Οκτώβρης 1940. Το Γενικό Επιτελείο Στρατού, με την έναρξη των συγκρούσεων, εξέδωσε ανακοινώσεις ζητώντας φωτογράφους και κινηματογραφιστές για εθελοντική κατάταξη. Μέσα στο κλίμα ενθουσιασμού, ανταποκρίθηκαν πολλοί φωτορεπόρτερ και οπερατέρ. Όσοι κατατάχθηκαν, στη διάρκεια της θητείας τους υπάγονταν στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΓΥΣ) και σε ορισμένους απονεμήθηκε ο βαθμός του έφεδρου ανθυπολοχαγού (αυτονόητο ότι όλοι φορούσαν στολή εκστρατείας).

02 Fwtografoi Metwpo iFocus

Οι φωτογράφοι του στρατού, αλλά και οι φωτορεπόρτερ - ανταποκριτές των εφημερίδων, για να μπορούν να κινούνται μέχρι την πρώτη γραμμή έπρεπε να εξασφαλίσουν στρατιωτική άδεια. Στις δε φωτογραφικές εξορμήσεις τους στα διάφορα σημεία του μετώπου, τους συνόδευε πάντα μόνιμος αξιωματικός. Μετά τις εξορμήσεις αυτές, οι φωτορεπόρτερ - ανταποκριτές έδιναν τις φωτογραφίες που προορίζονταν προς δημοσίευση στην υπηρεσία λογοκρισίας για έλεγχο, και μόνο μετά το πέρας αυτού του αυστηρού ελέγχου αποκτούσαν το δικαίωμα να διοχετεύσουν το φωτογραφικό υλικό τους στις εφημερίδες και τα περιοδικά. Όλες σχεδόν οι ειδήσεις από το Αλβανικό Μέτωπο συνοδεύονταν πάντα με ανάλογες φωτογραφίες. Ο στρατός χρησιμοποιούσε την ίδια μεθοδολογία και στις φωτογραφίες των στρατιωτικών φωτογράφων του, αλλά κρατούσε αρκετές φορές και ορισμένες από τις φωτογραφίες των φωτορεπόρτερ για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες διαφόρων υπηρεσιών, π.χ. ως ενημερωτικό υλικό προς την Προεδρία της Κυβερνήσεως.

05 Fwtografoi Metwpo iFocus

Βέβαια, λόγω της επιβολής λογοκρισίας πολλές φωτογραφίες που έδειχναν τις σκληρές συνθήκες του πολέμου δεν δημοσιεύτηκαν τότε· π.χ. φωτογραφίες νεκρών στρατιωτών. Στα φωτογραφικά αρχεία του Πολεμικού Μουσείου και του Γενικού Επιτελείου Στρατού τα ονοματεπώνυμα των φωτογράφων συνήθως απουσιάζουν, όπως απουσιάζουν και από τις δημοσιεύσεις ή τις εκθέσεις που πραγματοποιούνται.

Η περίοδος του ελληνοϊταλικού πολέμου, όπως αντίστοιχα και του ελληνογερμανικού, απ’ όπου έχουμε ελάχιστα φωτογραφικά ντοκουμέντα, μέχρι σήμερα δεν έχει αναλυθεί σφαιρικά και ολοκληρωμένα, ούτε στο φωτογραφικό πεδίο αλλά ούτε και στο κινηματογραφικό πεδίο, παρότι τα «Επίκαιρα» εκείνης της εποχής χρησιμοποιούνται συνεχώς στις επετείους και στα ντοκιμαντέρ. Όσον αφορά τους φωτογράφους, πάντα εστιάζουμε στα αρχεία δύο-τριών μεγάλων μουσείων και ιδρυμάτων, επαναλαμβάνοντας τα ίδια δύο-τρία ονόματα φωτογράφων δημιουργών. Όμως δεν χρειάζεται και τόσο επιμονή στους δύο-τρεις επίσημα καταγεγραμμένους. Ας τολμήσουν κάποιοι ερευνητές να βγουν από τα γραφεία των φωτογραφικών μουσείων, κέντρων και ιδρυμάτων και, ξεπερνώντας τους συμβιβασμούς, να βγάλουν από το σκοτάδι όλους τους φωτογράφους, τοποθετώντας τους στη θέση που τους αξίζει. Αν θέλουμε πραγματικά να γράψουμε την ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας, πρέπει να γίνουμε υπέρμαχοι των απανταχού λησμονημένων φωτογράφων.

01 Fwtografoi Metwpo iFocus

Λάζαρος Ακκερμανίδης: Από τους πρώτους, ο οποίος παρέμεινε στο μέτωπο σε όλη τη διάρκεια του 1940-41, σε αντίθεση με αρκετούς συναδέλφους του. Το φωτογραφικό έργο του είναι πολύ σημαντικό, γιατί φωτογράφησε κάτω από πραγματικές συνθήκες, ακόμη και στιγμιότυπα μαχών και όχι αποκλειστικά λήψεις στημένων φωτογραφιών. Η καταγραφή της σκληρής πραγματικότητας του Έλληνα φαντάρου είναι ανεκτίμητη.

Μεγάλος αριθμός φωτογραφιών του Ακκερμανίδη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Νίκη, που πρωτοεκδόθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 1940, καθώς και στο μοναδικό ομότιτλο λεύκωμα που εκδόθηκε από την ίδια την εφημερίδα. Να σημειώσουμε επίσης ότι το 1945 στο Ζάππειο παρουσίασε σε ατομική έκθεση μια μεγάλη ενότητα φωτογραφιών του πολέμου με εκτυπώσεις δικές του.

Το φωτογραφικό υλικό του εντοπίστηκε από τον Άλκη Ξανθάκη, καθηγητή - ιστορικό ερευνητή, το 1993 και 200 από αυτές παρουσιάστηκαν σε έκθεση στην Αθήνα, τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου.

Γιώργος Προκοπίου: Ζωγράφος και φωτογράφος∙ παρότι ήταν σε προχωρημένη ηλικία και έπασχε από άσθμα και βρογχίτιδα, κατάφερε να εξασφαλίσει άδεια για το μέτωπο, όπου τράβηξε φωτογραφίες για να τις χρησιμοποιήσει ως βάση για ζωγραφικούς πίνακες. Πέθανε όμως στο χιονισμένο Αργυρόκαστρο στις 20 Δεκεμβρίου 1940, αφήνοντας ατελείωτη την προσπάθειά του, όμως έμειναν σημαντικά φωτογραφικά καρέ από την εικαστική ενέργεια του.

Πέτρος Πουλίδης: Στις αρχές του 1941, ο πρώτος Έλληνας φωτορεπόρτερ, πήγε στο μέτωπο ως πολεμικός φωτορεπόρτερ του ελληνικού στρατού. Από φωτογραφίες του μετώπου όπου απεικονίζεται και ο ίδιος τεκμηριώνουμε ότι φέρει ειδικό σήμα στο πηλήκιο και αντίστοιχο στο πέτο. Το φωτογραφικό αρχείο του έχει αγοραστεί από την ΕΡΤ και έχει ψηφιοποιηθεί. Ο ελληνοϊταλικος πόλεμος περιλαμβάνει πάνω από 100 γυάλινες πλάκες (αρνητικά) μεγάλων διαστάσεων 9x12 και 13x18, με ποικίλα θέματα και με την αντίστοιχη ιστορική τεκμηρίωση. Αρκετές φωτογραφίες του υπάρχουν και στο ΓΕΣ και στο Πολεμικό Μουσείο.

Οι φωτογράφοι του Μετώπου: Λάζαρος Ακκερμανίδης (Νίκη), Σπ


03 Fwtografoi Metwpo iFocus

Ονομαστικος κατάλογος καταγεγραμμένων φωτογράφων (μέχρι τώρα):

Λάζαρος Ακκερμανίδης, (εφημεριδα ΝΙΚΗ)

Σπύρος Αλεξίου

Δημήτρης Γιάγκογλου, (εφημεριδα ΠΡΩΙΑ)

Θωμάς Ιωνάς, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Κυριάκος Κουρμπέτης, (εφημεριδες ΠΡΩΙΑ, ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Γ. Κασόλας, (εφημεριδα ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ)

Ιωάννης Νισυρίου (εφημεριδα ΒΡΑΔΥΝΗ)

Δημήτρης Μάρτογλου, (εφημεριδα ΠΡΩΙΑ)

Τάσος Μελετόπουλος,

Δημήτρης Μελισίδης , ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Γιάννης Μπίρης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Δήμος Πατρίδης

Πέτρος Πουλίδης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Ν. Σούτσος, (εφημεριδα ΕΘΝΟΣ)

Ευστράτιος Στελίγκος

Βασίλης Τσακιράκης, (εφημεριδα ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Δημήτρης Τριανταφύλλου, (εφημεριδες ΠΡΩΙΑ, ΑΚΡΟΠΟΛΗ)

Σπύρος Τράνακας

Δημήτρης Φωτεινόπουλος, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Δημήτρης Φλώρος, (εφημεριδα ΕΜΠΡΟΣ, ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ)

Σπύρος Χαλκίδης, ελεύθερος φωτορεπόρτερ

Αδελφοί Μεγαλοκονόμου (Κωνσταντίνος, Μανώλης και Χαράλαμπος) που πήγαν και σαν φωτογράφοι και σαν κινηματογραφιστές.

επίσης φωτογράφισαν

Γιώργος Προκοπίου ζωγράφος και φωτογράφος / πέθανε στο Αργυρόκαστρο το 1941.

Δημήτρης Χαρισιάδης στρατιωτικος (Αξιωματικος επιτελείου)

Γιάννης Παπαρρόδου στρατιωτικος (Αξιωματικος πυροβολικού)

Χρίστος Ν. Πέτρου Μεσογείτης, στρατιωτικος (οπλιτης) /ήταν αρχαιολόγος

Απ. Τζάκος, στρατιωτικός (οπλιτης)

Mαρία Xρουσάκη εθελόντρια του Eρυθρού Σταυρού

 (συνδύασε την ιδιότητα της αδελφής νοσοκόμου με εκείνη της ερασιτέχνη φωτογράφου με πολύ περιορισμένο θεματολόγιο όμως).

Σημ. μερικα ονοματα κινηματογραφιστων

ΓΑΖΙΑΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ,

ΔΙΑΚΑΚΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ,

ΔΡΙΜΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ,

ΔΡΙΜΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ,

ΚΟΚΚΟΛΗΣ ΣΠΥΡΟΣ 

ΛΟΓΓΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ,

ΜΕΡΑΒΙΔΗΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ 

ΜΕΓΑΛΟΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΜΑΝΩΛΗΣ

ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ ΘΑΝΑΣΗΣ 

ΠΑΠΑΔΟΥΚΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΟΠΟΙΜΗΝ

Ευχαριστούμε για την βοηθειά τους,’Αλκη Ξανθάκη καθηγητή-ιστορικό ερευνητή,  Νίκο Τόλη, συλλέκτη-ερευνητή, τον Γιάννη και Αλέξανδρο ΑκκερμανίδηΠέτρο Μιχάλη εκδότη καθώς και τους φορείς αρχειακού υλικού.

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (28 Μάι 2024)

Ταξίδι στο χρόνο στο νησί της Οινώνης, μέσα από φωτογραφίες, για να θυμούνται και ν΄ αναπολούν όσοι το ζήσανε και να κρίνουν οι νεότεροι τις αλλαγές ή τις ριζικές μεταβολές που ο χρόνος και οι...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (28 Μάι 2024)

 " Είναι αόρατος αλλά όχι ανύπαρκτος. Τουναντίον μάλιστα! Ο άνεμος όχι μόνον υπάρχει αλλά φροντίζει και να κάνει την παρουσία του κάτι περισσότερο από αισθητή. Φροντίζει να αφήνει τα...

News (27 Μάι 2024)

Πέντε νέοι καλλιτέχνες, φοιτητές σχολών καλών τεχνών, ενώνουν τη διάθεση τους για δημιουργία εικόνων, μεταγράφοντας τον πραγματικό κόσμο σε ζωγραφικό σε μια ομαδική έκθεση στον πολιτιστικό χώρο...

Book Reviews (24 Μάι 2024)

Η MISC παρουσιάζει το νέο artist book I HATE HARD BOILED EGGS της Μαρίνα Βελησιώτη. Στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου η Μαρίνα θα κάνει μια εγκατάσταση με κολλάζ και αφίσες, γλυπτά και...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (24 Μάι 2024)

Η φωτογραφική λέσχη Πάτρας – ΗΔΥΦΩΣ, μετά από μια πλούσια και παραγωγική σεζόν, παρουσιάζει ατομικά portfolios των μελών της. Φωτογραφίες που ταυτιζόμαστε σαν άνθρωποι και φωτογράφοι με το θέμα, το...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (23 Μάι 2024)

"The Perfect Gyros", με vintage ασπρόμαυρες εικόνες της Ελλάδας του 1978. Η δεξίωση ανοίγει τις πόρτες της στις 13 Ιουνίου 2024 στις 19:00 στον Ελληνογερμανικό Σύλλογο Φιλαδέλφεια στο...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Πόσες ιστορίες χωρούν σε ένα μουσείο; Πόσες ιστορίες δημιουργούν, συνθέτουν ένα μουσείο και το οδηγούν σε μια επόμενη σελίδα; Έργα τέχνης, μεγάλες και μικρές συλλογές, μεγάλα σύνολα δωρεών ή...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Ο επιμελητής Κώστας Πράπογλου παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Susan Daboll στον χώρο της γκαλερί του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού στην Αθήνα. Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αμερική,...

Book Reviews (13 Μάι 2024)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και την επαναδιαπραγμάτευση με τα ίχνη της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου (Ε.Φ.Ε.Η.), φιλοξενεί τη φωτογραφική έκθεση του μέλους της, Σοφοκλή Καλυκάκη, με τίτλο "Απομεινάρια Οραμάτων", στην Αίθουσα Τέχνης, στον ημιώροφο της Δουκός...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Ο Φωτογραφικός Σύλλογος Ανδριανούπολης και το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης σας προσκαλούν στα εγκαίνια μιας ξεχωριστής Ομαδικής Έκθεσης Φωτογραφίας, με τίτλο: «ΡΟΔΟΠΗ: Μια οροσειρά...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

 Η FokiaNou Art Space παρουσιάζει την διατομική έκθεση "Fluidity" με έργα της Μαρίας Μπουρμπού και του Διονύσιου Παππά. Οι δύο καλλιτέχνες διατρέχουν απρόσκοπτα τα πεδία της πραγματικότητας...