Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας του Στράτου Καλαφάτη, με τίτλο «Αρχιπέλαγος» στο Μέγαρο Εϋνάρδου.

Ο Στράτος Καλαφάτης γράφει στον πρόλογο της αντίστοιχης έκδοσης που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα:

«Η εργασία του Αρχιπελάγους ξεκίνησε από μια ανάθεση των επιμελητών της 10ης Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας. Η Κατερίνα Κοτζιά, ο Ηλίας Κωνσταντόπουλος, ο Λόης Παπαδόπουλος και η Κορίνα Φιλοξενίδου, στηριγμένοι στην αιρετική πεποίθηση του ιστορικού Ruggiero Romano ότι το Αρχιπέλαγος είναι μια πόλη, έθεσαν την ιδέα αυτή ως άξονα της ελληνικής συμμετοχής.

Αυτήν τη θεματική της υδάτινης πόλης προσπαθήσαμε να οπτικοποιήσουμε, μαζί με τον φίλο και εκλεκτό φωτογράφο Σπύρο Στάβερη. Ανέλαβα να φωτογραφίσω τα πλοία και τις διαδρομές τους, ενώ ο Στάβερης θα κατέγραφε το ανθρώπινο στοιχείο, που κατακλύζει τα νησιά του Αιγαίου τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι εικόνες που προέκυψαν, παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2006 στο ελληνικό περίπτερο, στα Giardini της Βενετίας.

Τη θάλασσα τη γνώρισα μέσα από τον ήχο της. Έφτανε τα βράδια τραχύς, ρυθμικός, στο παιδικό μου δωμάτιο. Η εικόνα της ήταν τόσο παρούσα που σχεδόν μου διέφευγε. Γινόταν ένα με τους λόφους της Καλαμίτσας, σ’ ένα τοπίο δεδομένο, όσο και η πράξη της αναπνοής.

Ο παππούς μου, μια ζωή ναυτικός, δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπεράσει την αυστηρότητα και τα χούγια του καπετάνιου. Μου μιλούσε για ταξίδια και περιπέτειες, με εκπαίδευσε στα μυστικά και στους νόμους της. Έτσι περνούσαν τα καλοκαίρια, με τη θάλασσα να με υιοθετεί ξυπόλυτο, ηλιοκαμένο και ευτυχή.

Καιρό μετά, μαζί με τη Λία και τη μικρή Δάφνη, ζήσαμε για τέσσερα χρόνια στο νησί της Σκοπέλου. Εκεί, μέσα στον υδάτινο κύκλο, μου εντυπώθηκε ο απελευθερωτικός, αλλά και αβάσταχτος αποκλεισμός του νερού.

Ξεκίνησα το ταξίδι του Αρχιπελάγους, από τη γενέτειρά μου, ένα απόγευμα, αρχές του καλοκαιριού. Η Καβάλα, το βορειότερο λιμάνι του Αιγαίου, ήταν η ιδανική αφετηρία, μα πρωτίστως, η πόλη όπου μεγάλωσα και έμαθα τη θάλασσα. Το πλοίο ήταν οικείο από τα ταξίδια της νιότης, ανάγλυφο από τα στρώματα αλμύρας και λαδομπογιάς. Αφήσαμε τη στεριά. Μαύρος καπνός απλώθηκε στον ορίζοντα, μέχρι που χάθηκε στη νύχτα. Παρέμεινα στο κατάστρωμα, παρατηρώντας τις γραμμές, τους αφρούς της μηχανής και τα μακρινά φώτα, σε μια προσπάθεια ανασύνταξης της μνήμης. Φτάσαμε στη Λήμνο. Τα κόκκινα φώτα της προβλήτας και ο θόρυβος του καταπέλτη, ήταν οι πρώτες φωτογραφίες του Αρχιπελάγους. Ακολούθησαν πολλές ακόμη, στις είκοσι μέρες αυτής της μικρής οδύσσειας.

Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά, με την ευκαιρία αυτής της έκθεσης, επέστρεψα στο Αιγαίο για να φωτογραφίσω ξανά. Ένα νέο ταξίδι, απαράλλαχτο κι όμως τόσο διαφορετικό, ολοκλήρωσε την ιστορία του. Η καμένη λέμβος και η μοναχική σημαία, αποτελούν τις τελευταίες χειρονομίες μιας επικαιρότητας, που θα χαθεί κι αυτή στα βάθη του χρόνου».

Ο Ηρακλής Παπαϊωάννου λέει για το Αρχιπέλαγος:

«Το Αιγαίο είναι ένας τόπος οικείος όσο και ανοίκειος: πεδίο δράσης της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, τόπος με δυνατά ριζώματα και ξεριζώματα, με κλειστές κοινότητες και ρητές γεωγραφικές ασυνέχειες, συνιστά, μαζί με το «τοπίο των ερειπίων», την πιο δημοφιλή σύγχρονη ελληνική εικόνα. Αντί περιήγησης στις αιγαιακές κοινωνίες, που διαστέλλονται θορυβωδώς το καλοκαίρι και συστέλλονται με μελαγχολική ηρεμία το χειμώνα, το Αρχιπέλαγος του Στράτου Καλαφάτη ερευνά μάλλον το βίωμα της νομαδικής μετακίνησης στους υδάτινους δρόμους, πέρα από τα αρχιτεκτονικά ή άλλα στερεότυπα. Αυτό φαίνεται να προτείνουν οι φωτογραφίες των πλοίων, που χάνονται ως κουκίδες απειροελάχιστες φέροντας την ευθύνη για αποχωρισμούς και σμιξίματα σε μικρά και μεγάλα λιμάνια· ή τα αφρισμένα τοπία, που πτυχώνονται βίαια καθώς το κολοσσιαίο σκάφος οργώνει την ανοιχτή θάλασσα, τοπία τα οποία άλλοτε καίγονται στο φως κι άλλοτε σβήνουν σ’ ένα βαθύ, σκοτεινό μπλε.

Είναι ακόμη τα παράθυρα και τα φινιστρίνια, ξαφνικά ανοίγματα σε μια απρόσμενη θέα. Δύο κόσμοι τέμνονται εδώ: ένας κοντινός, απτός, λειτουργικός και ένας απόμακρος, μεταφορικός, πνευματικός. Η μετάπτωση, όμως, αυτή, ανάμεσα στο μέσα και στο έξω, την καθημερινότητα και τη διαχρονία, το φωτεινό και το σκοτεινό, δεν λανθάνει επίσης πίσω από τον Άθω του Καλαφάτη; Το έργο του, ενσωματώνοντας αυτό που κάποιες φορές εκπλήσσει και τον ίδιο, μοιάζει με άσκηση ισορροπίας ανάμεσα σε ό,τι κανείς προεργάζεται και ό,τι δεν μπορεί να προβλέψει, ισορροπία δύσκολη όσο και γενναιόδωρη.

Ενίοτε διακρίνονται στις φωτογραφίες στοιχεία με στενότερη πολιτική ανάγνωση: μια σημαία στερεωμένη σ’ ένα βράχο, ένδειξη εδαφικής κυριότητας στην απόλυτη ερημία, ή μια λαστιχένια λέμβος στα βράχια κάποιας ακτής, σύμβολο επιβίωσης αλλά και απώλειας σε καιρούς ταραγμένους, όταν η θάλασσα βαφτίστηκε ποτάμι για να περάσουν άφοβα οι απελπισμένοι – ποιος, όμως, από τα ομηρικά ακόμη έπη, γελάστηκε ποτέ να πιστέψει ότι το αρχιπέλαγος συνιστά ουδέτερη ζώνη; Είναι ακόμη τα καταστρώματα, παρατηρητήρια του ευμετάβλητου της θάλασσας, τα φωταγωγημένα φέρι που μοιάζουν αυτάρκεις μικρόκοσμοι. Και, βέβαια, οι αφαιρετικές εκείνες φωτογραφίες οι οποίες επιχειρούν να συμπυκνώσουν το ελάχιστο τοπίο.

Το Αιγαίο δεν είναι ένας κόσμος μονοσήμαντος. Είναι τόποι πολλοί που αλληλοδιεισδύουν χωρικά, χρονικά, εννοιακά. Είναι η περίεργη αίσθηση αιώρησης σ’ έναν αρχέτυπο κόσμο, όπου απέναντι στο πέλαγος, σε άμεση επαφή με τον αέρα, την αλμύρα, το φως, νιώθει κανείς να βρίσκει ανάλαφρα, σιωπηλά, πρόσκαιρα κάτι από τον μύχιο εαυτό του. Πώς μπορεί κανείς να μιλήσει για ένα θέμα γνωστό με τρόπο άγνωστο; Πώς μπορεί να συγκεράσει τη στέρεη ύλη με τη διαρκή ρευστότητα; Αυτό που διαχέεται ελεύθερα με αυτό που είναι βαθιά κρυμμένο; Με τέτοια ερωτηματικά στο νου μοιάζει να πλανήθηκε ο Στράτος Καλαφάτης στα μήκη και τα πλάτη του Αιγαίου. Και ίσως το Αρχιπέλαγος να αποτελεί τελικά ένα γόνιμο πρόσχημα, ένα επιλεγμένο πεδίο δοκιμής απαντήσεων, γιατί τα ερωτηματικά αυτά διατυπώνονται ακέραια πολύ πέρα από την επικράτειά του».

 Στράτος Καλαφάτης

Ο Στράτος Καλαφάτης είναι φωτογράφος. Γεννήθηκε στην Καβάλα το 1966. Ζει στη Θεσσαλονίκη, όπου έχει δημιουργήσει με τη Λία Ναλμπαντίδου το studiotessera, έναν τόπο για τη φωτογραφία. Από τις εκδόσεις Άγρα κυκλοφορούν τα βιβλία του Αρχέτυπες εικόνες (1999), Ομόνοια 2000 – Ταξίδι στον ομφαλό της Αθήνας, με κείμενα του Φίλιππου Φιλίππου (2000), Ημερολόγιο 1998-2002 (2004), Άθως / Τα χρώματα της πίστης (2014) και Αρχιπέλαγος (2017). Εκπροσωπείται από την γκαλερί Bernier/Eliades.

Διάρκεια έκθεσης

Παρασκευή 15 Μαρτίου έως Σάββατο 20 Απριλίου 2019

Info

'Εως  20/04/2019

Εγκαίνια: Παρασκευή 15 Μαρτίου 2019 στις 20.00

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή, 12.00 – 18.00 Σάββατο, 11.00 – 17.00

Τοποθεσία: Μέγαρο Εϋνάρδου, Αγ. Κωνσταντίνου 20 & Μενάνδρου

Είσοδος Ελεύθερη

Πληροφορίες / Κρατήσεις:

Τηλ.: 210 3234 267, 210 5223 101 (ώρες λειτουργίας έκθεσης)

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (09 Αυγ 2022)

Εδώ και τρία χρόνια διοργανώνεται στην Ιθάκη, από την ομάδα return2ithaca σε συνεργασία με το Δήμο Ιθάκης και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ιονίων Νήσων, ένα μοναδικό στην Ελλάδα,...

Exodus (09 Αυγ 2022)

Σε μια πρόσφατη επίσκεψή μου στο ναό του Ιμπρεσιονισμού, στο Μουσείο d’Orsay, ξαφνιάστηκα ευχάριστα όταν είδα να εκτίθενται σε μια περιοδική έκθεση (08 Ιουλίου ως 04 Σεπτεμβρίου, 2022) φωτογραφίες...

Exodus (08 Αυγ 2022)

 Στην πρώτη αναδρομική έκθεση για τον Πέτερ Λίντμπεργκ στη Γαλλία μετά τον θάνατό του τον Σεπτέμβριο του 2019, το Pavillon Populaire στο Μονπελιέ αναδεικνύει τις επιρροές και εμπνεύσεις...

News (08 Αυγ 2022)

To iFocus.gr σχεδίασε και κατασκεύασε την ιστοσελίδα τής φωτογράφου Βάλιας Γκέντσου. Με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουμε το Valiagentsou.com στη φωτογραφική κοινότητα. Η ιστοσελίδα (website) είναι...

Exodus (08 Αυγ 2022)

Τι κάνει μια φωτογραφία να ξεχωρίζει από τα εκατομμύρια που δημιουργούνται, καταναλώνονται και μοιράζονται καθημερινά; Η Radical Imagination: Seven International Women Photographers παρουσιάζει...

Exodus (08 Αυγ 2022)

Ανακαλύψτε την έκθεση Aqua Mater του Γαλλοβραζιλιάνου φωτογράφου Sebastiao Salgado στην καρδιά ενός μνημειώδους περιπτέρου από μπαμπού που σχεδιάστηκε από τον Κολομβιανό αρχιτέκτονα Simon Velez. Η...

Exodus (05 Αυγ 2022)

Φωτογράφος δρόμου. Φωτογράφος μόδας. Ζωγράφος. Γραφίστας. Kαλλιτέχνης αφηρημένης τέχνης. Συγγραφέας. Κινηματογραφιστής, Book maker κ.α. Λίγοι έχουν ασχοληθεί με τόσους τομείς της τέχνης και του...

Exodus (05 Αυγ 2022)

 Με καταγωγή από την Αρλ, ο Lucien Clergue ξεκίνησε την καριέρα του σε νεαρή ηλικία. Η συνάντηση με τον Πικάσο και τον Κοκτώ τον οδήγησε σε πολυάριθμες συνεργασίες και του άνοιξε πόρτες. Ήδη...

Exodus (04 Αυγ 2022)

 Από τις 25 Ιουλίου μέχρι και τις 14 Αυγούστου το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζει στο Αριστερό Παρασκήνιο της Αίθουσας Σταύρος Νιάρχος το LAPSE των Σταύρου Γασπαράτου και...

Exodus (04 Αυγ 2022)

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων με την υποστήριξη και την συνεργασία της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Χανίων και της ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ παρουσιάζει στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής...

Exodus (04 Αυγ 2022)

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκαινίασε στις 27 Ιουλίου την περιοδική έκθεση με τίτλο «Απέναντι» που...

Exodus (03 Αυγ 2022)

Επιλεγμένες από τον Henri Cartier-Bresson (1908-2004) προς το τέλος της ζωής του, οι φωτογραφίες στο The Landscape Experience δείχνουν τον καλλιτέχνη να προσεγγίζει ένα στοιχείο που δεν είναι απλώς...