Στη Ρόδο της παιδικής της μνήμης, η φωτογράφος Καλλιόπη Βουτζαλή επιστρέφει όχι ως επισκέπτρια, αλλά ως μόνιμη κάτοικος. Το νησί αλλάζει, συχνά βίαια, κάτω από το βάρος του τουρισμού και της εμπορικής εκμετάλλευσης. Όμως πίσω από τις προσόψεις και πέρα από τις αποχρώσεις του καλοκαιριού, παραμένει μια άλλη Ρόδος: η Ρόδος που αντιστέκεται. Ένα οδοιπορικό σε πέτρινα σοκάκια, χειμωνιάτικες σκιές, πρόσωπα αυθεντικά και στιγμές που δεν βιάζονται. Με τον φακό στραμμένο όχι απλώς στην εικόνα, αλλά στην ανάμνηση πριν ο χρόνος τη σβήσει, η Βουτζαλή μας οδηγεί στην πιο αληθινή εκδοχή του τόπου και του εαυτού της.

Πώς θα χαρακτηρίζατε τη Ρόδο σήμερα, ως καλλιτέχνιδα και ως ντόπια;

Η Ρόδος είναι για μένα ένα παλίμψηστο. Ένα νησί που, παρότι έχει κουραστεί από την τουριστική υπερεκμετάλλευση και τις συνεχείς αλλοιώσεις, διατηρεί ακόμα εκείνη τη μυστική του ταυτότητα. Αν γνωρίζεις τα σωστά μονοπάτια, τα σωστά βλέμματα και τις φωνές που ψιθυρίζουν αντί να φωνάζουν, μπορείς να την ανακαλύψεις ξανά. Και αυτή είναι η πρόκληση, να τη φωτογραφίσω όπως τη νιώθω, όχι όπως "φαίνεται".

Η επιστροφή σας μετά τις σπουδές σάς έφερε κοντά σε μια νέα πραγματικότητα. Πώς σας επηρέασε καλλιτεχνικά;

Επιστρέφοντας, είδα έναν τόπο να αλλάζει γρήγορα, σχεδόν επιθετικά. Άρχισα να φωτογραφίζω ως άμυνα, ως καταγραφή, όχι απλώς του τοπίου αλλά των μνημών μου.

Ήθελα να φυλάξω ό,τι κινδύνευε να σβηστεί. Δεν κυνηγούσα την "ωραία" εικόνα αλλά τη στιγμή πριν χαθεί.

Η Μεσαιωνική Πόλη είναι ένα σημείο που σε σταματά στον χρόνο. Παρά τον θόρυβο των επισκεπτών και τις προσθήκες που αλλοιώνουν την αυθεντικότητά της, οι πέτρες και οι σκιές διατηρούν τη δύναμή τους. Εκεί μιλούν οι τοίχοι … κι εγώ προσπαθώ απλώς να ακούσω. Κουβαλούν τον απόηχο αιώνων, και όταν μιλούν, αφηγούνται ιστορίες όπως μόνο η πέτρα ξέρει: με λέξεις χαραγμένες στη σκιώδη μνήμη του χρόνου.

Το φως και η θάλασσα επανέρχονται συνεχώς στις φωτογραφίες σας. Τι ρόλο παίζουν;

Το φως στη Ρόδο είναι ποιητικό, σχεδόν σκληρό. Το φιλτράρω συχνά σε γκρι τόνους, όχι για να το «σβήσω», αλλά για να αφαιρέσω το περιττό. Η θάλασσα από την άλλη, ειδικά στο Μανδράκι, είναι σαν καθρέφτης των ανείπωτων. Εκεί το βλέμμα δεν κοιτάζει , περιμένει.

Γιατί επιλέγετε τον ασπρόμαυρο κόσμο σε ένα τόσο πολύχρωμο νησί;

Από επιλογή. Από πείσμα. Το καλοκαίρι και ο χειμώνας είναι για μένα το ίδιο: εποχές που σιγομιλούν, φορτισμένες με χαμηλότονες εντάσεις και ποιητικές παύσεις. Ο ασπρόμαυρος κόσμος σβήνει τον θόρυβο του περιττού και αφήνει χώρο στην αντήχηση του βλέμματος. Δεν επιβάλλεται – ανασαίνει.

Ποιος είναι ο φωτογραφικός σας εξοπλισμός και τι ρόλο παίζει στη δουλειά σας;

Εργάζομαι κυρίως με μικρές, αναλογικές και ψηφιακές μηχανές, συνήθως με σταθερούς φακούς 28mm ή 50mm. Αυτός ο περιορισμός με βοηθά να κινούμαι αργά, να "βλέπω" αντί να "τραβάω". Ο εξοπλισμός μου είναι εργαλείο ενσυναίσθησης, όχι τεχνολογικής υπεροχής.

Πώς θα ορίζατε τη φωτογραφία σας;

Η φωτογραφία για μένα δεν είναι αναπαράσταση. Είναι επιστροφή: στον χρόνο, στον τόπο, στον εαυτό. Προσπαθώ να αιχμαλωτίσω ό,τι δεν φαίνεται, μια ανάσα που κρύφτηκε στη σκιά, μια μνήμη που γεννήθηκε στην παύση του θορύβου. Αν μπορώ να μεταφέρω εκείνο το ανεπαίσθητο, τότε η εικόνα έχει νόημα.

Ποια είναι η θέση της φωτογραφίας δρόμου στο έργο σας;

Η φωτογραφία δρόμου είναι μια πράξη παρατήρησης και εγρήγορσης. Είναι το μέσο για να γνωρίσω όχι μόνο τον κόσμο αλλά και εμένα μέσα σε αυτόν.

 Δεν με ενδιαφέρει απλώς να κοιτάζω. Θέλω να βλέπω.

Λίγα λόγια για την Καλλιόπη Βουτζαλή

Γεννημένη στη Ρόδο,
 απόφοιτη του Τμήματος Φωτογραφίας & Οπτικοακουστικών Τεχνών, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Ατομικές Εκθέσεις (επιλεγμένες):

* «Memories from the Future», Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου (2012)

* «Things Unsettled», Προξενείο Γαλλίας Ρόδου (2018)

* «Της Μνήμης η Κεντημένη Φορεσιά», Βουλή των Ελλήνων (2023)

* Ατομική έκθεση στο Parc Floral de Paris, Γαλλία (2024)

Συμμετοχές & Βραβεύσεις:

* 1η Μπιενάλε Λάρνακας

* Συλλογικές εκθέσεις στο MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

* Μπιενάλε Λονδίνου (2023)

* Συλλογή της στο MOMus είναι μέρος της μόνιμης έκθεσης

Δημοσιεύσεις:
 Φωτογράφος, Vogue.it, LensCulture, iFocus