Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν στέκονται ακίνητες. Σαν να πάλλονται από μέσα τους,  έχουν ρυθμό, ανάσα, μουσική.

Ο Στέφανος Χρόνης μάς έστειλε μια σειρά από τέτοιες έγχρωμες, αυθόρμητες εικόνες από την Ιταλία: στενά της Φλωρεντίας, σκονισμένα σοκάκια της Ρώμης,  μια σκιά που περνάει μπροστά από βιτρίνα παπουτσιών, ένα χωνάκι παγωτό στη μέση ενός ηλιόλουστου απογεύματος. Και πιο έξω, Τοσκάνη: απαλές καμπύλες λόφων, ξεραμένοι ήλιοι, πλάνα σχεδόν από το Nostalghia ή το The Tree of Wooden Clogs.

Κάθε εικόνα του, όμως, συνοδεύεται από ήχο. Πίσω από κάθε κάδρο, ακούγεται κάτι. Το βαλς της "Gelsomina" από το "La Strada" του Rota αναδύεται από το λιθόστρωτο της Φλωρεντίας. Το "Chi Mai" του Morricone αιωρείται πάνω από ένα τοπίο της Τοσκάνης - αργό, σχεδόν μεταφυσικό. Το "Canzone Arrabbiata" από το "Film d’amore e d’anarchia" ξεσπά με πάθος κάπου σε μια διασταύρωση της Ρώμης, εκεί που μια Vespa διασχίζει το πλάνο και χάνεται.

Οι εικόνες αυτές δεν είναι απλώς αναμνηστικές. Είναι κινηματογραφικές. Είναι φτιαγμένες με το ίδιο υλικό που αγαπήσαμε στο ιταλικό νεορεαλιστικό σινεμά: φως, σκόνη, ανθρώπινες μορφές, ανεπιτήδευτη ομορφιά. Και οι μουσικές των Nino Rota και Ennio Morricone - οι δύο αθόρυβοι, αλλά παντοδύναμοι αφηγητές - βρίσκονται διαρκώς εκεί: δεν πλαισιώνουν μόνο ταινίες, αλλά και προσωπικές στιγμές, ταξίδια, περιπλανήσεις.

Σε αυτή τη συνέντευξη, ο Στέφανος Χρόνης δεν μιλά μόνο για συνθέτες. Μιλά για τη σχέση του με τη μουσική ως μνήμη και ως σύντροφο. Μιλά για το πώς η Ιταλία δεν είναι μόνο γεωγραφικός προορισμός, αλλά ένα συναισθηματικό τοπίο, φορτισμένο με ήχους και εικόνες που χτίζουν κάτι πολύ πιο βαθύ: την αίσθηση του ανήκειν στο σινεμά, στη μουσική, και - ίσως τελικά - στον εαυτό μας.

Ένα μουσικό ταξίδι στην Ιταλία με συνοδοιπόρους τον Nino Rota και τον Ennio Morricone

Στέφανε, πώς ξεκίνησε η σχέση σου με την μουσική κινηματογράφου της Ιταλίας;

 Ξεκίνησε μάλλον ασυνείδητα, μέσα από την ΕΡΤ και την εκπομπή «Το Σινεμά της Δευτέρας» που προλόγιζε ο Βασίλης Μπακογιαννόπουλος. Εκεί άκουσα για πρώτη φορά τη μουσική των τίτλων, που αργότερα έμαθα πως ήταν από την ταινία Il Gattopardo του 1963, σε σύνθεση του μεγάλου Giovanni "Nino" Rota. Το θέμα Angelica e Tancredi με σημάδεψε.

Τι σε μαγνήτισε περισσότερο στη μουσική του Rota;

 Η ικανότητά του να συνδυάζει λύπη και χαρά, τραγικό και ρομαντικό. Το θέμα Gelsomina από τη La Strada είναι χαρακτηριστικό,  τόσο πένθιμο και ταυτόχρονα λυρικό. Και φυσικά, η σταθερή συνεργασία του με τον Fellini μας χάρισε ονειρικά scores. Το La Trattoria από το Le notti di Cabiria, ερμηνευμένο από τον Franco Ferrara, είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.

Υπάρχουν άλλα έργα του Rota που κουβαλάς ως μουσικές αποσκευές;

 Πολλά. Η Canzone Arrabbiata από το Film d'amore e d'anarchia είναι συγκλονιστική, ειδικά στην εκδοχή με βιολιά και λατέρνα. Φυσικά και Ο Νονός,  η τριλογία του Coppola. Με την παρέα μου από το σχολείο είχαμε εμμονή με τις ατάκες και τη μουσική αυτών των ταινιών. Το Brucia la terra, Apollonia, The Immigrant , όλα μας συντρόφευαν. Και το Terra Lontana από το Rocco e i suoi fratelli του Visconti, είναι καθαρή νοσταλγία.

Πάμε στον Ennio Morricone. Τι τον κάνει «Il Maestro» στα μάτια σου;

Η φινέτσα και η αστείρευτη ευρηματικότητά του. Ναι, είναι γνωστός για τα spaghetti western, αλλά για μένα, η ουσία του είναι αλλού: Il Clan Dei Siciliani, Chi Mai από το Maddalena, η συγκλονιστική συνεργασία με τον Leone στο Once Upon a Time in America. Τα Cockeye's Song και Childhood Memories με τον Gheorghe Zamfir στο φλάουτο είναι ανατριχίλα.

 Υπάρχει κάποιο soundtrack που θεωρείς κορυφαίο;

"The Mission",  χωρίς αμφιβολία. Τα On Earth as It Is in Heaven και Gabriel’s Oboe είναι θεϊκά. Και αμέσως μετά έρχεται The Untouchables - πιο τραχύ, με εναλλαγές θεμάτων που δείχνουν το εύρος του. Αλλά το Cinema Paradiso είναι το πιο αγαπημένο μου, ίσως γιατί αγγίζει βαθιά τον συναισθηματικό πυρήνα της αγάπης για το σινεμά.

Υπάρχει κάτι που σε συγκινεί ιδιαίτερα στη διαδρομή αυτών των δύο συνθετών;

 Το ότι δεν εγκατέλειψαν ποτέ την Ιταλία. Έμειναν πιστοί στις ρίζες τους, στο ιταλικό ηχόχρωμα, παρόλο που συνεργάστηκαν διεθνώς. Έγραψαν συμφωνική μουσική, όπερες, jazz, και φυσικά για το σινεμά. Κι όμως, δεν «μετανάστευσαν» ποτέ, σαν να κράτησαν μια υπόσχεση: η μουσική μας να μυρίζει Ιταλία.