Λίγα δημόσια πρόσωπα του 20ού αιώνα ήταν και παραμένουν τόσο άμεσα αναγνωρίσιμα σε κυριολεκτικά δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο όσο ο Mohandas Karamchand Gandhi, γεννημένος στις 2 Οκτωβρίου 1869, και καμία εικόνα δεν έχει συσχετιστεί στενότερα με τη ζωή του και τον τρόπο του ζωή, από το πορτρέτο του πρωτοπόρου της πολιτικής ανυπακοής της Margaret Bourke-White το 1946 δίπλα στον αγαπημένο του τροχό.
Όταν οι Βρετανοί κρατούσαν τον Mohandas Gandhi κρατούμενο στη φυλακή Yeravda στο Pune της Ινδίας, από το 1932 έως το 1933, ο εθνικός ηγέτης της Ινδίας έφτιαξε το δικό του νήμα με ένα charkha, έναν φορητό περιστρεφόμενο τροχό. Η πρακτική αυτή ύφανσης εξελίχθηκε από μια πηγή προσωπικής άνεσης κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας σε ακρογωνιαίο λίθο της εκστρατείας για ανεξαρτησία, με τον Γκάντι να ενθαρρύνει τους συμπατριώτες του να φτιάξουν το δικό τους ύφασμα αντί να αγοράζουν βρετανικά προϊόντα.
Το 1946, πριν από την ιστορική κατάτμηση του 1947 και την ανεξαρτησία από τη Μεγάλη Βρετανία, τόσο για την Ινδία όσο και για το Πακιστάν, η Bourke-White πέρασε χρόνο στην Ινδία δουλεύοντας σε μια αποστολή, με τίτλο «Ινδοί ηγέτες», που θα κυκλοφορούσε στο τεύχος του περιοδικού LIFE στις 27 Μαΐου, 1946. Έκανε εκατοντάδες φωτογραφίες, συμπεριλαμβανομένων πολλών του ίδιου του Γκάντι: με την οικογένειά του, στον περιστρεφόμενο τροχό του, στην προσευχή. Περισσότερες από δώδεκα φωτογραφίες της εμφανίστηκαν στο άρθρο «Ηγέτες» στο τεύχος Μαΐου ’46. Μόνο δύο ήταν από τον Γκάντι, και καμία από αυτές δεν ήταν η γνωστή εικόνα του περιστρεφόμενου τροχού.
Στην πραγματικότητα, το άρθρο αυτό επικεντρώθηκε στο χάρισμα του Γκάντι σχετικά με αυτό που το περιοδικό αποκαλούσε «θεραπευτική φύση» για τους ασθενείς. “Στην ηλικία των 76”, έγραψε το LIFE, “ο Mohandas Gandhi ξεκίνησε μια νέα καριέρα ως γιατρός. Είναι χαρακτηριστικό του Μαχάτμα ότι, αυτή τη στιγμή που η δια βίου σταυροφορία του για μια ελεύθερη Ινδία φαίνεται να έχει φτάσει στην τελική της ευθεία, αφαιρεί χρόνο από μια πολυάσχολη πολιτική ζωή για να κηρύξει μια φυσική θεραπεία. Ο Γκάντι δεν έχει άδεια άσκησης, φυσικά, αλλά να ζητήσει κανείς από το Μαχάτμα ένα τέτοιο έγγραφο θα ήταν σαν να απαιτείται από τον Πρόεδρο Τρούμαν να προσκομίσει το εισιτήριο του αεροπλάνου του όταν επιβιβάζεται [το πρώτο προεδρικό αεροπλάνο]”.
Όταν η Margaret Bourke-White έφτασε στην οικία του Γκάντι προκειμένου να καλύψει φωτογραφικά το άρθρο για τους ηγέτες της Ινδίας, η συγκεκριμένη τεχνική ήταν τόσο δεσμευμένη με την ταυτότητα του Γκάντι που ο γραμματέας του, Pyarelal Nayyar, είπε στην Bourke-White ότι έπρεπε να μάθει να χειρίζεται το charkha προτού φωτογραφίσει τον ηγέτη.
Η Bourke-White κατάφερε να τραβήξει μία από τις πιο διάσημες φωτογραφίες της, τον Γκάντι με τον περιστρεφόμενο τροχό του, παρά το ότι είχε λάβει οδηγίες να μην του μιλήσει καθώς αυτός βρισκόταν σε μια μέρα σιωπής και να μην χρησιμοποιήσει τεχνητό φως. Ευτυχώς, μπόρεσε να τους πείσει να την αφήσουν να κάνει χρήση φλας, καθώς η καλύβα στην οποία ζούσε ο Γκάντι ήταν πολύ σκοτεινή για να βασιστεί στο φυσικό φως.
Η φωτογραφία της Bourke-White που απεικονίζει τον Γκάντι να διαβάζει τις ειδήσεις δίπλα στο charka του, δεν δημοσιεύτηκε ποτέ στο άρθρο για το οποίο τραβήχτηκε, αλλά λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα το περιοδικό LIFE δημοσίευσε τη φωτογραφία σε ένα αφιέρωμα που κυκλοφόρησε στις 30 Ιανουαρίου 1948 μετά τη δολοφονία του Γκάντι. Η φωτογραφία καλύπτει μισή σελίδα πάνω από το άρθρο, με τίτλο «Η Ινδία χάνει την Μεγάλη Ψυχή», και η εικόνα χρησιμεύει ως μία ανατρεπτική οπτική ευλογία στον συγκεκριμένο άνδρα και στα ιδανικά του.
Σε δακτυλογραφημένες σημειώσεις που συνόδευαν το φιλμ της Bourke-White όταν στάλθηκε από την Ινδία στα γραφεία του περιοδικού LIFE στη Νέα Υόρκη την άνοιξη του 1946, εξηγείται η σημασία του απλού περιστρεφόμενου τροχού:
[Ο Γκάντι] δουλεύει τον τροχό κάθε μέρα για 1 ώρα, ξεκινώντας συνήθως στις 4. Όλα τα μέλη της κοινότητάς του πρέπει να το χρησιμοποιήσουν. Αυτός και οι οπαδοί του ενθαρρύνουν όλους να το κάνουν. Ακόμη και η M. B-W ενθαρρύνθηκε να αφήσει [στην άκρη] την κάμερα της για να γυρίσει τον τροχό (…) Όταν παρατήρησα ότι τόσο η φωτογραφία όσο και η περιστροφή ήταν χειροτεχνήματα, μου είπαν σοβαρά: «Το σημαντικότερο από τα δύο είναι τα γυρίσματα». Η περιστροφή ανεβαίνει στα ύψη σχεδόν μιας θρησκείας με τον Γκάντι και τους οπαδούς του. Ο περιστρεφόμενος τροχός είναι ένα είδος συμβολισμού. Η περιστροφή είναι μια θεραπεία για όλους, και αναφέρεται στην υψηλότερη ποίηση.
Από το πιο διάσημο αυτό πορτρέτο της Bourke-White που έγινε ποτέ από τον Γκάντι, εν τω μεταξύ, το υπόμνημα για τους συντάκτες του LIFE αναφέρει απλώς:
[μια κοινή συντομογραφία για τον Γκάντι στις σημειώσεις] διαβάζοντας αποκόμματα με τον περιστρεφόμενο τροχό σε πρώτο πλάνο, το οποίο μόλις τελείωσε τη χρήση. Θα ήταν αδύνατο να υπερβάλουμε για τον σεβασμό στον οποίο ο «προσωπικός περιστρεφόμενος τροχός» του Gh κρατείται στην κοινότητά του.
Σύντομα έγινε μια ανεξίτηλη εικόνα, ο δολοφονημένος σταυροφόρος πολιτικής ανυπακοής με το ισχυρότερο σύμβολο του, και βοήθησε να παγιώσει την αντίληψη του Γκάντι έξω από την χώρα του ως άγιος άνθρωπος ειρήνης.
Πηγές:
www.life.com
www.time.com