Αν μας ρωτούσαν ποιον θεωρείτε ως τον σπουδαιότερο φωτοδημοσιογράφο στην ιστορία της Φωτογραφίας, μάλλον το πρώτο όνομα που θα μας ερχόταν στον νου θα ήταν αυτό του Αμερικανού W. Eugene Smith (1918-1978). Πρωτοπόρος στο φωτοδοκίμιο με έργα όπως το «Ισπανικό χωριό», «Η κόρη μου Χουανίτα», «Ο αγροτικός γιατρός», «Οι μεταλλωρύχοι της Ουαλίας», «Ο δρ. Άλμπερτ Σβάϊτσερ», η «Μιναμάτα» και αρκετά άλλα, μέσα από τα οποία θέλησε να αναδείξει γεγονότα, αλλά και να εξάρει ή να καταγγείλει ανθρώπινες συμπεριφορές. Αυτή του η προσέγγιση, δηλαδή η εμμονή του στο να περιγράφει καθαρά τα γεγονότα με τη χρήση του φωτοδοκιμίου (σειράς φωτογραφιών), μπορεί να μην προσέφεραν ως σύνολο κάτι ιδιαίτερο στην καλλιτεχνική φωτογραφία, μέσα από αυτά όμως ξεπήδησαν, χάρις την ιδιοφυία του, αρκετές μεμονωμένες εικόνες μεγάλης φωτογραφικής αξίας (τις περισσότερες από αυτές περιλαμβάνει το βίντεο στο τέλος).
Στο μικρό αυτό άρθρο και με τις τέσσερις φωτογραφίες που διαλέξαμε να το συνοδεύσουν, θέλουμε όμως να παρουσιάσουμε μία άλλη πτυχή του χαρακτήρα του, που δείχνει τον «κρυπτό» άνθρωπο Smith. Είναι γνωστός για τον εξωτερικό εκρηκτικό και ασυμβίβαστο χαρακτήρα του (ακόμα και με τον εκδότη του στο Life), το μπλέξιμό του σε πολλές περιπέτειες, το αλκοόλ, το ότι ριψοκινδύνευσε πολλές φορές την ζωή του για να πετύχει μια καλή φωτογραφία (από τις πρώτες φωτογραφίες στις μάχες στον Ειρηνικό, μέχρι τις τελευταίες στην Μιναμάτα). Πολλοί έχουν μιλήσει και για τον ανθρωπισμό που τον διέκρινε. Εδώ θα σταθούμε.
Ο ουμανισμός είναι το νήμα που συνδέει όλα τα φωτοδοκίμια του Smith και εκεί οφειλόταν και η βίαιη πολλές φορές συμπεριφορά του, στη «μάχη» του να αλλάξει τον κόσμο και να αποδοθεί δικαιοσύνη. Ο ανθρωπισμός του όμως, που ήταν εξωτερίκευση του εσωτερικού του κόσμου, προερχόταν από μια τρυφερή και ευαίσθητη καρδιά που έκρυβε στο βάθος, και που σε ελάχιστες φωτογραφίες άφησε να φανεί. Αυτός νομίζουμε πως ήταν και ο αληθινός Smith. H μικρή Χουανίτα, η νυχτερινή σκηνή στο Πίτσμπουργκ, η υπέροχη φωτογραφία με τα ζώα στη στέγη και η νοσοκόμα που περιμένει να αναγνωρίσει κάποιον γνωστό της ανάμεσα στους επιζώντες του ναυαγίου του «Andrea Doria»,είναι φωτογραφίες που το αποδεικνύουν.
«Η φωτογραφία είναι μια μικρή φωνή, στην καλύτερη περίπτωση, αλλά μερικές φορές μία φωτογραφία ή μία ομάδα από αυτές, μπορεί να δελεάσει την αίσθηση της επίγνωσής μας. Βρίσκομαι διαρκώς διχασμένος ανάμεσα στη στάση του ευσυνείδητου δημοσιογράφου που καταγράφει και ερμηνεύει τα γεγονότα και του δημιουργού καλλιτέχνη που συχνά βρίσκεται αναγκαστικά σε ποιητική αντίθεση με τα κυριολεκτικά γεγονότα».
Eugene Smith