Σκέψεις με αφορμή την επίσκεψη στην έκθεση του Paolo Pellegrin, “As I was dying”, στα πλαίσια του Athens Photo World 2021 στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
“Στο θάνατο του άλλου υπάρχει μια απώλεια που ανήκει σε όλους μας”
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα παρουσιάζεται η δουλειά του Ιταλού φωτογράφου Paolo Pellegrin, μέλους του διεθνούς πρακτορείου Magnum.
Φωτογραφίες από την Αγκόλα, την Αλβανία, τη Λιβύη, την Παλαιστίνη, το Αφγανιστάν, το Κόσοβο αλλά και την Αϊτή και το Βατικανό. Ο Pellegrin μας φέρνει απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και την εξαθλίωση, και το πετυχαίνει με ένα ιδιαίτερο τρόπο, βάζοντας τον θεατή μέσα στη σκηνή, κι ας στέκεται χιλιόμετρα μακριά, κοινωνός του γεγονότος που καταγράφει με το φακό του.
Κινήσεις, χειρονομίες και βλέμματα παρουσιάζονται τόσο άμεσα και με θράσος που σε κάνει να αναρωτηθείς για αυτούς που απεικονίζονται, δεν μένεις αδιάφορος – όσο κι αν το προσπαθήσεις. Οι εικόνες «μιλάνε» και σου δημιουργούν σκέψεις, απορίες και συναισθήματα. Είσαι αυτόπτης μάρτυρας.
Στην έκθεση υπάρχουν επεξηγηματικές λεζάντες σχετικά με τον τόπο και το χρόνο των γεγονότων, αν και ο ίδιος σπάνια συνοδεύει τις φωτογραφίες του με πληροφορίες. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι ο άνθρωπος και τα δεινά που βιώνει, κι αυτό είναι κοινό στοιχείο σε όλες τις εικόνες του, από τις εμπλοκές στη λωρίδα της Γάζας μέχρι τον θρήνο των πιστών στην κηδεία του Πάπα στο Βατικανό.
Ασπρόμαυρα τυπώματα, μεγάλων διαστάσεων και με πολύ κόκκο και «θόρυβο». Κάδρα ανορθόδοξα στραβά, πολλές φορές χωρίς καθαρές λεπτομέρειες, όλα αυτά συνάδουν στην δημιουργία ενός ενιαίου πεδίου δράσης, λες και όλα αυτά που απεικονίζονται δεν έχουν χώρο και χρόνο, λες και συμβαίνουν στο ίδιο μέρος. Αλλά παράλληλα θέλει να μας δείξει ότι το ανθρώπινο δράμα δεν γνωρίζει σύνορα και περιορισμούς.
Πρόκειται για φωτογραφίες που δεν σταματούν στην πρώτη ανάγνωση, αλλά αποτελούν αφορμή για περαιτέρω συζήτηση και προβληματισμό. Όπως έχει πει κι ο ίδιος ο Pellegrin:
“Με ενδιαφέρει περισσότερο μια φωτογραφία που είναι «ημιτελής» – μια φωτογραφία που είναι υποβλητική και μπορεί να προκαλέσει μια συζήτηση ή διάλογο. Υπάρχουν εικόνες που είναι κλειστές, τελειωμένες, στις οποίες δεν υπάρχει τρόπος να εισέλθεις και να τις αναλύσεις.”
Προσωπικά, βγαίνοντας από το χώρο της έκθεσης, μια σκέψη μου έμεινε: Δεν προσπάθησα να βρω ποιοι ήταν οι κακοί και οι καλοί, αλλά πόσο κακό μπορεί να προκαλέσει ο άνθρωπος στον άνθρωπο.
