Για 80 χρόνια, οι 11 εργάτες της εμβληματικής αυτής φωτογραφίας παρέμεναν ανώνυμοι, και τώρα, χάρις σε μια νέα έρευνα, δύο από αυτούς αναγνωρίσθηκαν.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1932, αρκετά ψηλά πάνω από την 41η Οδό στο Manhattan, 11 εργάτες πήραν μέρος σε ένα παράτολμο και ριψοκίνδυνο κόλπο δημοσιότητας. Οι άντρες αυτοί ήταν συνηθισμένοι να περπατούν κατά μήκος των σιδερένιων δοκών στο κτίριο RCA (τώρα ονομάζεται κτίριο GE), το οποίο κατασκεύαζαν στο Rockefeller Center. Τη συγκεκριμένη ημέρα, πάραυτα, έκαναν πλάκα σε έναν φωτογράφο, ο οποίος έτρεχε με ενθουσιασμό να καλύψει την ολοκλήρωση του έργου. Κάποιοι από αυτούς πέταξαν μια μπάλα ποδοσφαίρου, μερικοί παρίσταναν πως έπαιρναν έναν υπνάκο. Αλλά – και το πιο γνωστό – και οι 11 έφαγαν το κολατσιό τους πάνω σε μια σιδερένια δοκό, με τα πόδια τους να κρέμονται 260 μέτρα πάνω από τους δρόμους της πόλης.
Όλοι έχουμε δει αυτή τη φωτογραφία – και ίσως και αρκετές χαρούμενες παρωδίες της. Ένας φίλος μου είχε στο παιδικό του δωμάτιο μια αφίσα της φωτογραφίας αυτής με ηθοποιούς, τον Tom Cruise και τον Leonardo Di Caprio, φωτομοντάζ στα πρόσωπα των εργατών. Η φωτογραφία αυτή έχει γίνει σύμβολο της Αμερικάνικης φωτογραφίας του 20ου αιώνα.
Αλλά πόσα γνωρίζουμε για αυτή;
Για τον Ιρλανδό κινηματογραφιστή Seán Ó Cualáin, το μυστήριο γύρω από τη φωτογραφία αυτή είναι ένα μεγάλο μέρος της γοητείας της. “Υπάρχουν τόσα άγνωστα πρόσωπα”, αναφέρει χαρακτηριστικά. Ποιος ήταν ο φωτογράφος; Και ποιοι είναι αυτοί οι άνδρες;
“Μπορεί να είναι οποιοσδήποτε”, λέει ο Ó Cualáin. “Μπορούμε να βάλουμε τον εαυτό μας όλοι σε αυτή τη δοκό. Αυτό πιστεύω είναι που κάνει αυτή τη φωτογραφία να είναι επιτυχημένη”.
Ο Ó Cualáin δεν είχε σκοπό να πει την ιστορία της φωτογραφίας αυτής, αλλά αυτό ακριβώς έχει κάνει στο τελευταίο του ντοκιμαντέρ, «Men at Lunch», το οποίο έκανε το ντεμπούτο του στο Toronto International Film Festival του 2012.
“Πρόκειται για ένα τυχαίο συμβάν”, λέει ο Ó Cualáin. Αυτός κι ο αδερφός του, ο Eamonn, ο παραγωγός της ταινίας, βρίσκονταν σε μία παμπ στο Galway, όταν παρατήρησαν ένα τύπωμα της φωτογραφίας να κρέμεται σε μια γωνία. Στην πίσω πλευρά της φωτογραφίας υπήρχε μια σημείωση από τον γιο ενός ντόπιου μετανάστη που έφυγε από την Ιρλανδία για τη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ’20: "Αυτός στην άκρη δεξιά είναι ο πατέρας μου και ο θείος μου στην άκρη αριστερά". Ρώτησαν τον μπάρμαν για το σημείωμα, και "όπως ένας σωστός Ιρλανδός μπάρμαν", αναφέρει ο Ó Cualáin, το ίδιο βράδυ τους έφερε σε επαφή με τον Pat Glynn, τον Βοστωνίτη που το έγραψε.
Η περιέργεια και η ανησυχία του κινηματογραφιστή τους οδήγησε σε ένα ταξίδι, που ξεκίνησε με την επαφή με τους υποτιθέμενους συγγενείς των δύο αυτών αντρών και κατέληξε στο φωτογραφικό αρχείο του Rockefeller Center στη Νέα Υόρκη και στις εγκαταστάσεις φύλαξης και αποθήκευσης στην Pennsylvania, όπου η εταιρεία Corbis φυλάει την πρωτότυπη γυάλινη πλάκα αρνητικού.
Κατά τον έλεγχο, οι αδερφοί Ó Cualáin επιβεβαίωσαν ότι η φωτογραφία είναι αληθινή, κι όχι τέχνασμα στο σκοτεινό θάλαμο, όπως είχε θεωρηθεί. Κατέληξαν σε τρεις πιθανούς φωτογράφους, και για πρώτη φορά, αναμφίβολα αναγνωρίστηκαν δύο από τους εικονιζόμενους.
Η φωτογραφία απεικονίζει 11 άντρες να τρώνε κολατσιό, καθισμένοι σε μια δοκό με τα πόδια τους να κρέμονται 840 πόδια (260 μέτρα) πάνω από τους δρόμους της Νέας Υόρκης. Η λήψη της φωτογραφίας έγινε στις 20 Σεπτεμβρίου 1932, στον 69ο όροφο του κτιρίου RCA τους τελευταίους μήνες της κατασκευής. Σύμφωνα με μελετητές, η φωτογραφία ήταν σκηνοθετημένη. Παρότι η φωτογραφία απεικονίζει πραγματικούς εργάτες, πιστεύεται ότι η σκηνή σκηνοθετήθηκε από το Rockefeller Center προκειμένου να διαφημίσει τον νέο του ουρανοξύστη. Άλλες φωτογραφίες εκείνη την ημέρα δείχνουν κάποιους εργάτες να πετάνε μια μπάλα ποδοσφαίρου και να παριστάνουν ότι κοιμούνται πάνω στη δοκό. Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στο κυριακάτικο φύλλο της «New York Herald Tribune» στις 2 Οκτωβρίου 1932.
Στο παρελθόν αποδόθηκε σε άγνωστο φωτογράφο, ενώ συχνά θεωρούνταν πως ο δημιουργός ήταν ο Lewis Hine, αλλά τελικά χρεώθηκε στον Charles C. Ebbets το 2003. Τα στοιχεία που το επιβεβαιώνουν βρίσκονται στα αρχεία της Ebbets' Estate και περιλαμβάνουν αυθεντικές φωτογραφίες δείχνοντας εργάτες και όψεις του Rockefeller Center την περίοδο που έγινε η λήψη της συγκεκριμένης φωτογραφίας, συστατικές επιστολές για την εργασία του στο Rockefeller Center όταν έγινε η εν λόγω λήψη, ένα αντίγραφο του πρωτότυπου άρθρου από την NY Herald Tribune όταν πρωτοδημοσιεύτηκε η φωτογραφία το 1932 στο προσωπικό του πορτφόλιο, φωτογραφίες από το γραφείο του στη Νέα Υόρκη που τραβήχτηκαν το 1932 δείχνοντας τη φωτογραφία αναρτημένη σε ένα πίνακα ανακοινώσεων, ακθώς και ένα αρνητικό με τον ίδιο να φωτογραφίζει στο σημείο εκείνη την ημέρα. Άλλες εκδοχές θέλουν ως πιθανούς φωτογράφους, τον William Leftwich και τον Thomas Kelley, που εθεάθησαν σε φωτογραφίες του Rockefeller εκείνη την περίοδο, αλλά δεν υπήρξαν αποδεικτικά στοιχεία για κανέναν από τους δύο. Ο Ebbets έχει καταχωρηθεί επίσης ως ανεξάρτητος φωτογράφος που συνεργαζόταν εκείνο το διάστημα με το διαφημιστικό πρακτορείο Hamilton Wright Jr., το οποίο ήταν γνωστό πως είχε προσληφθεί από το Rockefeller Center το 1932 για νασυνδράμει στις δημόσιες σχέσεις του έργου.
Οι άντρες στη φωτογραφία
Υπάρχουν πολλές απόψεις σχετικά με την ταυτότητα των εικονιζόμενων εργατών. Το «National Museum of the American Indian» ισχυρίζεται ότι ταυτοποίησε τρεις αυτόχθονες Αμερικανούς στη φωτογραφία. Η ταινία «Men at Lunch» εντόπισε σε κάποιους εικονιζόμενους πιθανή Ιρλανδέζικη καταγωγή, και ο σκηνοθέτης δήλωσε το 2013 ότι σχεδίαζε να υποστηρίξει μια εκδοχή για προέλευση από Σουηδία. Η ταινία επιβεβαιώνει την ταυτότητα δύο αντρών: ο Joseph Eckner, τρίτος από αριστερά, και ο Joe Curtis, τρίτος από δεξιά, διασταυρώνοντας τα στοιχεία με άλλες φωτογρφίες τραβηγμένες εκείνη την ημέρα, όπου εκεί κατονομάζονται. Ο πρώτος άνδρας από τα δεξιά έχει αναγνωριστεί ως ο Σλοβάκος εργάτης Gustáv (Gusti) Popovič από το χωριό Vyšný Slavkov της επαρχίας Levoča της Σλοβακίας. Ο Popovič ήταν ξυλοκόπος και ξυλουργός. Το 1932 έστειλε στη σύζυγό του Mária (Mariška) μια καρτ-ποστάλ με τη φωτογραφία αυτή όπου έγραφε: "Μην στεναχωριέσαι, αγαπημένη μου Mariška, όπως βλέπεις είμαι ακόμα εδώ με ένα μπουκάλι. Δικός σου, Gusti". Ο κοινός τάφος του Gustáv και της Mária στο νεκροταφείο Vyšný Slavkov είναι διακοσμημένος με αυτή τη φωτογραφία.
Ο δεύτερος εργάτης από αριστερά είναι ο Natxo Ibargüen, ένας αυτόχθονας από την Balmaseda, από την χώρα των Βάσκων, στην Ισπανία, και μόνιμος κάτοικος της Νέας Υόρκης από το 1924. Είναι αυτός που ανάβει ένα τσιγάρο.