“Δύο χέρια χτυπάνε παλαμάκια και κάνουν έναν ήχο. Ποιος είναι ο ήχος του ενός χεριού;”

 Μην επιχειρήσετε να δώσετε μία λογική απάντηση στην προηγούμενη ερώτηση.

 Μία σειρά τέτοιων παράδοξων γρίφων,τα κοάν, χρησιμοποιούνται από τους Ιάπωνες δασκάλους του Ζεν, με σκοπό την αφύπνιση των ασκούμενων μαθητών τους. Κάθε προσπάθεια φιλοσοφικής, θεολογικής, λογικής απόκρισης από πλευράς του μαθητή απορρίπτεται από τον δάσκαλο.

 Το ζητούμενο είναι μία άμεση, βιωματική και πολλές φορές μη λεκτική απάντηση σε αντιστοιχία με την επίδραση του κοάν στο βαθύτερο είναι του ασκούμενου και όχι μόνο στο λογικό νου του.

 Να τονίσω εδώ ότι ο δάσκαλος δεν πηγαίνει για φαγητό και παραγγέλνει με παραδοξότητες στον εστιάτορα. Το κοάν απευθύνεται σε ανθρώπους που γνωρίζουν τουλάχιστον τα βασικά του Ζεν και επιπλέον παίρνουν πολύ στα σοβαρά τη διαδικασία και το ερώτημα.

Η φωτογραφία είναι το αντίστοιχο του κοάν, ένας οπτικός γρίφος.

 Η απαθανάτιση ενός γεγονότος που έχει περάσει, η απόσπασή του από το χώρο και το χρόνο είναι από μόνη της αινιγματική. Αυτό ισχύει για κάθε φωτογραφία, από την αναμνηστική φωτογραφία του Δημοτικού, που ψάχνουμε να αναγνωρίσουμε έναν εαυτό μας που πια δεν υπάρχει, μέχρι τη διαφημιστική φωτογραφία ενός ζευγαριού παπουτσιών- τα εικονιζόμενα δεν υπάρχουν πλέον. Βέβαια, ο αναμνηστικός φωτογράφος και ο διαφημιστής, δεν έχουν σκοπό ούτε να θέσουν, ούτε να απαντήσουν σε κανένα ερώτημα.

Ο καλλιτέχνης όμως με τη φωτογραφία του, αντιδρά στο κοάν της πραγματικότητας, στα μικρά και μεγάλα ερωτήματα. Και όχι μόνο αυτό. Με τη φωτογραφία θέτει με τη σειρά του έναν οπτικό γρίφο στο θεατή που αν θελήσει να τον λύσει, πρέπει να το κάνει και με μυαλό και με καρδιά.Πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να καταλάβει χωρίς να καταλαβαίνει.

 Και γιατί κοάν η φωτογραφία;

Γιατί μία σκούπα ακουμπισμένη στον τοίχο γίνεται ιερό αντικείμενο, γιατί ένα ποτήρι μπροστά από μία γυναίκα γίνεται σημαντικότερο από αυτήν, μία μαύρη περιοχή στο κάδρο, χωρίς πληροφορίες, παίζει σημαντικότερο ρόλο από όσα εικονίζονται, γιατί ο κόσμος γέρνει, για όλα αυτά που αποφασίζει αυθαίρετα ο φωτογράφος να περιλάβει στη φωτογραφία και ακόμα περισσότερο για όσα αποκλείει. Και το μεγαλύτερο παράδοξο;

Ότι ενώ όλα είναι μπροστά σου, μέσα στις τέσσερις γωνίες, η καλή φωτογραφία σου κλείνει το μάτι γελώντας, και σε κάνει να αισθανθείς ότι κάτι άλλο είναι το σημαντικό, μέσω του συγκεκριμένου σε οδηγεί πέρα από αυτό.

Και η πραγματικότητα, γιατί κοάν;

Μακάριοι όσοι αναρωτιούνται για αυτό και εύχομαι να μείνουν έτσι όσο γίνεται περισσότερο.

Ο θεατής πάλι, όπως ο βουδιστής μοναχός, χρειάζεται να γνωρίζει τα βασικά της φωτογραφικής γλώσσας και να έχει ειλικρινές ενδιαφέρον για αυτό που του παρουσιάζεται - η αιφνίδια φώτιση δεν αποκλείεται, αλλά είναι μάλλον σπάνια.

Κοάν εδώ, κοάν εκεί, κοάν και παραπέρα.

Ας ακούσουμε κι ένα τραγουδάκι…

 

 

 

 

 

 

Πρόσφατα Άρθρα

Education (15 Νοε 2019)

 Πενήντα χρόνια τώρα ο Joel Meyerowitz κάνει απλά αυτό που του δίνει τη μεγαλύτερη χαρά. Βγαίνει έξω με την φωτογραφική του μηχανή και περπατά στους δρόμους, στα σοκάκια, στους κήπους, στις...

News (14 Νοε 2019)

Με την υποστήριξη του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης και ο Νάσος Ναλμπάντης διοργανώνουν Σεμινάριο Φωτογραφίας Φύσης με την...

Somewhere I 've never travelled (14 Νοε 2019)

'Ανδρες και γυναίκες, στη σειρά, κοιτούν ευθεία μπροστά τους, ενώ ταυτόχρονα κάθονται μέσα σε ξύλινα φέρετρα. Είναι ζωντανοί, αλλά βρίσκονται στην ίδια την κηδεία τους. Πρόκειται για μία περίεργη...

News (12 Νοε 2019)

Την Παρασκευή 15 Νοεμβρίου στις 18:00 το ΙΕΚ ΔΕΛΤΑ παρουσιάζει στο ΙΑΝΟS CAFÉ μία πρωτότυπη έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "Book stays alive", των σπουδαστών του Τμήματος Φωτογραφίας του School of Arts...

News (11 Νοε 2019)

Ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της φωτογραφίας των τελευταίων δεκαετιών στη χώρα, ο Γιώργος Δεπόλλας είναι προσκεκλημένος του MOMus-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης για ένα masterclass...

News (07 Νοε 2019)

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης και η KOLEKTIV8 παρουσιάζουν την κεντρική έκθεση του MedPhoto Festival 2019, με τίτλο Critical Archives IV: Documents, σε επιμέλεια των Παύλου Φυσάκη, Μαρίας...

News (05 Νοε 2019)

O Σύνδεσμος Εισαγωγέων Κατασκευαστών Αντιπροσώπων και Εμπόρων Φωτογραφικών Ειδών και Συστημάτων Εικόνας (www.sekaf.gr) στα πλαίσια των δράσεων ενημέρωσης και επιμόρφωσης της φωτογραφικής κοινότητας...

Presentation (01 Νοε 2019)

 Η Τζένη Ντόκου με την εξόχως ατμοσφαιρική εργασία της, με τίτλο «Metamorphosis», μας κάνει κοινωνούς, αλλά και συνοδοιπόρους, σε ένα ταξίδι στον εσωτερικό της κόσμο, ένα ταξίδι που έχει...

Somewhere I 've never travelled (31 Οκτ 2019)

Στα πλαίσια της μελέτης των ακραίων συνθηκών που θα επικρατούν σε μια ενδεχόμενη παραμονή στον πλανήτη Άρη, μια ομάδα έξι επιστημόνων κλείνει στις 28 Αυγούστου ένα χρόνο συνεχούς απομόνωσης....

Cinema (31 Οκτ 2019)

Η μεγάλη ρετροσπεκτίβα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν συνεχίζεται αποκλειστικά στον κινηματογράφο ΑΝΔΟΡΑ σε ψηφιακά αποκατεστημένες κόπιες.  31 Οκτωβρίου - 6...

News (29 Οκτ 2019)

 Η LiFO γιορτάζει τα 15 χρόνια συνεχούς κυκλοφορίας της, τιμώντας αυτό που είναι ο πυρήνας του αντικειμένου της, τους Αθηναίους.    Με σύνθημα «Αθηναίοι είναι όσοι την Αθήνα...

News (29 Οκτ 2019)

 Ο Πλάτων Ριβέλλης θα πραγματοποιήσει ένα δωδεκάωρο σεμινάριο καλλιτεχνικής φωτογραφίας στην Κοζάνη το Σαββατοκύριακο 16 και 17 Νοεμβρίου.  Το γεγονός ότι μπορεί κάποιος να αντλήσει...