Οι φωτογραφίες του Henri Cartier-Bresson είναι απλές, καθημερινές καταστάσεις, που γίνονται σημαντικές μόνο από την ακρίβεια του κάδρου του και την αίσθηση του για τον χρόνο. Το θέμα είναι συχνά ασήμαντο μέχρι να φωτογραφηθεί. Ένα άλμα πάνω από μια λακκούβα, η φευγαλέα έκφραση ενός προσώπου, σώματα που κινούνται στον πραγματικό χώρο, συμπιέζονται, ξαφνικά κι υπέροχα, σε δύο διαστάσεις. Ήταν παρών σε πολλά ιστορικά γεγονότα, αλλά προτιμούσε να φωτογραφίζει τους παρευρισκόμενους παρά το κυρίως γεγονός, τα αποτελέσματα παρά την αιτία. Οι φωτογραφίες του απέφυγαν τον ανταγωνισμό με τις καθοριστικές στιγμές της ιστορίας. Εξαίρεση αποτελεί η φωτογραφία με τίτλο «Ένας πληροφοριοδότης της Γκεστάπο αναγνωρίζεται από μια γυναίκα που είχε καταγγείλει. Στρατόπεδο απέλασης, Dessau, Γερμανία, 1945».

Εδώ η ίδια η φωτογραφία είναι ένα αποφασιστικό γεγονός, αλλά είναι επίσης και εικόνα ενός γεγονότος. Είναι μια στιγμιαία απεικόνιση ενός σημαντικού γεγονότος. Ξαφνικά αισθανόμαστε τις αδυναμίες της φωτογραφίας ως μέσο ιστορικής καταγραφής. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο για αυτόν που πηδά πάνω από μια λακκούβα με νερό, γιατί δεν διακυβεύεται τίποτα. Όμως, η βία που παρουσιάζεται σ’ αυτή τη φωτογραφία απαιτεί εξήγηση, απαιτεί αυτόν τον τίτλο για να την αιτιολογήσει. Οι τίτλοι στις φωτογραφίες του Cartier-Bresson σπάνια είναι κάτι περισσότερο από ονόματα, τοποθεσίες και ημερομηνίες. Αυτή είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις. Κι εδώ, ο τίτλος είναι μεγάλος, σαν λεζάντα εφημερίδας που περιγράφει τη δράση σαν να ήταν σε εξέλιξη. Μια τέτοια φωτογραφία δεν αφηγείται τόσο, όσο απαιτεί αφήγηση. Το φωτορεπορτάζ απαιτεί τον γραπτό λόγο της δημοσιογραφίας, γιατί τα γεγονότα, όσο «ισχυρά» κι αν φαίνονται, δεν μπορούν να μιλήσουν από μόνα τους. Και, για να είμαστε ακριβείς, ο τίτλος εδώ δεν αναφέρεται καθόλου στο ξέσπασμα που περιγράφεται στη φωτογραφία, αλλά στην προηγούμενη στιγμή, όταν ο πληροφοριοδότης αναγνωρίστηκε. Συμπληρώνοντας το περιεχόμενο που λείπει, ο τίτλος επεκτείνει το χρόνο της φωτογραφίας για να συμπεριλάβει και μέρος του παρελθόντος χρόνου.

Υπάρχει μια θεατρικότητα σ’ αυτή τη φωτογραφία. Η σκήνη θυμίζει τα δοκιμαστικά, που γίνονται πριν το κυρίως γύρισμα μιας κινηματογραφικής ταινίας. Η θέση λήψης είναι ιδανική, σαν να είχε κρατηθεί για τον φωτογράφο εκ των προτέρων. Είναι, επίσης, μια περίοπτη θέση λήψης. Ο φωτογράφος με την μηχανή του, ορατός απ’ όλους, μπορεί να έχει επηρεάσει με την παρουσία του αυτό που συνέβαινε. Στο πλάι του φωτογράφου ένας βοηθός κινηματογραφεί, και μια πιο ολοκληρωμένη περιγραφή της σκηνής παρουσιάζεται στην ταινία-ντοκιμαντέρ του Cartier-Bresson, “Le Retour” («Η επιστροφή», 1945). Κι ενώ τα μεμονωμένα καρέ της δείχνουν λιγότερα από τη φωτογραφία, η εξελισσόμενη ταινία εξηγεί περισσότερα για το συμβάν. Συγκριτικά, η φωτογραφία μπορεί να μοιάζει πιο πλήρης, αλλά είναι εντέλει συναρπαστική για την αποσπασματική της ατέλεια και μόνο.

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Πόσες ιστορίες χωρούν σε ένα μουσείο; Πόσες ιστορίες δημιουργούν, συνθέτουν ένα μουσείο και το οδηγούν σε μια επόμενη σελίδα; Έργα τέχνης, μεγάλες και μικρές συλλογές, μεγάλα σύνολα δωρεών ή...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Ο επιμελητής Κώστας Πράπογλου παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Susan Daboll στον χώρο της γκαλερί του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού στην Αθήνα. Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αμερική,...

Book Reviews (13 Μάι 2024)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και την επαναδιαπραγμάτευση με τα ίχνη της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου (Ε.Φ.Ε.Η.), φιλοξενεί τη φωτογραφική έκθεση του μέλους της, Σοφοκλή Καλυκάκη, με τίτλο "Απομεινάρια Οραμάτων", στην Αίθουσα Τέχνης, στον ημιώροφο της Δουκός...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Ο Φωτογραφικός Σύλλογος Ανδριανούπολης και το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης σας προσκαλούν στα εγκαίνια μιας ξεχωριστής Ομαδικής Έκθεσης Φωτογραφίας, με τίτλο: «ΡΟΔΟΠΗ: Μια οροσειρά...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

 Η FokiaNou Art Space παρουσιάζει την διατομική έκθεση "Fluidity" με έργα της Μαρίας Μπουρμπού και του Διονύσιου Παππά. Οι δύο καλλιτέχνες διατρέχουν απρόσκοπτα τα πεδία της πραγματικότητας...

News (09 Μάι 2024)

Αποτελεί χαρά και τιμή για τους διοργανωτές η επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του διεθνούς διαγωνισμού Portrait World και μάλιστα του μεγάλου νικητή, των νικητών των επιμέρους κατηγοριών και...

News (26 Απρ 2024)

 Η Nikon είναι στην εξαιρετικά ευχάριστη θέση να ανακοινώσει την κατάκτηση βραβείων σε τέσσερις κατηγορίες στα φετινά TIPA World Awards. Η πιο πρόσφατη φωτογραφική μηχανή mirrorless της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (24 Απρ 2024)

Μία ξεχωριστή έκθεση φωτογραφίας παρουσιάζεται στον χώρο της «Stereosis» στη Θεσσαλονίκη. Η ελληνογαλλίδα φωτογράφος Άρτεμις Πυρπύλη, μακριά από την κλασική έκθεση στο...

Book Reviews (23 Απρ 2024)

Το Photometria International Photography Festival είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει τα αποτελέσματα του διαγωνισμού Photometria ΦΩΤΟBOOK 2024. 
Τα επιλεγμένα βιβλία θα παρουσιαστούν στο...

Book Reviews (23 Απρ 2024)

Την Τετάρτη 24 Απριλίου, στις 20:30 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις της Εστίας, διοργανώνουν παρουσίαση του βιβλίου του  Άρι Γεωργίου, με τίτλο «Εντός εκτός και επί τα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (23 Απρ 2024)

Την Πέμπτη 16 Μαΐου 2024, στην Gallery Della Rounick θα εγκαινιαστεί η έκθεση με τίτλο "Common (?) People", μία συνάντηση γλυπτικής και φωτογραφίας, με φόντο το γυμνό ανθρώπινο σώμα. Η Ισμήνη...