Ανακαλύπτουμε τα Ψαρά! 

Ο φωτογράφος Δημήτρης Ταλιάνης μιλά για ένα ταξίδι που ξεκίνησε ως φωτογράφηση και εξελίχθηκε σε προσωπική μύηση.

Όταν ο Δημήτρης Ταλιάνης ταξίδεψε στα Ψαρά στις αρχές του 2023, πίστευε πως θα παρέμενε εκεί μόλις για λίγες ημέρες. Όμως, το μικρό νησί του Βορείου Αιγαίου τον κέρδισε. Με την ατόφια του ιστορία, την εσωτερική του ένταση και την ανθρώπινη αλήθεια που εκπέμπει, έγινε ένα μέρος επιστροφής, φωτογραφικής και βιωματικής. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο ίδιος αφηγείται πώς ένα σύντομο επαγγελματικό ταξίδι μετατράπηκε σε ένα βαθιά ανθρώπινο χρονικό παραμονής.

Πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στα Ψαρά;

Το 2023 πήγα για μια απλή φωτογράφηση. Μου είχαν πει πως δεν θα χρειαστεί να μείνω πάνω από 3-4 μέρες. Κι όμως, σχεδόν τρία χρόνια μετά, συνεχίζω να επιστρέφω. Πάσχα, Καλοκαίρι, Φθινόπωρο… κάθε εποχή έχει κάτι μοναδικό να δώσει.

Τι ήταν αυτό που σας κράτησε εκεί τόσο καιρό;

Το πείσμα του νησιού να ζήσει. Το έδαφος είναι άγονο, αλλά τα όνειρα των κατοίκων είναι πλούσια. Όπως σημειώνει κι ο Διονύσης Καρατζάς: «Μικρό το νησί, μεγάλο το πείσμα». Κι αυτή η αντίφαση με συγκλόνισε.

Ένιωσα ότι υπήρχε κάτι πολύ βαθύτερο από το τοπίο.

Υπήρξε κάποια ανθρώπινη παρουσία που σας ενέπνευσε ιδιαίτερα;

Ο Δήμαρχος, ο κ. Κώστας Βρατσάνος. Από την πρώτη στιγμή φάνηκε πόσο πολύ νοιάζεται για τον τόπο του. Είναι εργατικός, δυναμικός, αλλά και σεμνός. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να νιώσω το νησί «δικό μου».

Πώς προσεγγίσατε τη φωτογράφιση;

Δεν περιορίστηκα στα τουριστικά. Ήθελα να δω και να δείξω την καθημερινότητα: σκηνές βίου, τοπικά έθιμα, εορτές, και φυσικά την επέτειο των 200 χρόνων από το Ολοκαύτωμα, τον Ιούνιο του 2024. Ήταν ένα ιστορικό γεγονός, φορτισμένο, με ένταση και βαθιά συγκίνηση.

Ποια σημεία του νησιού σας άγγιξαν περισσότερο;

Ο Ιερός Βράχος, η Μαύρη Ράχη. Ανέβηκα τα 60 σκαλοπάτια προς τον Άγιο Νικόλαο, τα ίδια που ανέβηκε και ο Κανάρης. Και στο λιμάνι, με θέα τη θάλασσα, περιτριγυρίζεσαι από μορφές ηρώων: Παπανικολής, Αποστόλης, Κανάρης, Βαρβάκης. Η ιστορία δεν είναι εκεί παρελθόν, είναι παρούσα.

Το νησί εμπνέει και άλλους δημιουργούς;

Ναι. Ο γλύπτης Νίκος Γεωργίου δημιούργησε το άγαλμα της Δόξας των Ψαρών, εμπνευσμένος από τον πίνακα του Γύζη. Ένα έργο συγκλονιστικό, σμιλεμένο με σεβασμό και συγκίνηση, που στέκει στα ριζά του Ιερού Βράχου.

Ποια είναι η εμπειρία του επισκέπτη εκτός του οικισμού;

Αμέτρητα εξωκλήσια, παραλίες με καθαρά νερά και το μοναδικό τοπίο του Μοναστηριού της Παναγίας, 9 χλμ. από το κέντρο. Από εκεί βλέπεις ως τον Άθω, αν ο καιρός το επιτρέπει. Τον Δεκαπενταύγουστο, το νησί πάλλεται.

Ανθρώπινα βήματα και προσευχές ανηφορίζουν μαζί.

Πώς είναι το ταξίδι προς τα Ψαρά;

Το πλοίο φεύγει από Πειραιά στις 8 το βράδυ. Δρομολόγιο: Ψαρά,Οινούσες, Χίος, Μυτιλήνη. Σε περίπου 6,5 ώρες διακρίνεις τα πρώτα σημάδια του νησιού. Είναι η αρχή ενός άλλου τρόπου να βλέπεις.

Λίγα λόγια για τον Δημήτρη Ταλιάνη

Ο Δημήτρης Ταλιάνης (γεν. 1948) παρουσίασε το 1987 το πρώτο του φωτογραφικό λεύκωμα "Προσανατολισμοί στο Αιγαίο" σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη και λίγο αργότερα το "Σκουριά κι αρμύρα" σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη. Έχει κυκλοφορήσει περισσότερα από 40 λευκώματα, με πιο πρόσφατο το "Η ελιά στη Λέσβο" (Εκδόσεις Τοπίο).

Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε 20 ατομικές εκθέσεις και πάνω από 300 προβολές ηχοραμάτων σε Ελλάδα και εξωτερικό: Θέατρο Ηρώδου Αττικού, Μέγαρο Μουσικής, Βυζαντινό Μουσείο, Unesco (Παρίσι), Ελληνικό Ινστιτούτο (Βενετία), Καθεδρικός Ναός Αγ. Τριάδος (Νέα Υόρκη), Sala Petrassi (Ρώμη), Ινστιτούτο Dei Ciechi (Μιλάνο), Πανεπιστήμια Γενεύης, Περθ και Harvard (έδρα Σεφέρη).