Οι φωτογραφίες του Henri Cartier-Bresson είναι απλές, καθημερινές καταστάσεις, που γίνονται σημαντικές μόνο από την ακρίβεια του κάδρου του και την αίσθηση του για τον χρόνο. Το θέμα είναι συχνά ασήμαντο μέχρι να φωτογραφηθεί. Ένα άλμα πάνω από μια λακκούβα, η φευγαλέα έκφραση ενός προσώπου, σώματα που κινούνται στον πραγματικό χώρο, συμπιέζονται, ξαφνικά κι υπέροχα, σε δύο διαστάσεις. Ήταν παρών σε πολλά ιστορικά γεγονότα, αλλά προτιμούσε να φωτογραφίζει τους παρευρισκόμενους παρά το κυρίως γεγονός, τα αποτελέσματα παρά την αιτία. Οι φωτογραφίες του απέφυγαν τον ανταγωνισμό με τις καθοριστικές στιγμές της ιστορίας. Εξαίρεση αποτελεί η φωτογραφία με τίτλο «Ένας πληροφοριοδότης της Γκεστάπο αναγνωρίζεται από μια γυναίκα που είχε καταγγείλει. Στρατόπεδο απέλασης, Dessau, Γερμανία, 1945».

Εδώ η ίδια η φωτογραφία είναι ένα αποφασιστικό γεγονός, αλλά είναι επίσης και εικόνα ενός γεγονότος. Είναι μια στιγμιαία απεικόνιση ενός σημαντικού γεγονότος. Ξαφνικά αισθανόμαστε τις αδυναμίες της φωτογραφίας ως μέσο ιστορικής καταγραφής. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο για αυτόν που πηδά πάνω από μια λακκούβα με νερό, γιατί δεν διακυβεύεται τίποτα. Όμως, η βία που παρουσιάζεται σ’ αυτή τη φωτογραφία απαιτεί εξήγηση, απαιτεί αυτόν τον τίτλο για να την αιτιολογήσει. Οι τίτλοι στις φωτογραφίες του Cartier-Bresson σπάνια είναι κάτι περισσότερο από ονόματα, τοποθεσίες και ημερομηνίες. Αυτή είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις. Κι εδώ, ο τίτλος είναι μεγάλος, σαν λεζάντα εφημερίδας που περιγράφει τη δράση σαν να ήταν σε εξέλιξη. Μια τέτοια φωτογραφία δεν αφηγείται τόσο, όσο απαιτεί αφήγηση. Το φωτορεπορτάζ απαιτεί τον γραπτό λόγο της δημοσιογραφίας, γιατί τα γεγονότα, όσο «ισχυρά» κι αν φαίνονται, δεν μπορούν να μιλήσουν από μόνα τους. Και, για να είμαστε ακριβείς, ο τίτλος εδώ δεν αναφέρεται καθόλου στο ξέσπασμα που περιγράφεται στη φωτογραφία, αλλά στην προηγούμενη στιγμή, όταν ο πληροφοριοδότης αναγνωρίστηκε. Συμπληρώνοντας το περιεχόμενο που λείπει, ο τίτλος επεκτείνει το χρόνο της φωτογραφίας για να συμπεριλάβει και μέρος του παρελθόντος χρόνου.

Υπάρχει μια θεατρικότητα σ’ αυτή τη φωτογραφία. Η σκήνη θυμίζει τα δοκιμαστικά, που γίνονται πριν το κυρίως γύρισμα μιας κινηματογραφικής ταινίας. Η θέση λήψης είναι ιδανική, σαν να είχε κρατηθεί για τον φωτογράφο εκ των προτέρων. Είναι, επίσης, μια περίοπτη θέση λήψης. Ο φωτογράφος με την μηχανή του, ορατός απ’ όλους, μπορεί να έχει επηρεάσει με την παρουσία του αυτό που συνέβαινε. Στο πλάι του φωτογράφου ένας βοηθός κινηματογραφεί, και μια πιο ολοκληρωμένη περιγραφή της σκηνής παρουσιάζεται στην ταινία-ντοκιμαντέρ του Cartier-Bresson, “Le Retour” («Η επιστροφή», 1945). Κι ενώ τα μεμονωμένα καρέ της δείχνουν λιγότερα από τη φωτογραφία, η εξελισσόμενη ταινία εξηγεί περισσότερα για το συμβάν. Συγκριτικά, η φωτογραφία μπορεί να μοιάζει πιο πλήρης, αλλά είναι εντέλει συναρπαστική για την αποσπασματική της ατέλεια και μόνο.

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Οκτ 2021)

Η έκθεση Sunday Women είναι μια απόπειρα να παρουσιαστεί η μεταναστευτική κοινότητα των γεωργιανών γυναικών της Αθήνας μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο του ρόλου τους στο πεδίο της οικιακής εργασίας στα...

News (13 Οκτ 2021)

Ομαδικό έργο της ομάδας eterofoto, ανταποκρινόμενο στην θεματική της Sphinx biennale 21 «Αντιγόνη: όρια και σύνορα». Εικοσιτέσσερις εικόνες συμπτυγμένες ως ένα εννιαίο έργο, των 5...

News (13 Οκτ 2021)

Όταν οι άνθρωποι μιλούν για κατάθλιψη και αγχωτικά γεγονότα στη ζωή τους, θα πρέπει να υπάρχει κάποιος που να τους ακούει. Μερικές φορές το βάρος τέτοιων συναισθημάτων είναι τόσο έντονο και αφόρητο,...

Interviews (12 Οκτ 2021)

Η Έλενα Λόλα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, τα τελευταία 6 χρόνια έχει επιστρέψει και ζει μόνιμα στην Ελλάδα και ασχολείται πλέον επαγγελματικά με τη φωτογραφία. Φοίτησε σε...

News (12 Οκτ 2021)

Η έκθεση «ΨΥΧΡΗ ΕΦΕΔΡΕΙΑ: οι τελευταίες μέρες ενός εργοστασίου» παρουσιάζει τα αποτελέσματα μιας πολυεπίπεδης ερευνητικής διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη και έχει ως σκοπό να αποτυπώσει τις...

News (12 Οκτ 2021)

Η 15η έκδοση των Sony World Photography Awards είναι ανοιχτή για συμμετοχές! Ποιόν Διαγωνισμό θα διαλέξεις; Υπάρχουν τέσσερις, διάλεξε τώρα ποιος ταιριάζει στις φωτογραφικές σου ικανότητες...

News (11 Οκτ 2021)

Το «Κέντρο Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Δράσεων – NEW MEDIA ART» στα πλαίσια της δράσης «Ανάδειξη και Προβολή του Έργου Νέων Δημιουργών Φωτογράφων στον Τομέα του Αστικού...

Book Reviews (11 Οκτ 2021)

Το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και οι εκδόσεις ΤΡΙ.ΕΝΑ πολιτισμούσας καλούν στην παρουσίαση του φωτογραφικού λευκώματος  «whitenoise» τη Δευτέρα 18-10-2020 στις 18.30, στον υπαίθριο...

Cinema (07 Οκτ 2021)

Ένα μεγάλο αφιέρωμα στον σπουδαίο Ιταλό δημιουργό Φεντερίκο Φελίνι, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του, παρουσιάζουν η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, η Πρεσβεία της Ιταλίας στην Ελλάδα και το...

Cinema (07 Οκτ 2021)

  Ξεκίνησαν από την Δευτέρα 4 Οκτωβρίου (και κάθε Δευτέρα στις 20:30 έως τον Ιούνιο), οι προβολές ταινιών για την περίοδο 2021-2022, στην Κινηματογραφική Λέσχη του Adagio II στην Ναύπακτο....

News (29 Σεπ 2021)

Ο ΙΑΝΟS πραγματοποίησε για τέταρτη συνεχή χρονιά Διαγωνισμούς Φωτογραφίας και Διηγήματος με θέμα: «Ταξίδια». Οι νικητές του Διαγωνισμού Φωτογραφίας θα ανακοινωθούν στο κανάλι του ΙΑΝΟΥ στο...

News (29 Σεπ 2021)

29 φωτογράφοι συμμετείχαν σε μια πρωτότυπη φωτογραφική σύνδεση του ποιήματος του Κ. Καβάφη "Το Τέλος του Αντωνίου" με την αρχαιότητα, και συγκεκριμένα με τον Αρχαιολογικό χώρο της...