Κρήτη νησί μου...

Με αφορμή την επέτειο από τα γενέθλια του μεγάλου συγγραφέα και ποιητή μας Νίκου Καζαντζάκη, κάνουμε ένα φωτογραφικό οδοιπορικό στον ευλογημένο τόπο που τον γέννησε. Την Κρήτη...

 

Με αφορμή την επέτειο από τα γενέθλια του μεγάλου συγγραφέα και ποιητή μας Νίκου Καζαντζάκη, κάνουμε ένα φωτογραφικό οδοιπορικό στον ευλογημένο τόπο που τον γέννησε. Την Κρήτη...

Σε μια Κρήτη που διαφέρει αρκετά σε σύγκριση με την τωρινή. Σε μια Κρήτη όπως ήταν κάποτε...

 

Οι φωτογραφίες τις παλιάς Κρήτης θα προκαλούν πάντα μια συγκίνηση, παρουσιάζοντάς μας μια άλλη εποχή με τη δική της ξεχωριστή ομορφία αλλά και τα προβλήματά της, πάντα όμως , έτοιμη να μας διδάξει για τις απλές ομορφιές της ζωής.

 

Εικόνες νοσταλγικές βγαλμένες από μια εποχή κι ένα νησί που λίγοι γνώρισαν, ακόμα πιο λίγοι, ίσως θυμούνται. Είναι πολιτιστικό χρέος μας να μη ξεχνάμε, σε έναν τόπο γεμάτο από τόση περηφάνεια, που έχουν γραφτεί ορισμένες από τις πιο σημαντικές στιγμές της ιστορίας μας.

 

Η φωτογραφία άλλωστε έχει αυτή τη δυνατότητα, σα μια άλλη χρονο-μηχανή να σε μεταφέρει σε μια χαμένη εποχή, ζωντανεύοντας αγνές εικόνες του παρελθόντος, βάζοντας σε στη διαδικασία να ανακαλύψεις πόσα έχουν σωθεί ακόμα μέχρι σήμερα.

 

Κρήτη-Χανιά, 1962 / Φωτό: Κωνσταντίνος Μάνος

 

Κάποιες εικόνες θα ξυπνήσουν μνήμες και συναισθήματα κι από το τόπο της δικής σου παιδικής ηλικίας, μιας και η ματιά του παιδιού για τον κόσμο θα είναι πάντα και παντού κοινή. Εικόνες και γεγονότα τα οποία μας γέμιζαν χαρά, σε μια εποχή που τίποτα δεν ήταν δεδομένο, τα αληθινά πράγματα πάντα θα βρίσκουν τρόπο να γίνονται επίκαιρα και να αποτελούν οδηγό, όπως μας τα αφηγούνται τώρα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία που ήταν κάποτε κι αυτοί με τη σειρά τους παιδιά.

 

Κρήτη, 1964, Δύο γυναίκες από την Κρήτη / Φωτό: Irving Penn

 

Ίσως, τα κάλυτερα λόγια που θα μπορούσαν να συνοδεύσουν αυτές τις εικόνες, δεν θα μπορούσαν να είναι άλλου από έναν άνθρωπο που συνδέθηκε το όνομά του με το νησί όσο κανενός. Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας συγραφέας και ποιητής που λάτρεψε και ύμνησε το νησί του, όπου στεκόταν μίλαγε για τον τόπο καταγωγής του με μεγάλη αγάπη.

 

Τα παρακάτω αποσπάσματα είναι απο μία συνέντευξη του Νίκου Καζατζάκη στον Pierre Sipriot στην Γαλλική Ραδιοφωνία (Παρίσι), στίς 6 Μαΐου 1955.

Ο Ν. Καζαντζάκης μιλάει για την Κρήτη

 

"Δεν βλέπω την Κρήτη σαν ένα πράγμα γραφικό και χαμογελαστό. Αυστηρή είν' η μορφή της. Σκαμμένη από τον αγώνα και τον πόνο. Αυτό το νησί, μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, ήταν προορισμένο από τη γεωγραφική του θέση να γίνει η γέφυρα ανάμεσα σ' αυτές τις τρεις ηπείρους. Να γιατί η Κρήτη υπήρξε η πρώτη γη της Ευρώπης που δέχθηκε το φως του πολιτισμού που ήρθε από την ανατολή.

 

Βοσκός στα Σφακιά Νομός Χανίων, 1937 / Φωτό: Herbert List

 

Δυο χιλιάδες χρόνια πριν το ελληνικό θαύμα, ανθούσε στην Κρήτη αυτός ο μυστηριώδης πολιτισμός, ο λεγόμενος αιγαιακός, ακόμα βουβός, γεμάτος από ζωή, μεθυσμένος από χρώματα, με φινέτσα και γούστο που ξαφνιάζουν και προκαλούν τον θαυμασμό.

 

ʼγνωστος φωτογράφος

 

Μάταια αντιστεκόμαστε στο ίχνος του παρελθόντος. Υπάρχει μια έκκριση, νομίζω, μια μαγική έκκριση που ακτινοβολεί από τ' αρχαία χώματα που πάλεψαν και υπέφεραν πολύ. Σαν κάτι να έμεινε μετά την εξάφανιση των λαών που αγωνίσθηκαν, έκλαψαν κι αγάπησαν σ' ένα κομμάτι γης.

 

Κρήτη, Παλιά κουζίνα / Φωτό: George Meis

 

Αυτή η ακτινοβολία των περασμένων καιρών είναι εξαιρετικά έντονη στην Κρήτη. Σας διαπερνά μόλις πατήσετε την Κρητική γη. Ύστερα ένα άλλο συναίσθημα, πιο συγκεκριμένο, σας καταλαμβάνει.

 

Όποιος γνωρίζει την τραγική ιστορία των τελευταίων αιώνων αυτού του νησιού καθηλώνεται όταν αναλογίζεται το λυσσαλέο αγώνα πάνω σ' αυτή τη γη ανάμεσα στον άνθρωπο που μάχεται για την ελευθερία του και στον καταπιεστή που μαίνεται για να τον συνθλίψει. Οι Κρητικοί αυτοί έχουν τόσο εξοικειωθεί με το θάνατο που δεν τον φοβούνται πια.

 

Κρήτη, 1964 / Φωτό: Κωνσταντίνος Μάνος

 

Υπέφεραν τόσο επί αιώνες, διαπίστωσαν τόσες φορές ότι ο ίδιος ο θάνατος δεν μπορεί να τους καταβάλει, που έφτασαν στη διαπίστωση ότι ο θάνατος είναι απαραίτητος για το θρίαμβο του ιδανικού τους, ότι στην κορυφή της απελπισίας αρχίζει η σωτηρία. Ναι, είναι δύσκολο να τη μασήσεις την αλήθεια. Αλλά οι Κρητικοί, σκληραγωγημένοι από τον αγώνα, λαίμαργοι για ζωή, την καταπίνουν σαν ένα ποτήρι δροσερό νερό.

 

Νομός Ηρακλείου, 1927 / Φωτό: Nellys

 

«Πώς σου φάνηκε η ζωή, παππού;» ρώτησα μια μέρα ένα γέρο Κρητικό, εκατοχρονίτη, γεμάτο παλιές πληγές, τυφλό. Ζεσταίνονταν στον ήλιο, κουκουβιστός στο κατώφλι της καλύβας του. Ήταν περήφανος στ' αυτιά, όπως λέμε στην Κρήτη. Δεν άκουε καλά.

Τού επανέλαβα την ερώτηση: «Πώς σου φάνηκε η μεγάλη σου ζωή, τα εκατό σου χρόνια, παππού;

Σαν ένα ποτήρι δροσερό νερό» μου απάντησε.

«Και διψάς ακόμα παππού;» Σήκωσε απότομα το χέρι.

«Καταραμένος αυτός που πια δε διψάει» φώναξε.

Αυτοί είναι οι Κρητικοί. Πώς να μη τους κάνω σύμβολο;

 

________________________________________________________________

 

 

 

 

Βιογραφία Νίκου Καζαντζάκη

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957)

Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της τουρκοκρατούμενης Κρήτης. Σπούδασε Νομική στην Αθήνα (1902-1906), και μεταπτυχιακά στο Παρίσι (1907-1909), όπου επηρεάστηκε βαθύτατα από τις φιλοσοφικές αρχές του Μπερξόν και του Νίτσε. Την εποχή αυτή αρχίζει η συστηματική του ενασχόληση με τα γράμματα. Πραγματοποίησε πλήθος ταξιδιών στο εξωτερικό, αρκετές φορές ως ανταποκριτής εφημερίδων. Υπηρέτησε ως γενικός διευθυντής στο Υπουργείο Περιθάλψεως (1919), διορίστηκε Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου (1945) και εργάστηκε ως σύμβουλος λογοτεχνίας στην UNESCO (1946). Διατέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων. Το 1956 τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης και υπήρξε υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του ποιητή, έχοντας γράψει την Οδύσεια, ένα μεγαλόπνοο έργο με 24 ραψωδίες και 33.333 στίχους. Διακρίθηκε στη δραματουργία (Προμηθέας, Καποδίστριας, Κούρος,, Νικηφόρος Φωκάς, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Χριστόφορος Κολόμβος, κ.ά.), στη συγγραφή ταξιδιωτικών εντυπώσεων (Ισπανία, Ιταλία, Αίγυπτο, Σινά, Ιαπωνία και Κίνα, Αγγλία, Ρωσία, Ιερουσαλήμ και Κύπρο), στα φιλοσοφικά δοκίμια (Ασκητική, Συμπόσιο, κ.ά.). Ευρύτερα γνωστός έγινε από τα μυθιστορήματά του: Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946), Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (1948), Ο Καπετάν Μιχάλης (1950), Ο Τελευταίος Πειρασμός (1951), Αναφορά στο Γκρέκο (1961), κ.ά.. Το έργο του έχει μεταφραστεί και εκδοθεί σε περισσότερες από 50 χώρες και έχει διασκευαστεί για το θέατρο, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση.

Πηγή: Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη

www.kazantzaki.gr

 

Εικόνες από: http://agonaskritis.gr/

 

________________________________________________________________

 

 

 

Κείμενο: Τόλης Χατζηγνατίου

The Soundtrack for writing this: Cretan traditional song

 

 

 

 

 

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (23 Νοε 2022)

Η σχέση της Έλλης Παπαδημητρίου με τη φωτογραφία ξεπηδάει από τον έρωτα για την ζωγραφική. Ως στέλεχος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και συνεργάτης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών,...

Exodus (22 Νοε 2022)

Την Πέμπτη 24 Νοεμβρίου, εγκαινιάζεται η έκθεση του Κωνσταντίνου Πίττα “Εικόνες μιας άλλης Ευρώπης” στη γκαλερί Jakubska, στην Πράγα.   Πρόκειται για στιγμιότυπα που...

Book Reviews (22 Νοε 2022)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου διοργανώνει εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου του Αμερικανού συγγραφέα Bayard Taylor:  Ταξίδια 1857-1858, Ελλάδα Ρωσία και...

Exodus (22 Νοε 2022)

Ένα σύνθετο θεωρητικό και εικαστικό εγχείρημα με γενικό θέμα την «Πολυκατοικία» ως ισχυρό κοινωνικό, αισθητικό και συναισθηματικό σύμβολο στην αστική ζωή των τελευταίων 100 χρόνων. Η...

Exodus (21 Νοε 2022)

Η φωτογραφική έκθεση, των μελών του Κέντρου Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης υπό τον τίτλο "ΡΟΔΟΠΗ" «ταξιδεύει» στην Καβάλα. Το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης, λειτουργώντας ως πυρήνας...

Book Reviews (16 Νοε 2022)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και της ξεθωριασμένης παιδικής μας...

Book Reviews (15 Νοε 2022)

Το Σάββατο 19 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί παρουσίαση του φωτογραφικού βιβλίου "Kuebiko" του Ευάγγελου Δασκαλάκη, που αναπτύχθηκε και εκδόθηκε σε συνεργασία με το Zoetrope Athens. Το Kuebiko του...

Exodus (15 Νοε 2022)

O Γιάννης Γιαννάτος παρουσιάζει τη φωτογραφική συλλογή του “Via Artis” στο Upper House Athens στον 6ο όροφο του εμπορικού κέντρου Attica (είσοδος από τη στοά Σπύρου Μήλιου ή από το Attica) από...

Exodus (11 Νοε 2022)

Η Art Core έχει τη χαρά να σας προσκαλέσει στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας Face to Phase - Me, Myself & Nobody του Marco Castelli.  Το έργο θέτει υπό αμφισβήτηση την ταυτότητα και την...

Exodus (09 Νοε 2022)

They are the Subject, They are the Absolute— mother is the Absolute Other Παράφραση της δήλωσης της Simone de Beauvoir: He is the Subject, he is the Absolute—she is the Other Η Μαρία...

Exodus (09 Νοε 2022)

Η Φωτογραφική Λέσχη Ηλιούπολης, σας προσκαλεί στην έκθεση φωτογραφίας με τίτλο: ''ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ'' Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στο Εκθεσιακό Κέντρο Ηλιούπολης, Λ.Ειρήνης 14-16 & Αλκιβιάδου,...

Book Reviews (09 Νοε 2022)

 Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου «Ουδέτερη ζώνη / Neutral zone» ένα φωτογραφικό λεύκωμα του Γιάννη Παντελίδη. Η παρουσίαση θα γίνει την Τετάρτη...