Ο θρύλος θέλει την ετεροθαλή αδελφή του βασιλιά Αρθούρου, Μόργκαν ή αλλιώς Μοργκάνα λε Φέϊ, ειδήμων στη δημιουργία οπτικών  ψευδαισθήσεων. Η Fata Morgana  (όπως καθιερώθηκε στην ιταλική γλώσσα) κατοικούσε σε κρυστάλλινα παλάτια στο βυθό της θάλασσας και μπορούσε να εμφανίζει ψεύτικες εικόνες κάστρων που αιωρούνταν επάνω από ακτές, παρασύροντας έτσι τους ναυτικούς σε ναυάγια.  Στην Σικελική παράδοση η Fata Mrgana υποδηλώνει έναν ιδιαίτερο είδος διπλού αντικατοπτρισμού κατά τον οποίο εμφανίζονται αντικείμενα ενωμένα-αντίστροφα κατά κορυφή. Τα αντικείμενα αυτά στην πραγματικότητα βρίσκονται έως και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και  εμφανίζονται παραμορφωμένα (υπερυψωμένα, ανεστραμμένα, μεγεθυμένα) επάνω στον ορίζοντα. Η εικόνα μεταβάλλεται κάθε λεπτό και εξαφανίζονται απρόσμενα όπως εμφανίστηκαν. 

Το φαινόμενο του αντικατοπτρισμού Fata Morgana παρατηρείται κάτω από συγκεκριμένες φυσικές, μη ελεγχόμενες συνθήκες. Το καλοκαίρι όταν ο αέρας φυσά στην επιφάνεια της θάλασσας και είναι πολύ πιο κρύος από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας τότε πλοία, οροσειρές και  παγόβουνα ίπτανται επάνω στον ορίζοντα εκεί που η θάλασσα συναντά τον ουρανό. Η θερμοκρασιακή αναστροφή επιτρέπει να διαφύγει θερμότητα δια της ακτινοβολίας στο διάστημα. Η απρόσκοπτη αλληλεπίδραση μεταξύ του ζεστού υπερκείμενου αέρα και του πυκνότερου ψυχρού μπορεί να δράσει ως διαθλαστικός φακός, δημιουργώντας ένα κατακόρυφο ανεστραμμένο είδωλο επί του οποίου φαίνεται να αιωρείται το απομακρυσμένο ευθύ είδωλο.

Στην φωτογραφική διαδικασία το είδωλο εμφανίζεται επίσης ανεστραμμένο καθώς το φως περνάει μέσα από έναν συγκλίνων φακό. Με τον κατάλληλο χειρισμό του διαφράγματος και υπό συνθήκες που ορίζονται  από τον ίδιο τον φωτογράφο, δημιουργείται η φωτογραφία. Για τον φωτογράφο και δάσκαλο φωτογραφίας Πλάτωνα Ριβέλλη 

Η φωτογραφία είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται από το πλέξιμο του περιεχόμενου με τη φόρμα, είναι μια μεταμόρφωση του κόσμου μέσα από την προσωπικότητα του καλλιτέχνη – φωτογράφου

Στη θεραπευτική διαδικασία η ανάδυση της ανεστραμμένης εικόνας του ενδιαφερόμενου είναι αποτέλεσμα μιας αυθόρμητης και ασυνείδητης εξωτερίκευσης του εσωτερικού εαυτού. Όταν ο ασυνείδητος, εσωτερικός νους συναντά τον πραγματικό, εξωτερικό κόσμο ο θεραπευόμενος δύναται να τρομάξει, όπως τρόμαζαν οι ναυτικοί από την απρόσμενη εμφάνιση του φαινομένου της Fata Morgana. Αυτό συμβαίνει γιατί  έρχονται στο φως (κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες όπως διασφαλίζονται από την δεοντολογία) αντικατοπτρισμοί των ευαίσθητων, εύθραυστων, πληγωμένων κομματιών του που όσο και να μην τα αναγνωρίζει με μια πρώτη ματιά, πρόκειται για τον ίδιο τον εαυτό κάπως παραποιημένο. Με την καθοδήγηση το ειδικού αυτά τα κομμάτια αναπλαισιώνονται, νοηματοδοτούνται εκ νέου, γίνονται αποδεκτά και αξιοποιούνται  προς την κατεύθυνση της προσωπικής ανάπτυξης.

Η Καναδή φωτοθεραπεύτρια Judy Weiser  υποστηρίζει ότι η φωτογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στο γνωστικό και το αισθητηριακό, σε ό,τι κινείται στον εσωτερικό εαυτό, κάτω από το συνειδητό, και τον εαυτό που μας είναι γνώριμος. Η φωτογραφία, όπως όλες οι τέχνες, δίνει στον ενδιαφερόμενο την δυνατότητα να έχει πρόσβαση σε συναισθήματα, αναμνήσεις, αγωνίες και να ανασύρει σημαντικά   ζητήματα τα οποία αποτελούν την πρώτη ύλη για την ψυχοθεραπεία. Με άλλα λόγια ο ενδιαφερόμενος καλείται να σκεφτεί φωναχτά την ιστορία του.

Οι φωτογραφίες των θεραπευόμενων συχνά λειτουργούν ως χειροπιαστές συμβολικές  κατασκευές, μεταφορικά, μεταβατικά αντικείμενα που  σιωπηρά προσφέρουν εσωτερική θέα με τρόπους που οι λέξεις από μόνες τους δεν μπορούν να την εξηγήσουν ή να την αναπαραστήσουν επαρκώς

Στην τεχνική της Φωτοθεραπείας, η φωτογραφία δύναται να λειτουργήσει ως έναυσμα και καταλύτης επανασύνδεσης της οπτικής μνήμης με τα συναισθήματα εκείνης της στιγμής του παρελθόντος τα οποία βρίσκονται αποθηκευμένα στο ασυνείδητο. 

Για τον ψυχίατρο, ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Yrvin Yalom η οπτική περιγραφή ανοίγει δρόμο για κεντρικά ζητήματα. Η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει μόνο από μέσα, μόνο όταν γίνει συνειδητό ότι υπάρχουν περισσότεροι τρόποι να ειδωθεί η κατάστασή τους και αναγνωριστούν οι αντικατοπτρισμοί τους. Τότε ο ενδιαφερόμενος, ίσως, διαπιστώσει ότι είναι βοηθητικό να δει την αλλαγή μέσα από μια άλλη προοπτική. 

Ο Marcel Proust σημειώνει :

Σκοπός του ταξιδιού δεν είναι να δεις καινούρια μέρη, αλλά να δεις με καινούρια μάτια

 

Για το φαινόμενο Fata Morgana: http://el.m.wikipedia.org

Για την Φωτοθεραπεία: 

  • Schaefer Ch.(1988), “Innovative Interventions in Child and Adolescent Therapy”, WILEY
  • Weiser, J., Using Photo Therapy Techniques in Art and Other Counseling Practices”, www.phototherapy-centre.com
  • Weiser, J., (2001)  December, “ Phototherapy Techniques : Using Clients’ Personal Snapshots and Family Photos as Counseling and Therapy Tools από το περιοδικό Afterimage Vol 29 No 3 P: 10-15
  • Weiser, J., (1984) Fall, Phototherapy-Becoming Visually Literate about Oneself or Phototherapy???What’s Phototherapy ??? περιοδικό PhotoTherapy Vol IV pages: 2-7
  • Ziller, R., ( 2000). Self Counselling through re authored photo self narrative , από το περιοδικό Counselling Psychology Quarerly , Vol. 13, No 3 pp 265-278  http//:www.tandf.co.uk/journals
  • Yrvin Yalom: Ο Δήμιος του έρωτα & άλλες ιστορίες ψυχοθεραπείας
  • Πλάτων Ριβέλλης : Μονόλογος για τη φωτογραφία

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (28 Απρ 2026)

Η έκθεση βασίζεται στο λεύκωμα The Outward Gaze. The photographs of Joan Leigh Fermor και αποτελεί μια συνολική αναφορά στο φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor, αγαπημένης του συγγραφέα...

News (20 Απρ 2026)

 Ήδη από τις αισθητικές ιεραρχίες της κλασσικής αρχαιότητας και της πρώιμης νεωτερικότητας, που στηρίζονταν σε έναν αμετάκλητο φιλοσοφικό διαχωρισμό μεταξύ λόγου και είκονας με βάση την...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (15 Απρ 2026)

Ομαδική έκθεση φωτογραφίας "Στα μονοπάτια της Ορθοδοξίας", υπό την αιγίδα και την υποστήριξη της Ιεράς Μητρόπολης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος, σε συνεργασία με την Φωτογραφική Ομάδα Κατερίνης,...

Editor's choice (14 Απρ 2026)

Η εποχή που ζούμε δεν είναι μόνο ο αιώνας της τεχνολογικής ανάπτυξης, αλλά και ο αιώνας της Εξουσίας. Η ανάγκη για Εξουσία είναι αυτή που κυριαρχούσε και κυριαρχεί πάντα! Όσο ποτέ άλλοτε όμως,...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (14 Απρ 2026)

Η ατομική έκθεση φωτογραφίας του Δημοσθένη Βαρδαβούλια με τίτλο «Λανθάνουσα Μνήμη» παρουσιάζεται στη Sofia Green Gallery, από τις 18 έως τις 24 Απριλίου 2026. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (02 Απρ 2026)

Το Darkroom Creative Project παρουσιάζει με ιδιαίτερη χαρά τη φωτογραφική ενότητα Delusion της Μυρτώς Αξαρλή, μια επανερμηνεία του ελληνικού νησιωτικού τοπίου όπως νομίζουμε ότι το γνωρίζουμε. Η...

Book Reviews (31 Μαρ 2026)

Το ΜΙΕΤ και οι εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ, σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Αντώνη Πασβάντη, «ΕΒΡΟΣ. Η ζωή στις όχθες», η οποία πραγματοποιείται με αφορμή την ομώνυμη έκθεση φωτογραφίας που...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (27 Μαρ 2026)

Οι τοίχοι της πόλης στέκονται σιωπηλοί, όμως κρύβουν ιστορίες. Η έκθεση φωτογραφίας Talking Walls ασχολείται με την αθέατη συνομιλία ανάμεσα στο αστικό τοπίο και την καθημερινή ζωή. Κάθε εικόνα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (27 Μαρ 2026)

Η έκθεση παρουσιάζει σπάνιες φωτογραφίες του εμβληματικού φωτογράφου Χουτζαίου, που αποτυπώνουν την καθημερινότητα, τα πρόσωπα και τις μνήμες μιας άλλης εποχής, αναδεικνύοντας την ταυτότητα και την...

Cinema (23 Μαρ 2026)

Τρεις ξεχωριστές πρεμιέρες που δεν πρέπει να χάσετε στο 7ο Greece International Film Festival που θα πραγματοποιηθεί 28 και 29 Μαρτίου στον ιστορικό κινηματογράφο Ίριδα (Ακαδημίας 55) σε συνεργασία...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (23 Μαρ 2026)

Το Μουσείο Γαΐτη–Σίμωσι εγκαινιάζει το εκθεσιακό του πρόγραμμα για το 2026 με την ατομική έκθεση Ios: In the Light of the Gods του βραβευμένου Βρετανού δημιουργού Paul Raphael, σε επιμέλεια του...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (17 Μαρ 2026)

Ο Εικαστικός Κύκλος ΔΛ, σε συνεργασία με τη Νίνα Κασσιανού, παρουσιάζει το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026 την ατομική έκθεση φωτογραφίας του Κώστα Ορδόλη με τίτλο «Πόλεις από Χαρτί». Ο Κώστας Ορδόλης,...