Γιατί φωτογραφίζουμε;

Ζητήσαμε από τη σύμβουλο ψυχικής υγείας κα. Κική Πούλου, να απαντήσει σε μερικές ερωτήσεις, θέλοντας να δώσουμε κάποιες ερμηνείες στο τι μάς κάνει να φωτογρφίζουμε ή τι μας συγκινεί στη θέα μιας φωτογραφίας όπως επίσης τι αντίκτυπο έχουν στην ψυχική μας θγεία οι σέλφις.

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί μας αρέσει να φωτογραφίζουμε;

Είναι κάτι που το κάνουμε μόνο για διασκέδαση ή είναι κάτι παραπάνω; Γιατί έχουμε γίνει τόσο εμμονικοί με τα likes;

 

Απλά ερωτήματα ίσως...Ωστόσο κρύβουν βαθύτερα ψυχολογικά αίτια, μιας και η ψυχολογία τόσο του φωτογράφου όσο και του του φωτογραφιζόμενου, πάντα αποτελούσε μια κρυφή κινητήριο δύναμη ή και το αντίθετο.

 

Ζητήσαμε από τη σύμβουλο ψυχικής υγείας κα. Κική Πούλου, να απαντήσει σε μερικές ερωτήσεις, θέλοντας να δώσουμε κάποιες ερμηνείες στηριζόμενοι στην επιστήμη της ψυχολογίας

 

 

Γιατί φωτογραφίζουμε;

Kαταρχήν είτε για να δημιουργήσουμε αναμνήσεις, είτε για να διατηρήσουμε στον χρόνο ένα κομμάτι που έμμεσα ή άμεσσα περιέχει κάτι δικό μας.

Από την άλλη εμβαθύνοντας στα αίτια, μπορούμε να ανγνωρίσουμε μια ανάγκη για έκφραση, επικοινωνία και σύνδεσης με τον υπόλοιπο κόσμο, που επιτυγχάνεται μέσω της τέχνης

 

 

Τι συναισθήματα ή αναμνήσεις ανασύρονται στη θέαση φωτογραφιών και πού οφείλεται;

Κοιτώντας κάποιες φωτογραφίες, είτε δικές μας είτε κάποιου άλλου, ο εγκέφαλος έχει την τάση να αναζητάει κοινά, με πράγματα που έχουμε μέσα μας και με τις αναμνήσεις μας.

Ουσιαστικά θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, αυτό που φαίνεται εκφραστικό αποτέλεσμα στην θέαση μιας φωτογραφίας, μπορεί ουσιαστικά να είναι το αρχικό αίτιο που μας οδηγεί να φωτογραφήσουμε. Σαν μια δικλείδα ασφαλείας για την αναβίωση των συναισθημάτων ή το ξύπνημα των αναμνήσεων.

 

Η συμμετρία στο κάδρο μίας φωτογραφίας μάς επηρεάζει ψυχολογικά;

Τείνουμε να συνδέσουμε διάφορες ψυχολογικές διαστάσεις με το φαινόμενο της συμμετρίας.

 

Σε μία απόλυτη συμμετρική εικόνα, βγαίνει συναίσθημα ηρεμίας, σταθερότητας, αρμονίας..ειδικά στη διμερή συμμετρία. Τέτοιες φωτογραφίες μας θυμίζουν γεωμετρία και αισθητική απο τη κλασική αναγέννηση. Εικόνες με απόλυτη συμμετρική ισορροπία τείνουν να δημιουργούν εντυπώσεις τάξης, παράδοσης, κλασικισμού και σταθερότητας.

 

Παρόλο που η τέλεια συμμετρία ικανοποιεί ένα μυαλό που αγαπάει την ακρίβεια και τη σταθερότητα, μερικές φορές το φωτογραφικό αποτέλεσμα δείχνει στατικό, βαρετό, με βαρύτητα στην τεχνική του κάδρου. Οι λεπτές διαφορές ανάμεσα στα δύο μερη ενός κάδρου επιτρέπει στο μάτι να εκτιμήσει την ολική ισορροπία και να αρχίσει να ψάχνει διαφορές. Αυτές οι διαφορές είναι που προσθέτουν χαρακτήρα σε μια εικόνα.

 

Π.χ. Το ανθρώπινο πρόσωπο δεν είναι απόλυτα συμμετρικό από τη φύση του. Εάν μπορούσαμε να πάρουμε το ένα μέρος του προσώπου (π.χ. δεξί), να το αντιστρέψουμε να το κολήσουμε στο αριστερό μέρος, έτσι ώστε να πετύχουμε τη συμμετρία, το τελικό αποτέλεσμα θα μας φαινόταν παράξενο και αφύσικο. Οι διαφορές στις δύο μεριές του προσώπου είναι που προσθέτουν τον χαρακτήρα.

 

Το ίδιο συμβαίνει και με τις απόλυτες συμμετρικές εικόνες.

 

 

Πώς αντιλαμβάνεται ο ανθρώπινος εγκέφαλος τις φωτογραφίες; Τί είναι αυτό που μας τραβάει την προσοχή και τι όχι;

Πέρα από τη σύνθεση του κάδρου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα χρώματα γιατί είναι συνδεδεμένα με κάποια συναισθήματα (κόκκινο με πάθος, πράσινο αρμονία κλπ) και είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα που βλέπουμε. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι «προγραμματισμένος» να αντιδρά στα χρώματα, τα οποία επηρεάζουν τόσο τις σκέψεις όσο και τα συναισθήματα.

 

Ωστόσο, φωτογραφίες που εμπεριέχουν ανθρώπους έλκουν περισσότερο την προσοχή μας.

Έρευνες έχουν δείξει ότι φωτογραφίες πορτραίτων, έλκουν κατά 38% περισσότερο την προσοχή από τις υπόλοιπες.

 

 

 

 

Συχνά κοιτάμε μια φωτογραφία ή το σύνολο δουλειάς ενός φωτογράφου και μας ανασύρονται δυνατά συναισθήματα είτε καλά είτε άσχημα- μην μπορώντας να κατανοήσουμε τον λόγο. Υπάρχει αιτία που δεν μπορούμε να εντοπίσουμε από που πηγάζουν αυτά τα συναισθήματα στη θέα μιας φωτογραφίας;

Ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του κάθε ανθρώπου, τα βιώματά του και το περιβάλλον που ζεί, καθένας από εμάς συγκινείται διαφορετικά από το έργο ενός φωτογράφου. Θα μπορούσαμε να πούμε πως πρόκειται για το φαινόμενο της ταύτισης θεωρώντας τη φωτογραφία ως ένα είδος αποτύπωσης του εσωτερικού μας κόσμου.

 

 

 

 

Generation L (ike)

 

 

Η ιστορία του Νάρκισσου, με τις διάφορες εκδοχές της, είναι μία από τις δημοφιλέστερες της μυθολογίας. Ο νέος από τη Βοιωτία, θαμπωμένος από την ομορφιά του που καθρεφτίζεται στο νερό, πεθαίνει από μαρασμό εξαιτίας του ανικανοποίητου έρωτα προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ο ναρκισσισμός, η εμμονική αυταρέσκεια που μπορεί να καταλήξει σε πάθηση, δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπάρχει από τότε που ο άνθρωπος πρωτοσυνάντησε το είδωλό του.

 

 

 

 

 

Στις μέρες μας είναι σε έξαρση το φαινόμενο του να αυτοφωτογραφιζόμαστε (selfie) και να αυτοπροβαλλόμαστε μέσα από δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης. Σήμερα, όμως, που ο καθένας ανεβάζει δεκάδες φωτογραφίες του χάρη στα social media, ισχύει το φαινόμενο του ψηφίακου ναρκισσισμού; Υπάρχει κάποιος συσχετισμός ανάμεσα στις selfie και στον ναρκισσισμό;

Ένα απο τα βασικότερα ανθρώπινα ένστικτα είναι του ανήκειν.

Λόγω του βιόρυθμού μας, η συνεχής αυτοπροβολή στα social media μας εξασφαλίζει μια θέση στη σύχρονη κοινωνία ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε.

 

Ωστόσο, το ανθρώπινο ναρκιστικό στοιχείο που υπάρχει σε όλους μας, κορυφώνεται με το φαινόμενο της συνεχής αυτοφωτογράφησης και έκθεσης αυτής. Η χαμηλή αυτοαξία, αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, μας βρίσκει να αναζητάμε μανιωδώς ζωή και αναγνώριση μέσα από τα likes των άλλων.

 

Το παθολογικό φαινόμενο της πλήρης φωτογραφικής επεξεργασίας με σκοπό να είμαστε ελκυστικοί και αρεστοί, αποτελεί ήδη το φυσιολογικό.

 

 

 

Αυτή η εμμονή στην αυτοπροβολή που εύκολα τροφοδοτείται και αυξάνεται ανάλογα με την ποσότητα των "like", σε αντίθετα αποτελέσματα μπορεί να οδηγήσει και στην ιντερνετική απόρριψη. Σε τι βαθμό μπορεί να μας επηρεάσει αυτό;

Από τη στιγμή που μεταφέρουμε την αναγνώριση και την αξία, στη γνώμη και τη κριτική στα like των άλλων, αυτόματα οδηγούμαστε να καθοδηγούνται μέσω αυτών τα συναισθήματα και η ψυχολογία μας. Η μη αποδοχή μιας φωτογραφίας, μέσω των like, για το άτομο σηματοδοτεί την επισφράγηση της απόρριψης.

 

Μια απο τις επιπτώσεις είναι η πιο αποκαλυπτική έκθεση του ευατού μας, ταυτίζοντας το προκλητικό με το αρεστό και αποδεκτό.

 

Όπως και σε ένα γενικότερο πλαίσιο οι απορριπτικές συμπεριφορές των άλλων, μπορούν να οδηγήσουν έναν ευάλωτο χατακτήρα σε συμπτώματα κατάθλιψης.

 

 

 

 ʼπο την άλλη ύπαρχουν και άνθρωποι που νιώθουν άβολα και δε θέλουν να φωτογραφηθούν. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Κατά τη γνώμη μου πολλές φορές το φαινόμενο αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.

 

Το συναισθήμα της ντροπής δημιουργείτε καθώς μεταθέτουμε την αναγνώριση και την αξία του ευατού μας στη γνώμη του άλλου.

 

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο λόγος που μας προκαλεί άγχος και ντροπή ως προς τη φωτογράφιση, είναι γιατί η φωτογραφική αποτύπωση του ευατού μας είναι διαφορετική από αυτό που φανταζόμαστε. Στοιχεία όπως οι εκφράσεις, ηλικία και σωματικό βάρος, μπορούν να μαρτυρούν μια άλλη διάσταση από αυτή που έχουμε στο μυαλό μας για τον ίδιο μας τον εαυτό.

 

 

Υπάρχει μία φράση ή ένα μήνυμα που θα ήθελες να μοιραστείς ή να επικοινωνήσεις με τους αναγνώστες μας;

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη φιλοξενεία και να κλείσω μεταφέροντας κάποια σπουδαία φράση για μένα του αγαπημένου μου Karl Jung «Δεν είμαι αυτό που μου συνέβη. Είμαι αυτό που επέλεξα εγώ να γίνω.»

 

 

 

Η Κυριακή Πούλου γεννήθηκε στην Αθήνα όπου συνεχίζει να ζεί και εργάζεται.Έχει ολοκληρώσει τις σπουδές ως σύμβουλος ψυχικής υγείας και εκπαιδεύεται στον χώρο της ψυχοθεραπείας.

 

 

______________________________________________________________

 

Κείμενο-Συνέντευξη: Τόλης Χατζηγνατίου

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (29 Νοε 2022)

Στον τόπο όπου έφθασε ο μεγαλύτερος αριθμός Μικρασιατών προσφύγων στη Θεσσαλία και την Κεντρική Ελλάδα, στον Βόλο, ανοίγει σε λίγες μέρες τις πύλες της η μεγάλη περιοδική έκθεση με τίτλο Από την...

Exodus (28 Νοε 2022)

Η εκθεση «Αντι λήψεις», της Γιώτας Εφραιμίδου  παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στο Κερατσίνι, , με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, στο Πολιτιστικό Κέντρο...

Exodus (28 Νοε 2022)

Με τον τίτλο ΚΗΠΟΙ ΜΥΣΤΙΚΟΙ παρουσιάζεται η ατομική έκθεση της Φωτεινής Στεφανίδη από την Τρίτη 29 Νοεμβρίου 2022 στον πολιτιστικό χώρο MACART. Η ενότητα των έργων αφορά ένα μεγάλο μέρος...

Exodus (23 Νοε 2022)

Η σχέση της Έλλης Παπαδημητρίου με τη φωτογραφία ξεπηδάει από τον έρωτα για την ζωγραφική. Ως στέλεχος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και συνεργάτης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών,...

Exodus (22 Νοε 2022)

Την Πέμπτη 24 Νοεμβρίου, εγκαινιάζεται η έκθεση του Κωνσταντίνου Πίττα “Εικόνες μιας άλλης Ευρώπης” στη γκαλερί Jakubska, στην Πράγα.   Πρόκειται για στιγμιότυπα που...

Book Reviews (22 Νοε 2022)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου διοργανώνει εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου του Αμερικανού συγγραφέα Bayard Taylor:  Ταξίδια 1857-1858, Ελλάδα Ρωσία και...

Exodus (22 Νοε 2022)

Ένα σύνθετο θεωρητικό και εικαστικό εγχείρημα με γενικό θέμα την «Πολυκατοικία» ως ισχυρό κοινωνικό, αισθητικό και συναισθηματικό σύμβολο στην αστική ζωή των τελευταίων 100 χρόνων. Η...

Exodus (21 Νοε 2022)

Η φωτογραφική έκθεση, των μελών του Κέντρου Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης υπό τον τίτλο "ΡΟΔΟΠΗ" «ταξιδεύει» στην Καβάλα. Το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης, λειτουργώντας ως πυρήνας...

Book Reviews (16 Νοε 2022)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και της ξεθωριασμένης παιδικής μας...

Book Reviews (15 Νοε 2022)

Το Σάββατο 19 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί παρουσίαση του φωτογραφικού βιβλίου "Kuebiko" του Ευάγγελου Δασκαλάκη, που αναπτύχθηκε και εκδόθηκε σε συνεργασία με το Zoetrope Athens. Το Kuebiko του...

Exodus (15 Νοε 2022)

O Γιάννης Γιαννάτος παρουσιάζει τη φωτογραφική συλλογή του “Via Artis” στο Upper House Athens στον 6ο όροφο του εμπορικού κέντρου Attica (είσοδος από τη στοά Σπύρου Μήλιου ή από το Attica) από...

Exodus (11 Νοε 2022)

Η Art Core έχει τη χαρά να σας προσκαλέσει στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας Face to Phase - Me, Myself & Nobody του Marco Castelli.  Το έργο θέτει υπό αμφισβήτηση την ταυτότητα και την...