Η ανάγκη για θέατρο και φωτογραφία, δημιούργησε μια εξαίρετη συνάντηση δύο τεχνών, την "Θεατρική Φωτογραφία". Το θέατρο υπάρχει επειδή υφίσταται το κοινό που το παρακολουθεί και ο τόπος όπου παραστάται. Η φωτογραφία από την άλλη γεννήθηκε επειδή υπάρχει το φως. 

Η παγκόσμια ιστορία του θεάτρου βρίσκει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική ιστορία, σε αντίθεση με την φωτογραφία που η έναρξη της συμβαίνει μόλις στις αρχές του 19ου αιώνα. Το εντυπωσιακό είναι ότι  η θεατρική φωτογραφία δημιουργείται ως αυτόνομο είδος φωτογράφισης στο τέλος της δεκαετίας του 1860, δηλαδή, λίγα χρόνια μετά  από την γέννηση της φωτογραφίας. Αν λοιπόν αναλογιστούμε πως καταφέρνει με την είσοδο της να πάρει τα ηνία που κατείχε μέχρι τότε εξ' ολοκλήρου η ζωγραφική (ως καταγραφέας της πραγματικότητας), μπορούμε να κατανοήσουμε και την ταχύτητα εξάπλωσής της στο θεατρικό σκηνικό.

Έτσι συναντάμε γύρω στο 1839 πολλές φωτογραφίες, όχι μόνο από ερασιτεχνικές αλλά και από επαγγελματικές θεατρικές παραγωγές  που περιλαμβάνουν σκηνές από θεατρικές παραστάσεις, πορτραίτα ηθοποιών καθώς και τους χώρους όπου διαδραματίζονται οι σκηνές. 

3 heatriki Fwtografia iFocus

Από τη συλλογή:  The Folger Perfomance history

Βέβαια χρειάζεται να τονίσουμε πως πολλά από τα πορτραίτα των ηθοποιών που συνεργάζονταν με μεγάλα θέατρα, δημιουργήθηκαν σε φωτογραφικά στούντιο στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Έτσι συναντούσαμε πολύ συχνά το εξής φαινόμενο: οι καλλιτέχνες να απευθύνονται σε εξειδικευμένους φωτογράφους θεάτρων για την προσωπική τους φωτογράφισή. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο Ρώσος φωτογράφος AF Eykhenvald, αρκετά δημοφιλής σε καλλιτέχνες του θεάτρου "Bolshoi", στον οποίο οφείλουμε, την εξαιρετική συλλογή πορτραίτων στην δεκαετία του 1870 και του 1880. 

Σε κάποια άλλα θέατρα, όπως στο θέατρο τέχνης της Μόσχας, υιοθετήθηκε κατευθείαν ο πιο γνωστός μέχρι σήμερα τρόπος φωτογράφισης. Επικεφαλής φωτογράφοι, ο KS Stanislavski και ο VI Nemirovich-Danchenko, πραγματοποιούσαν τις λήψεις κατά την διάρκεια της πρόβας, των πορτραίτων εντός θεατρικής σκηνής, καθώς και προγραμματισμένες παρασκηνιακές λήψεις μετά την λήξη των προβών. Στο θέατρο "Bolshoi" ήταν ο Sergey Prokudin-Gorsky που εισήγαγε τον αντίστοιχο τρόπο φωτογραφικών λήψεων.

Να σημειώσουμε πως κατά μεγάλες περιόδους έχουν πραγματοποιηθεί ιδιωτικές και δημόσιες πρωτουβουλίες ώστε να συγκεντρωθούν συλλογές εικόνων από αρχεία θεάτρων-φωτογράφων. Ειδικότερα, το  μεγαλύτερο τμήμα συλλογής, χρονολογείται  από το 1860 εώς το 1910. Οι πιο διάσημες συλλογές είναι : Gilsey, Gone, Tefft, και Wendell

Είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε πως λόγω της ύπαρξης χαμηλού φωτισμού στις παραστάσεις, συχνά είχε χρησιμοποιηθεί κατά την λήψη, λαμπτήρας μαγνησίου (φλας). Η συγκεκριμένη λήψη  ονομάστηκε "στιγμιαία", όμως στην πραγματικότητα κρατούσε  κάποια δευτερόλεπτα και οι φωτογράφοι ζητούσαν από τους ηθοποίους να μείνουν ακίνητοι, έχοντας ως αποτέλεσμα να χάνεται ένα μέρος της φυσικής έκφρασης. Βέβαια με την πρόοδο της τεχνολογίας ο χρόνος που απαιτείται για τη φωτογράφηση μειώθηκε, γεγονός που βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα των φωτογραφιών. 

2 Theatriki Fwtografia iFocusjpg

Από τη θεατρική παράσταση: "Mother courage" του θεατρικού συγγραφέα Bertlot Brecht, φωτογραφία Roger Pic

Στα τέλη του 19ου αιώνα με αρχές του 20ου αιώνα, πολλές θεατρικές παραγωγές αναγνώρισαν την πολύτιμη συμβολή της φωτογραφίας στον χώρο του θεάτρου. Οι λόγοι ποικίλουν. 

Αρχικά η φωτογραφία δημιούργησε ντοκουμέντα από το έργο των σκηνοθετών που μέχρι τώρα δεν μπορούσαν να καταγραφούν με τόση λεπτομέρεια. Πλέον, το θεατρικό έργο είχε μνήμη σε ρεαλιστική εικόνα. 

Αρκετές φορές, οι φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν ως ένας βοηθητικός καθρέπτης πριν την πρεμιέρα. Με βάση αυτές, μπορούσαν πλέον να  αξιολογήσουν το μακιγιάζ, τα κοστούμια, την κίνηση των υποκριτών, την έκφραση τους.

Σήμερα, στον 21ο αιώνα, οι δύο τέχνες εξακολουθούν να συνυπάρχουν επί σκηνής με τον ίδιο ζήλο για έκφραση. Χρειάζεται, φυσικά, να επισημάνουμε πως πρόκειται για δύο διαφορετικές τέχνες που χρησιμοποιούν αλλότροπα μέσα επικοινωνίας και τεχνικές. Όμως, σίγουρα τις συνδέει η χωροχρονική τους συνάντηση που  διεκδικεί ελευθερία έκφρασης και ένα κομμάτι μνήμης στην συμπαντική ιστορία. 

Φωτoγραφία εξωφύλλου: Dion Boucicault, σε φωτογραφία τραβηγμένη μεταξύ 1860-1865. Φωτογραφία: Mathew Brady από τη Harvard Theatre Συλλογή

Πρόσφατα Άρθρα

News (24 Ιουλ 2024)

Ξεναγήσεις στις κεντρικές εκθέσεις του Athens Photo Festival 2024 θα πραγματοποιηθούν το Σαββατοκύριακο 27 και 28 Ιουλίου στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138. Ανακαλύψτε το φωτογραφικό έργο 72...

News (22 Ιουλ 2024)

 Στο πλαίσιο των Photometria Awards 2024 με κριτή τον φωτογράφο του πρακτορείου Magnum Martin Parr, το Photometria International Photography Festival πραγματοποίησε ανοιχτό κάλεσμα προς...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (17 Ιουλ 2024)

Την Πέμπτη 18 Ιουλίου, στις 21:00, η αυλή του σπιτιού της ΑΡΣΙΣ Κοζάνης γεμίζει με φωτογραφίες, συζητήσεις και μουσικές.
Φιλοξενούμε τον Δημήτρη Βαβλιάρα, επίσημο φωτογράφο της Fujifilm Hellas, με...

News (15 Ιουλ 2024)

Το Open Call στοχεύει στη δημιουργία μιας μοναδικής έκθεσης φωτογραφιών και βίντεο ανοικτής θεματολογίας για το 2025, η οποία θα φιλοξενηθεί κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ με όλα τα έξοδα καλυμμένα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (15 Ιουλ 2024)

Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο χρόνο με όχημα 150 αυθεντικές αργυροτυπίες, που φέρουν την υπογραφή της σημαντικότερης μορφής της μεσοπολεμικής ελληνικής φωτογραφικής σκηνής, της Nelly’s, θα έχουν την...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Ιουλ 2024)

Η ετήσια έκθεση των μελών της Λέσχης Φωτογραφίας Σπάρτης θα πραγματοποιηθεί στο διάστημα 9-13 Ιουλίου 2024 στην κ. πλατεία Σπάρτης, σε
συνδιοργάνωση με το Δήμο Σπάρτης. Η έκθεση έχει τίτλο «Η...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Το Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο Μονοδενδρίου παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας του Robert Mc Cabe "Η Ελλάδα μετά τον πόλεμο- Τα χρόνια της ελπίδας". Το 2007 το Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Πενήντα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, ο Σωτήρης Δανέζης και ο Δήμος Αθηναίων παρουσιάζουν μία μοναδική έκθεση φωτογραφίας και πολυμέσων με τίτλο «Αμμόχωστος...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Φεστιβάλ φωτογραφίας και παράλληλα έκθεση φωτογραφίας θα διοργανωθούν στην Τρίπολη. Το φεστιβάλ φωτογραφίας, με θέμα “γωνιές της πόλης”, θα γίνει στις 27 και στις 28 Ιουλίου 2024, στο πάρκο του...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (05 Ιουλ 2024)

Την αναβίωση ή/και την εκπλήρωση του οράματος της Άλεξ Μυλωνά -με σύγχρονους όρους- προτείνει η υπαίθρια έκθεση που παρουσιάζεται στην Εσπλανάδα του Κέντρου Πολιτισμού σε επιμέλεια Συραγώς Τσιάρα,...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (05 Ιουλ 2024)

Την Πέμπτη 11 Ιουλίου στις 19:00, στον χώρο του The Project Gallery, εγκαινιάζεται η δεύτερη ομαδική έκθεση φωτογραφίας του Φωτογραφικού Τομέα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η έκθεση...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (02 Ιουλ 2024)

Η δεύτερη έκδοση του Φεστιβάλ Ευρωπαϊκή Πολυφωνία στο Παρίσι, παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας “Της μνήμης η κεντημένη φορεσιά - είμαστε “αυτοί” που φοράμε." της Καλλιόπη Βουτζαλή σε ένα από τα...