Η φωτογραφία δεν είναι μόνο μια τεχνική δεξιότητα ούτε απλώς η καταγραφή μιας στιγμής. Είναι ένας τρόπος να παρατηρείς τον κόσμο, να αντιλαμβάνεσαι το φως, τον χρόνο και τις ανθρώπινες ιστορίες που εκτυλίσσονται γύρω σου. Πίσω από κάθε ουσιαστική εικόνα βρίσκεται μια προσωπική ματιά που καλλιεργείται με γνώση, εμπειρία και συνεχή αναζήτηση.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο φωτογράφος και εισηγητής του σεμιναρίου «Εισαγωγή στην Τέχνη της Φωτογραφίας» του iFocus.gr, Κώστας Δελχάς, μιλά για τη δική του φωτογραφική διαδρομή, τη σημασία της φωτογραφικής παιδείας και τον τρόπο με τον οποίο ένας αρχάριος μπορεί να περάσει από την απλή καταγραφή εικόνων στη συνειδητή φωτογραφική δημιουργία. Μέσα από τις απαντήσεις του αναδεικνύει τη σχέση ανάμεσα στην τεχνική γνώση, την προσωπική έκφραση και την καλλιέργεια της φωτογραφικής ματιάς, υπογραμμίζοντας ότι η φωτογραφία είναι ένα διαρκές ταξίδι παρατήρησης, μάθησης και ανακάλυψης.
Κώστα, η φωτογραφία έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τον χρόνο: κρατά μια στιγμή που διαφορετικά θα χανόταν. Πότε ένιωσες για πρώτη φοράτη δύναμη της φωτογραφίας;
Η σχέση μου με τη φωτογραφία ξεκινά κάπου στα χρόνια του Λυκείου. Ο πατέρας μου, χωρίς ο ίδιος να φωτογραφίζει συστηματικά, κατά καιρούς αγόραζε φωτογραφικές μηχανές, τις οποίες εγώ «εκμεταλλευόμουν». Κοιτώντας πίσω, και χωρίς να είμαι ιδιαίτερα σίγουρος, θεωρώ ότι αυτό που με ενθουσίαζε στη φωτογραφία ήταν η σχέση της με τον χρόνο. Και αυτό είναι κάτι που διατηρείται μέχρι σήμερα.
Ως φωτογράφος, ποια στοιχεία χαρακτηρίζουν τη δική σου φωτογραφική ματιά; Τι είναι αυτό που αναζητάς κάθε φορά που σηκώνεις τη φωτογραφική μηχανή;
Θεωρώ ότι η φωτογραφική μου ματιά χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της αυθεντικότητας, κυρίως σε σχέση με το ανθρώπινο στοιχείο. Με ενδιαφέρουν οι στιγμές που δεν είναι στημένες, εκείνες που αποκαλύπτουν μια λεπτομέρεια που συχνά περνά απαρατήρητη.
Κάθε φορά που σηκώνω τη φωτογραφική μηχανή, αναζητώ το φως, τις σκιές και τη σύνθεση, προσπαθώντας να δημιουργήσω εικόνες που μπορούν να αφηγηθούν μια ιστορία χωρίς λόγια. Για μένα, η φωτογραφία είναι ένας τρόπος να παρατηρώ τον κόσμο πιο προσεκτικά.
Υπάρχει κάποια φωτογραφική στιγμή, εικόνα ή εμπειρία που επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις τη φωτογραφία;
Η γνωριμία με τους «κλασικούς» φωτογράφους, που έθεσαν τις βάσεις της σύγχρονης καλλιτεχνικής φωτογραφίας, και η σε βάθος μελέτη του έργου τους αποτελούν για μένα την καθοριστική στιγμή. Τη στιγμή που αντιλήφθηκα ότι «θέλω κι εγώ να το κάνω αυτό».
Πόσο σημαντικό είναι για έναν φωτογράφο να μάθει πρώτα να βλέπει και μετά να μάθει να φωτογραφίζει;
Δεν ξέρω αν είναι απαραίτητο να προηγηθεί η καλλιέργεια της φωτογραφικής ματιάς. Είναι ευχής έργον, αλλά κάλλιστα μπορεί να εξελιχθεί παράλληλα μέσα από τη συνεχή εκπαίδευση, ακόμα και μέσα από τα λάθη μας, ώστε να βελτιωνόμαστε καθημερινά.
Η φωτογραφία σήμερα βρίσκεται παντού. Οι περισσότεροι άνθρωποι φωτογραφίζουν καθημερινά μέσα από το κινητό τους. Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον να θέλει να περάσει από την απλή εικόνα στη συνειδητή φωτογραφική δημιουργία;
Νομίζω πως είναι η παραδοχή της άγνοιας. Αναλογιζόμενος τη δική μου πορεία, όταν αντιλήφθηκα την έλλειψη φωτογραφικής παιδείας, την αναζήτησα μέσα από σεμινάρια και δασκάλους. Και αυτό ήταν για μένα ένα κομβικό σημείο στη φωτογραφική μου διαδρομή.
Πιστεύω, γενικότερα, ότι η αυτοαμφισβήτηση μάς προφυλάσσει και αποτελεί σημαντικό προσόν στη φωτογραφική μας πορεία.
Πολλοί άνθρωποι που ξεκινούν τη φωτογραφία αισθάνονται ότι δεν ξέρουν από πού να αρχίσουν. Ποιο είναι το πρώτο βήμα για έναν νέο φωτογράφο;
Κατά τη γνώμη μου, ειδικά σήμερα που ζούμε στην «εποχή της εικόνας» και καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από φωτογραφίες, η συμμετοχή σε ένα σεμινάριο φωτογραφίας είναι σχεδόν επιβεβλημένη. Είναι απαραίτητη η καθοδήγηση του νέου φωτογράφου, ώστε να εξελιχθεί και να αντιληφθεί τη φωτογραφία σε βάθος και όχι επιφανειακά.
Ποια είναι τα βασικά τεχνικά στοιχεία που πρέπει να κατανοήσει κάποιος για να αποκτήσει πραγματικό έλεγχο πάνω στη φωτογραφική του μηχανή;
Η φωτογραφική μηχανή αποτελεί το μέσο που μας επιτρέπει να διαχειριζόμαστε το φως. Αυτό, για μένα, πρέπει να είναι η βασική επιδίωξη των συμμετεχόντων σε ένα σεμινάριο φωτογραφίας.
Συμπληρωματικά, και χωρίς να είναι αμελητέο, θα ανέφερα τους κανόνες της σύνθεσης, αλλά και το πώς μπορούμε να τους παρακάμπτουμε δημιουργικά. Πιστεύω ακράδαντα ότι μια καλή φωτογραφία πρέπει να είναι και τεχνικά άρτια. Άλλωστε, η καλή γνώση του φωτογραφικού μέσου είναι αυτή που απελευθερώνει τον φωτογράφο, ώστε να μπορέσει να εκφραστεί δημιουργικά μέσω της φωτογραφίας.
Στο σεμινάριο φωτογραφίας του iFocus.gr συνδυάζετε την τεχνική εκπαίδευση με την εισαγωγή στην καλλιτεχνική φωτογραφία. Γιατί θεωρείς σημαντικό ένας αρχάριος να μάθει και τις δύο πλευρές;
Πιστεύω ότι το ένα συμπληρώνει το άλλο. Όσο καλά κι αν χειρίζεσαι τη φωτογραφική μηχανή, αυτό που σε τελική ανάλυση έχει σημασία είναι το περιεχόμενο. Αυτό είναι που θα δουν οι θεατές.
Κανείς δεν πρόκειται να σταθεί σε μια φωτογραφία επειδή χρησιμοποιήθηκε συγκεκριμένος φακός ή συγκεκριμένη ταχύτητα κλείστρου. Όταν στεκόμαστε μπροστά σε μια αριστουργηματική φωτογραφία, την απολαμβάνουμε χωρίς να αναρωτιόμαστε ποιες ήταν οι ρυθμίσεις της μηχανής όταν αυτή τραβήχτηκε.
Πότε μια φωτογραφία σταματά να είναι απλώς μια καταγραφή μιας στιγμής και γίνεται ένας τρόπος προσωπικής έκφρασης;
Όταν ο φωτογράφος καλλιεργήσει την προσωπική του ματιά, την αισθητική του και το προσωπικό του ύφος. Όταν αποκτήσει σαφείς φωτογραφικές επιρροές και γνώση της λειτουργίας της φωτογραφικής του μηχανής, τότε η φωτογραφία μπορεί να γίνει μέσο προσωπικής έκφρασης.
Ποιο είναι το πιο συχνό λάθος που βλέπεις να κάνουν οι νέοι φωτογράφοι όταν ξεκινούν;
Από τη μέχρι τώρα εμπειρία μου μέσα από τα σεμινάρια του iFocus.gr, θεωρώ ότι το μεγαλύτερο λάθος είναι η βιασύνη.
Αυτή όμως η βιασύνη, που θεωρώ ότι είναι χαρακτηριστικό της εποχής μας, αποτελεί τελικά τροχοπέδη. Βιάζονται να βγάλουν καλές φωτογραφίες, βιάζονται να τα μάθουν όλα.
Για μένα, η φωτογραφία είναι ένα μακρύ ταξίδι χωρίς τελικό προορισμό, που το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να το απολαύσεις.
Η φωτογραφία είναι περισσότερο θέμα εξοπλισμού ή τρόπου σκέψης; Πόσο σημαντική είναι η φωτογραφική ματιά σε σχέση με τον εξοπλισμό;
Κατά τη γνώμη μου, ο φωτογράφος, αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να απεξαρτηθεί από σκέψεις και προβληματισμούς που έχουν να κάνουν με τον εξοπλισμό του. Το μόνο που έχει να κάνει είναι να βρει τον εξοπλισμό που του ταιριάζει.
Σε τελική ανάλυση, η φωτογραφία, ως προς το τεχνικό της σκέλος, δεν είναι τίποτα περισσότερο από το μέσο που μας επιτρέπει να διαχειριζόμαστε το φως. Και αυτή τη δυνατότητα την προσφέρει ακόμη και η πιο απλή μηχανή.
Πόσο σημαντικό είναι για έναν νέο φωτογράφο να αναπτύξει προσωπικό ύφος και να μη μένει μόνο στην τεχνική αρτιότητα;
Πολύ σημαντικό. Για την ακρίβεια, αυτό είναι το ζητούμενο.
Θεωρώ ότι στη φωτογραφική μας διαδρομή έρχεται η στιγμή που η φωτογραφική μηχανή έχει γίνει προέκταση του σώματός μας. Σαν να αποκτούμε ένα καινούργιο άκρο που μας επιτρέπει, εφόσον γνωρίζουμε πώς να το χρησιμοποιήσουμε, να αδιαφορούμε για τις ρυθμίσεις της μηχανής μας και να αφοσιωνόμαστε αποκλειστικά στη σύνθεση και το περιεχόμενο.
Το σεμινάριο φωτογραφίας του iFocus.gr έχει πλέον μια πορεία σχεδόν 9 χρόνων. Πώς έχει αλλάξει όλα αυτά τα χρόνια ο τρόπος με τον οποίο οι νέοι άνθρωποι προσεγγίζουν τη φωτογραφία; Τι αναζητούν περισσότερο σήμερα όταν ξεκινούν;
Αυτό που αναζητούν πλέον δεν είναι μόνο τεχνικές γνώσεις. Αναζητούν καθοδήγηση, δομημένη μάθηση και, κυρίως, έναν τρόπο να εξελίξουν τη ματιά τους. Θέλουν να καταλάβουν γιατί μια φωτογραφία λειτουργεί, πώς αφηγείται μια ιστορία και πώς μπορούν να αποκτήσουν προσωπικό ύφος, αντί να αναπαράγουν εικόνες που βλέπουν καθημερινά στα social media.
Ωστόσο, η ουσιαστική φωτογραφική παιδεία, η ανάπτυξη της αισθητικής και η καλλιέργεια της προσωπικής έκφρασης εξακολουθούν να απαιτούν καθοδήγηση, εμπειρία και διάλογο. Πιστεύω ότι αυτός είναι και ο λόγος που το ενδιαφέρον για το σεμινάριο παραμένει ζωντανό όλα αυτά τα χρόνια.
Τι είναι αυτό που βλέπεις να κερδίζουν οι συμμετέχοντες μετά την ολοκλήρωση του σεμιναρίου; Ποια αλλαγή θα ήθελες να έχει συμβεί στον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο μέσα από τον φακό τους;
Μου αρέσει, από την πρώτη συνάντηση με τους συμμετέχοντες, να ξεκαθαρίζω τι θα αποκομίσουν. Συνηθίζω να λέω ότι το κύριο μέλημά μου δεν είναι να τραβήξουν απλώς καλές φωτογραφίες ή αριστουργήματα. Άλλωστε, κάτι τέτοιο θα ήταν ψέμα.
Θα ήμουν ευτυχής αν, μετά τη συμμετοχή τους στο σεμινάριο, είναι σε θέση να γνωρίζουν ποιο λάθος έκαναν και γιατί δεν είχαν το φωτογραφικό αποτέλεσμα που επιθυμούσαν. Αν είσαι σε θέση να γνωρίζεις τι λάθος έκανες και πώς να το διορθώσεις, τότε πολύ σύντομα δεν θα το επαναλάβεις.
Τι θα έλεγες σε κάποιον που αγαπά τη φωτογραφία αλλά πιστεύει ότι «δεν έχει μάτι» ή ότι δεν είναι αρκετά δημιουργικός;
Θεωρώ ότι, όταν ξεκινά κανείς, «δεν έχει μάτι», εκτός από εκείνους που αποδεδειγμένα διαθέτουν κάποιο χάρισμα ή ταλέντο. Όμως το ταλέντο είναι κάτι εξαιρετικά σπάνιο και, επομένως, δεν πρέπει να μας φοβίζουν οι όποιες ελλείψεις.
Το 99% των φωτογράφων ξεκινά με αυτές τις ελλείψεις και, στην πορεία, τις αφήνει πίσω του. Η καλή φωτογραφία είναι πρωτίστως προϊόν αφοσίωσης σε αυτήν.
Αν μπορούσες να δώσεις μία μόνο συμβουλή σε έναν άνθρωπο που τραβά σήμερα την πρώτη του φωτογραφία, ποια θα ήταν;
Να αναζητήσει τη γνώση και όχι την αποδοχή των social media. Να βάλει τη φωτογραφία πάνω από το «εγώ» του, χωρίς όμως να πάψει να είναι ο εαυτός του σε αυτό που κάνει.
Υπάρχει κάποια φωτογραφία που θα ήθελες να είχες τραβήξει εσύ ή κάποια εικόνα που σε έχει σημαδέψει ως φωτογράφο; Γιατί;
Δεν θα σου πω σαφώς ποια και γιατί. Ο λόγος είναι ότι, μετά από πολλά χρόνια ενασχόλησης, έχω καταλήξει σε εκείνα που μου αρέσουν και σε αυτά που θα ήθελα να κάνω.
Με άλλα λόγια, ζηλεύω - με την καλή έννοια- πολλές φωτογραφίες άλλων φωτογράφων, γνωστών και μη. Η φήμη ενός φωτογράφου, ειδικά στις μέρες μας, δεν μου λέει απολύτως τίποτα. Μπορώ να θαυμάσω και να ζηλέψω οποιαδήποτε φωτογραφία ανταποκρίνεται στη δική μου αισθητική, ανεξάρτητα από το ποιος ή ποια την τράβηξε.
Τι θα ήθελες να βλέπει ένας νέος φωτογράφος κάθε φορά που κοιτά μέσα από τον φακό του;
Κάτι που δεν βλέπουν οι άλλοι, παρά μόνο αυτός.
Αν σας άρεσε ο τρόπος με τον οποίο ο Κώστας Δελχάς προσεγγίζει τη φωτογραφία, μπορείτε να τον γνωρίσετε από κοντά στα νέα σεμινάρια φωτογραφίας του iFocus, όπου η τεχνική συνδυάζεται με την άναπτυξη της προσωπικής φωτογραφικής ματιάς