma iFocus.gr

Ανοιχτό - ρηχό διάφραγμα, ανεστίαστο φόντο:

portrait1 diafragma iFocus.gr

portrait2 Diafragma iFocus.gr

Είναι φανερό ότι στη φωτογράφιση τοπίου επιδιώκεται να έχουμε μικρό (κλειστό) διάφραγμα και στη φωτογράφιση πορτραίτων, τις περισσότερες φορές μεγάλο (ανοιχτό) διάφραγμα. Ωστόσο το πολύ μικρό διάφραγμα δημιουργεί το φαινόμενο της περίθλασης (diffraction) με αποτέλεσμα τα άκρα των σχημάτων της φωτογραφίας να φαίνονται θολά.

Ενδεικτικά το βέλτιστο διάφραγμα για φωτογράφιση τοπίου σε σχέση με τον αισθητήρα των φωτογραφική μηχανής είναι:

Τύπος και μέγεθος αισθητήρα

Βέλτιστο διάφραγμα για φωτογράφιση τοπίου

1” και μικρότερος

f/4

4/3

f/5.6

APS-C

f/11

Full frame

f/16 - f/22

Ωστόσο, επειδή ο κάθε φακός είναι διαφορετικός, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να δοκιμάσετε μερικές λήψεις με διαφράγματα γύρω από τα παραπάνω και να κρίνετε μόνοι σας τι ταιριάζει καλύτερα στη δική σας αισθητική. Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι η φωτογραφική μηχανή και ο φακός της δεν είναι παρά μόνο ένα εργαλείο που μας βοηθάει να εκφραστούμε! 

Timos photo iFocus.gr

 

Λίγα λόγια για τον Τίμο Λύτρα

Ο Τίμος Λύτρας ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα και τον κόσμο απ’ όπου και αντλεί συνήθως αλλά όχι αποκλειστικά θέματα για τις φωτογραφίες του. Είναι μέλος της φωτογραφικής ομάδας Photomind (www.photomind.gr) και έχει συμμετάσχει στις εκθέσεις:

“Ουτοπική πόλη”, 10η εικαστική έκθεση Ελευσίνας (Ιούνιος 2018, Ελευσίνα)

“Landscapes” (Ιούνιος 2018, Blank Wall Gallery, Αθήνα)

“The Pinhole World” (Απρίλιος-Μάϊος 2018, Frank's Bar, Norwich)

“Portraits” (Μάρτιος 2018, Blank Wall Gallery, Αθήνα)

“Πανοραμική φωτογραφία” (Μάρτιος 2018, ΕΦΕ - Ελληνική Φωτογραφικη΄Εταιρεία, Αθήνα)

“Trust me I’m a photographer” (Νοέμβριος 2017, iFocus gallery, Αθήνα)

“Ταξίδι”, 9η εικαστική έκθεση Ελευσίνας (Ιούνιος 2017, Πολιτιστικό Κέντρο Λ. Κανελλόπουλος, Ελευσίνα)

"As Time Goes By" (Φεβρουάριος 2016, Boo bar, Αθήνα)

“Αστυγραφίες” (Δεκέμβριος 2015 - Ιανουάριος 2016, Αθήνα)

“Fenêtres sur Athènes / ΑΘΗΝΑ ΘΕΑ” (Νοέμβριος 2016 - Ιανουάριος 2017, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα) 

“Fenêtres sur Athènes / ΑΘΗΝΑ ΘΕΑ” (Νοέμβριος 2015 - Μάρτιος 2016, Cité de l’architecture & du patrimoine, Παρίσι) 

και έχει παρουσίες στην ηλεκτρονική εφημερίδα Doha News και στις ιστοσελίδες pinholista.com, kiosk of democracy και ifocus.gr 

http://dohanews.co/photos-doha-in-infrared-by-timos-lytras/

http://pinholista.com/timos-lytras/

http://kioskderdemokratie.blogspot.com/2018/05/people-of-beirut-timos-lytras-greece.html

https://ifocus.gr/visual-stories/trust-me-i-am-a-photographer/303-timos-lutras

Πρόσφατα Άρθρα

News (14 Ιαν 2021)

Οι διαδικτυακές "Συναντήσεις της Πέμπτης" σε συνεργασία με την Ελληνοαμερικανική Ένωση συνεχίζονται και τη νέα χρονιά. Την Πέμπτη 14 Ιανουαρίου 2021 στις 7 μ.μ. ο Πλάτων Ριβέλλης παρουσιάζει την...

News (11 Ιαν 2021)

 O φωτογράφος Γιώργος Ξηρογιάννης προσφέρει τις εικόνες του για την ενίσχυση του Παγκρήτιου Σύλλογου Γονέων και Φίλων Παιδιών με νεοπλασία «Ηλιαχτίδα» Ο Παγκρήτιος Σύλλογος Γονέων και Φίλων...

Presentation (28 Δεκ 2020)

Δυστυχώς, όπως ο κόσμος όλος, η φετινή χρονιά δε με βρήκε όπως θα ήθελα. Κλείνοντας 30 χρόνια από την στιγμή που άρχισα να ασχολούμαι με τη φωτογραφία ονειρευόμουν μια χρονιά αφιερωμένη σε αυτήν....

News (10 Δεκ 2020)

Οι Συναντήσεις της Πέμπτης συνεχίζονται διαδικτυακά και τον Δεκέμβριο. Την Πέμπτη 10 Δεκεμβρίου στις 19:00 ο Πλάτων Ριβέλλης θα παρουσιάσει τον Σπύρο Λαζάρου και τον Σπύρο Πολυτάρχου. Η...

News (19 Νοε 2020)

I try to escape the traps of reality all the while preserving a link to the real. Michael Ackerman With photography, I depict poetic representations of my inner agonies. Ilias...

News (19 Νοε 2020)

Τις πρώτες μέρες του περιορισμού μας εξαιτίας του κορονοϊού Covid-19 μάθαμε να ζούμε πέρα απ΄τα γνώριμα. Έτσι, 10 μέλη της Φωτογραφικής Λέσχη Ελευσίνας αποφάσισαν να ετοιμάσουν μια συνάντηση...

News (18 Νοε 2020)

Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου στις 19:00 ο Πλάτων Ριβέλλης θα παρουσιάσει την Έλενα Καμίλη και τον Περικλή Αντωνίου. Η παρακολούθηση είναι ελεύθερη με προεγγραφή. Η Ελληνοαμερικανική Ένωση σε συνεργασία...

Agora (02 Νοε 2020)

Επωφεληθείτε από το “WINTER CASHBACK” της ΝΙΚΟΝ  με άμεση επιστροφή χρημάτων έως €400 σε αγορά συγκεκριμένων φωτογραφικών μηχανών Nikon και φακών NIKKOR, σε επιλεγμένα καταστήματα.  Η...

Book Reviews (29 Οκτ 2020)

53 φωτογράφοι προσεγγίζουν όψεις μιας δυναμικής, φωτεινής και αισιόδοξης Αθήνας. Οι φωτογραφίες συνθέτουν ένα σύγχρονο καλειδοσκόπιο της ζωής στην πρωτεύουσα με άξονα την πίστη στη θετική όψη και...

Book Reviews (29 Οκτ 2020)

"Αν σας ενδιαφέρει η μικρή φόρμα, σε εκδοχή διηγήματος ή και νουβέλας, έχω κάτι για εσάς. Ο Γιάννης Χουτόπουλος και οι Εκδόσεις "Κύφαντα" ανέλαβαν τον εκδοτικό κίνδυνο να εκδώσουν μία συλλογή από...

News (27 Οκτ 2020)

Μια πρωτότυπη ιδέα που γεννήθηκε μέσα από το απόλυτο lockdown της πόλης κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19. Ένας διάλογος με τον εαυτό μου. Μια σύγκρουση. Μια αντιπαράθεση. Αποδεχόμενος...

News (26 Οκτ 2020)

Οι Ομόνοια λοβερς είναι μια φωτογραφική ομάδα που δημιουργήθηκε από μια ιδέα του Στράτου Νεσλεχανίδη και την αγάπη των μελών της για τον ευρύτερη περιοχή τής ιστορικής πλατείας. Μέσα από την...