Τα όνειρα όπως και οι φωτογραφίες είναι οπτικά φαινόμενα που έχουν ως κύριο στοιχείο την εικόνα και χαρακτηρίζονται από την στιγμιαία δημιουργία τους. Δημιουργία, η οποία αν και συντελείται μέσα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα, δύναται να μένει χαραγμένη στην μνήμη˙ συχνά και στην καρδιά. Σύμφωνα με το φωτογράφο και δάσκαλο φωτογραφίας Πλάτωνα Ριβέλλη 

«η φωτογραφία γίνεται αντιληπτή ως σύνολο, ως εικόνα, με μια ματιά προσεκτική, συγκεντρωμένη αλλά σύντομη».  

Για τον Freud το όνειρο δανείζεται δομικό υλικό από το «κατακάθι της ημέρας». Το υποσυνείδητο, δημιουργός του ονείρου, σκέπτεται με σύμβολα και η ανάλυση τους μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε βαθύτερες επιθυμίες. Στη φωτογραφία το ρόλο του υποσυνείδητου αναλαμβάνει ο φωτογράφος, ο οποίος επηρεασμένος από το «κατακάθι της ζωής του», των εμπειριών και των αναμνήσεών του επιλέγει τα σύμβολα/στοιχεία που επιθυμεί να περιλαμβάνονται στη φωτογραφία. 

Και ενώ η ταχύτητα με την οποία γεννιούνται  όνειρο και φωτογραφία είναι εξαιρετικά γρήγορη, η στιγμή της «σύλληψης» σχεδόν ποτέ δεν είναι τυχαία. Προϋπάρχει μια σημαντική και καίριας σημασίας «λεπτομέρεια»,  «ανάγκη», «επιθυμία», η οποία πυροδοτεί την γέννηση τους. 

Ο ψυχίατρος και συγγραφέας Yrvin Yalom παρατηρεί ότι για να είναι αρκετά σημαντικές κάποιες εικόνες, ώστε να συμπεριληφθούν στο όνειρο,πρέπει να έχουν ενισχυθεί από  παλαιότερες σημαντικές και συναισθηματικά φορτισμένες ανησυχίες. Κατά αντιστοιχία το ίδιο συμβαίνει και με το φωτογράφο, ο οποίος συχνά επιλέγει το θέμα του αντλώντας υλικό από τις συναισθηματικές του αποθήκες.  

Όνειρο και φωτογραφία έχουν κοινό  στόχο˙   να οπτικοποιούν τα συναισθήματα και να τα κάνουν  ορατά. ΟFritz Perls, ιδρυτής της θεωρίας Gestalt, θεωρεί ότι τα όνειρα περιέχουν κομμάτια του εαυτού, τα οποία έχουν απορριφθεί. Όταν ο θεραπευόμενος βιώνει το όνειρο, του δίνει μορφή, μειώνοντας έτσι κατά πολύ τις αντιστάσεις, και την  αγωνία της επίκρισης.

 “Τα  αντικείμενα του ονείρου και των φωτογραφιών συμβολίζουν όψεις του δημιουργού τους”.

Συνήθως τα όνειρα είναι σύνθετα και περιλαμβάνουν μικρές ή μεγάλες λεπτομέρειες (το ίδιο κι ένα προσεκτικά επιλεγμένο κάδρο), οι οποίες νοηματοδοτούν μικρά και μεγάλα ζητήματα σε μια θεραπευτική διαδικασία. Συχνά  η πρώτη ερώτηση του θεραπευτή σχετίζεται με το συναίσθημα του ονείρου ή της φωτογραφίας. 

Ο Yalom γράφει: 

«το όνειρο είναι μια εξαιρετικά πλούσια ταπετσαρία υφασμένη με συγκλονιστικές, σημαντικές αναμνήσεις του παρελθόντος, και μόνο η συγκομιδή των αναμνήσεων αυτών μπορεί συχνά να είναι πολύτιμο εγχείρημα». 

 Εξίσου πλούσιο υλικό από το παρελθόν προσφέρουν και οι αναμνηστικές φωτογραφίες. 

Τα όνειρα μπορούν να γίνουν ένα πολύτιμο βοήθημα για μια αποτελεσματική θεραπεία, αντιπροσωπεύουν μια οξεία αναδιατύπωση των βαθύτερων προβλημάτων του ασθενούς, αλλά σε διαφορετική γλώσσα, σε μια γλώσσα οπτικών εικόνων (οπτικοποιήση των διαπροσωπικών μοτίβων). Ο Freud θεωρούσε τα όνειρα «βασιλική οδό» προς το ασυνείδητο.  

Παρομοίως όταν η θεραπευτική διαδικασία εμπλέκει την φωτογραφία ο ενδιαφερόμενος μοιράζεται τα σημαντικά γεγονότα και συναισθήματα του παρελθόντος που ζωντανεύουν. Δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να παράγει νοήματα που προκύπτουν από την ασυνείδητη ανάδυση αναμνήσεων, παρορμήσεων, επιθυμιών και σκέψεων που για γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς λόγους, έχουν απωθηθεί. 

Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει  να είναι σε θέση να κατανοήσει τη μεταφορική και συμβολική πλευρά των ονείρων και των φωτογραφιών. Να αντιληφθεί ότι λειτουργούν ως αφορμή, ως εκλυτικός παράγοντας και ότι δεν υπάρχει μια και μοναδική αλήθεια.

Στα όνειρα δουλειά του νου που τα κατασκευάζει, είναι να βρει έναν τρόπο ώστε να μετατρέψει τις αφηρημένες ιδέες σε οπτική μορφή. Μια δουλειά που τόσο θυμίζει την δουλειά και ανάγκη του φωτογράφου.  

Αναμφίβολα στα όνειρα και στην τέχνη είμαστε  ελεύθεροι να δημιουργήσουμε όπως επιθυμούμε.  

Όνειρο και φωτογραφία  έχουν σύντομη διάρκεια ζωής… 

“Το όνειρο καταπίνεται από το φως της αυγής, «ξεθωριάζει» στο ξημέρωμα… Η φωτογραφία παρομοίως καταστρέφεται από υπερ έκθεση στο φως, «καίγεται»…”

Πλάτων Ριβέλλης 

Yrvin Yalom 

Όνειρα & Fritz Perls

Gestalt 

Φωτογραφία εξωφύλλου: Περικλής Αντωνίου

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (20 Φεβ 2024)

"Ανοιχτή" η  Βίλα Στέλλα (Γαλήνης και Σοφίας 5) για την ομαδική έκθεση φωτογραφίας με θέμα «Evanescence» από τις 23 έως τις 25 Φεβρουαρίου. Ώρες λειτουργίας από τις 18:00 έως τις 22:00, ενώ την...

News (19 Φεβ 2024)

Το Athens Photo World, συνεπές στην δέσμευσή του προς τους φωτογράφους και τους φωτορεπόρτερ που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα και την Κύπρο, για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά από το...

News (19 Φεβ 2024)

Τρεις θέσεις ανοιχτές για το φωτογραφικό σαφάρι στις ακτές του Δούναβη. Δύο 4Χ4 είναι έτοιμα για ένα τετραήμερο με περιπέτεια στις 23 έως 26.02.2024 στην μεγαλύτερη πεδιάδα της Σερβίας που την...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (19 Φεβ 2024)

Tην Τετάρτη 21.02.2024 στις 19:00 εγαινιάζεται η έκθεση του noname zine #2 στην esp+ gallery, θα πραγματοποιηθεί παράλληλη εκδήλωση με σκοπό την παρουσίαση του zine. Οι zinners, κατά κόσμον Λάρα...

News (16 Φεβ 2024)

Η ΠΡΩΤΗ ΞΕΝΑΓΗΣΗ θα πραγματοποιηθεί την ΚΥΡΙΑΚΗ 18/02 στις 12:00 από την RENEE REVAH και τον ιστορικό και συγγραφέα ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΚΑΡΑΜΠΑΜΠΑ. Εξασφαλείστε την θέση σας...

News (05 Φεβ 2024)

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε το ανοιχτό κάλεσμα της δράσης Parallel Voices του Photometria Festival 2024. Οι νικητές του διαγωνισμού φωτογραφικού portfolio Parallel Voices 2024, οι οποίοι θα...

News (02 Φεβ 2024)

Το Photopolis Agrinio Photo Festival ανακοινώνει τους φωτογράφους που επελέγησαν να συμμετάσχουν στην έκθεση «Photofolios:24” στις κεντρικές εκδηλώσεις του φεστιβάλ. Η επιλογή των φωτογράφων έγινε,...

Cinema (25 Ιαν 2024)

Την Τετάρτη 25 Ιανουαρίου, στις 19.00, η Ελληνοαμερικανική Ένωση συνεχίζει τη σειρά «Κορυφαίοι σκηνοθέτες-σπουδαίες αμερικανικές ταινίες» με αφιέρωμα στον Martin Scorsese Ο Martin Scorsese...

News (16 Ιαν 2024)

Μια πρωτότυπη, πανελλαδική δράση ευαισθητοποίησης μέσω της φωτογραφίας, θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2024, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου. Ο Φορέας Τέχνης στην...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (16 Ιαν 2024)

Το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης και ο Φωτογραφικός Σύλλογος Ανδριανούπολης σας προσκαλούν στην έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Το Μάτι του Δρόμου». Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (15 Ιαν 2024)

  Η ομάδα του "Ανοίκειου" δημιουργήθηκε από την ανάγκη να ενώσουμε κομμάτια της ζωής μας με άλλους ανθρώπους, ακόμα κι αν δεν τους γνωρίζουμε. Να τραβήξουμε μαζί το νήμα που μας κρατάει όρθιους,...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (11 Ιαν 2024)

Έκθεση Φωτογραφίας & πρώτη παρουσίαση της μονογραφίας "Sakis Papadimitriou  Piano Diary" εκδόσεις ΤΟΠΟΣ στη Θεσσαλονίκη με συντονιστή τον συγγραφέα Γιάννη Μπασκόζο, παρουσία του συνθέτη Σάκη...