Ο θρύλος θέλει την ετεροθαλή αδελφή του βασιλιά Αρθούρου, Μόργκαν ή αλλιώς Μοργκάνα λε Φέϊ, ειδήμων στη δημιουργία οπτικών  ψευδαισθήσεων. Η Fata Morgana  (όπως καθιερώθηκε στην ιταλική γλώσσα) κατοικούσε σε κρυστάλλινα παλάτια στο βυθό της θάλασσας και μπορούσε να εμφανίζει ψεύτικες εικόνες κάστρων που αιωρούνταν επάνω από ακτές, παρασύροντας έτσι τους ναυτικούς σε ναυάγια.  Στην Σικελική παράδοση η Fata Mrgana υποδηλώνει έναν ιδιαίτερο είδος διπλού αντικατοπτρισμού κατά τον οποίο εμφανίζονται αντικείμενα ενωμένα-αντίστροφα κατά κορυφή. Τα αντικείμενα αυτά στην πραγματικότητα βρίσκονται έως και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και  εμφανίζονται παραμορφωμένα (υπερυψωμένα, ανεστραμμένα, μεγεθυμένα) επάνω στον ορίζοντα. Η εικόνα μεταβάλλεται κάθε λεπτό και εξαφανίζονται απρόσμενα όπως εμφανίστηκαν. 

Το φαινόμενο του αντικατοπτρισμού Fata Morgana παρατηρείται κάτω από συγκεκριμένες φυσικές, μη ελεγχόμενες συνθήκες. Το καλοκαίρι όταν ο αέρας φυσά στην επιφάνεια της θάλασσας και είναι πολύ πιο κρύος από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας τότε πλοία, οροσειρές και  παγόβουνα ίπτανται επάνω στον ορίζοντα εκεί που η θάλασσα συναντά τον ουρανό. Η θερμοκρασιακή αναστροφή επιτρέπει να διαφύγει θερμότητα δια της ακτινοβολίας στο διάστημα. Η απρόσκοπτη αλληλεπίδραση μεταξύ του ζεστού υπερκείμενου αέρα και του πυκνότερου ψυχρού μπορεί να δράσει ως διαθλαστικός φακός, δημιουργώντας ένα κατακόρυφο ανεστραμμένο είδωλο επί του οποίου φαίνεται να αιωρείται το απομακρυσμένο ευθύ είδωλο.

Στην φωτογραφική διαδικασία το είδωλο εμφανίζεται επίσης ανεστραμμένο καθώς το φως περνάει μέσα από έναν συγκλίνων φακό. Με τον κατάλληλο χειρισμό του διαφράγματος και υπό συνθήκες που ορίζονται  από τον ίδιο τον φωτογράφο, δημιουργείται η φωτογραφία. Για τον φωτογράφο και δάσκαλο φωτογραφίας Πλάτωνα Ριβέλλη 

Η φωτογραφία είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται από το πλέξιμο του περιεχόμενου με τη φόρμα, είναι μια μεταμόρφωση του κόσμου μέσα από την προσωπικότητα του καλλιτέχνη – φωτογράφου

Στη θεραπευτική διαδικασία η ανάδυση της ανεστραμμένης εικόνας του ενδιαφερόμενου είναι αποτέλεσμα μιας αυθόρμητης και ασυνείδητης εξωτερίκευσης του εσωτερικού εαυτού. Όταν ο ασυνείδητος, εσωτερικός νους συναντά τον πραγματικό, εξωτερικό κόσμο ο θεραπευόμενος δύναται να τρομάξει, όπως τρόμαζαν οι ναυτικοί από την απρόσμενη εμφάνιση του φαινομένου της Fata Morgana. Αυτό συμβαίνει γιατί  έρχονται στο φως (κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες όπως διασφαλίζονται από την δεοντολογία) αντικατοπτρισμοί των ευαίσθητων, εύθραυστων, πληγωμένων κομματιών του που όσο και να μην τα αναγνωρίζει με μια πρώτη ματιά, πρόκειται για τον ίδιο τον εαυτό κάπως παραποιημένο. Με την καθοδήγηση το ειδικού αυτά τα κομμάτια αναπλαισιώνονται, νοηματοδοτούνται εκ νέου, γίνονται αποδεκτά και αξιοποιούνται  προς την κατεύθυνση της προσωπικής ανάπτυξης.

Η Καναδή φωτοθεραπεύτρια Judy Weiser  υποστηρίζει ότι η φωτογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στο γνωστικό και το αισθητηριακό, σε ό,τι κινείται στον εσωτερικό εαυτό, κάτω από το συνειδητό, και τον εαυτό που μας είναι γνώριμος. Η φωτογραφία, όπως όλες οι τέχνες, δίνει στον ενδιαφερόμενο την δυνατότητα να έχει πρόσβαση σε συναισθήματα, αναμνήσεις, αγωνίες και να ανασύρει σημαντικά   ζητήματα τα οποία αποτελούν την πρώτη ύλη για την ψυχοθεραπεία. Με άλλα λόγια ο ενδιαφερόμενος καλείται να σκεφτεί φωναχτά την ιστορία του.

Οι φωτογραφίες των θεραπευόμενων συχνά λειτουργούν ως χειροπιαστές συμβολικές  κατασκευές, μεταφορικά, μεταβατικά αντικείμενα που  σιωπηρά προσφέρουν εσωτερική θέα με τρόπους που οι λέξεις από μόνες τους δεν μπορούν να την εξηγήσουν ή να την αναπαραστήσουν επαρκώς

Στην τεχνική της Φωτοθεραπείας, η φωτογραφία δύναται να λειτουργήσει ως έναυσμα και καταλύτης επανασύνδεσης της οπτικής μνήμης με τα συναισθήματα εκείνης της στιγμής του παρελθόντος τα οποία βρίσκονται αποθηκευμένα στο ασυνείδητο. 

Για τον ψυχίατρο, ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Yrvin Yalom η οπτική περιγραφή ανοίγει δρόμο για κεντρικά ζητήματα. Η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει μόνο από μέσα, μόνο όταν γίνει συνειδητό ότι υπάρχουν περισσότεροι τρόποι να ειδωθεί η κατάστασή τους και αναγνωριστούν οι αντικατοπτρισμοί τους. Τότε ο ενδιαφερόμενος, ίσως, διαπιστώσει ότι είναι βοηθητικό να δει την αλλαγή μέσα από μια άλλη προοπτική. 

Ο Marcel Proust σημειώνει :

Σκοπός του ταξιδιού δεν είναι να δεις καινούρια μέρη, αλλά να δεις με καινούρια μάτια

 

Για το φαινόμενο Fata Morgana: http://el.m.wikipedia.org

Για την Φωτοθεραπεία: 

  • Schaefer Ch.(1988), “Innovative Interventions in Child and Adolescent Therapy”, WILEY
  • Weiser, J., Using Photo Therapy Techniques in Art and Other Counseling Practices”, www.phototherapy-centre.com
  • Weiser, J., (2001)  December, “ Phototherapy Techniques : Using Clients’ Personal Snapshots and Family Photos as Counseling and Therapy Tools από το περιοδικό Afterimage Vol 29 No 3 P: 10-15
  • Weiser, J., (1984) Fall, Phototherapy-Becoming Visually Literate about Oneself or Phototherapy???What’s Phototherapy ??? περιοδικό PhotoTherapy Vol IV pages: 2-7
  • Ziller, R., ( 2000). Self Counselling through re authored photo self narrative , από το περιοδικό Counselling Psychology Quarerly , Vol. 13, No 3 pp 265-278  http//:www.tandf.co.uk/journals
  • Yrvin Yalom: Ο Δήμιος του έρωτα & άλλες ιστορίες ψυχοθεραπείας
  • Πλάτων Ριβέλλης : Μονόλογος για τη φωτογραφία

Masters of Photography: Humberto Rivas

Κείμενο Χρήστος Κοψαχείλης

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (28 Μάι 2024)

Ταξίδι στο χρόνο στο νησί της Οινώνης, μέσα από φωτογραφίες, για να θυμούνται και ν΄ αναπολούν όσοι το ζήσανε και να κρίνουν οι νεότεροι τις αλλαγές ή τις ριζικές μεταβολές που ο χρόνος και οι...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (28 Μάι 2024)

 " Είναι αόρατος αλλά όχι ανύπαρκτος. Τουναντίον μάλιστα! Ο άνεμος όχι μόνον υπάρχει αλλά φροντίζει και να κάνει την παρουσία του κάτι περισσότερο από αισθητή. Φροντίζει να αφήνει τα...

News (27 Μάι 2024)

Πέντε νέοι καλλιτέχνες, φοιτητές σχολών καλών τεχνών, ενώνουν τη διάθεση τους για δημιουργία εικόνων, μεταγράφοντας τον πραγματικό κόσμο σε ζωγραφικό σε μια ομαδική έκθεση στον πολιτιστικό χώρο...

Book Reviews (24 Μάι 2024)

Η MISC παρουσιάζει το νέο artist book I HATE HARD BOILED EGGS της Μαρίνα Βελησιώτη. Στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου η Μαρίνα θα κάνει μια εγκατάσταση με κολλάζ και αφίσες, γλυπτά και...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (24 Μάι 2024)

Η φωτογραφική λέσχη Πάτρας – ΗΔΥΦΩΣ, μετά από μια πλούσια και παραγωγική σεζόν, παρουσιάζει ατομικά portfolios των μελών της. Φωτογραφίες που ταυτιζόμαστε σαν άνθρωποι και φωτογράφοι με το θέμα, το...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (23 Μάι 2024)

"The Perfect Gyros", με vintage ασπρόμαυρες εικόνες της Ελλάδας του 1978. Η δεξίωση ανοίγει τις πόρτες της στις 13 Ιουνίου 2024 στις 19:00 στον Ελληνογερμανικό Σύλλογο Φιλαδέλφεια στο...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Πόσες ιστορίες χωρούν σε ένα μουσείο; Πόσες ιστορίες δημιουργούν, συνθέτουν ένα μουσείο και το οδηγούν σε μια επόμενη σελίδα; Έργα τέχνης, μεγάλες και μικρές συλλογές, μεγάλα σύνολα δωρεών ή...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Ο επιμελητής Κώστας Πράπογλου παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Susan Daboll στον χώρο της γκαλερί του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού στην Αθήνα. Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αμερική,...

Book Reviews (13 Μάι 2024)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και την επαναδιαπραγμάτευση με τα ίχνη της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου (Ε.Φ.Ε.Η.), φιλοξενεί τη φωτογραφική έκθεση του μέλους της, Σοφοκλή Καλυκάκη, με τίτλο "Απομεινάρια Οραμάτων", στην Αίθουσα Τέχνης, στον ημιώροφο της Δουκός...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Ο Φωτογραφικός Σύλλογος Ανδριανούπολης και το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης σας προσκαλούν στα εγκαίνια μιας ξεχωριστής Ομαδικής Έκθεσης Φωτογραφίας, με τίτλο: «ΡΟΔΟΠΗ: Μια οροσειρά...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

 Η FokiaNou Art Space παρουσιάζει την διατομική έκθεση "Fluidity" με έργα της Μαρίας Μπουρμπού και του Διονύσιου Παππά. Οι δύο καλλιτέχνες διατρέχουν απρόσκοπτα τα πεδία της πραγματικότητας...