«Μην κρατάτε κάτι που φεύγει, μην διώχνετε κάτι που έρχεται»

Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης (Λ. Συγγρού Β.) γράφει: 

«[…] να αφήνεις κάποτε τους φίλους, την αγάπη και τη μουσική, για να ξεκινήσεις χωρίς να ξέρεις που θα σε βγάλει η άκρη».

Η ιδέα αυτή περιλαμβάνεται στην έννοια του ελεύθερου συνειρμού˙  «τη διαδικασία κατά την οποία το άτομο σκέφτεται ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς σχετικά με ένα θέμα, μια εικόνα, μια λέξη, μια σκέψη»

Ο ελεύθερος συνειρμός αποτελεί τη βασικότερη τεχνική της ψυχαναλυτικής μεθόδου η οποία στα αγγλικά αποδίδεται με τον όρο brain storming. Ως θεραπευτική τεχνική χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Sigmund Freud, θεμελιωτή της ψυχανάλυσης. Σκοπός της τεχνικής είναι η αυθόρμητη ανάδυση ασυνείδητου υλικού, το οποίο βρίσκεται  πίσω από τα συμπτώματα. Σε έναν δεύτερο χρόνο, μετά την ανάδυση,  ακολουθεί η συνειδητοποίηση των απωθημένων εσωτερικών συγκρούσεων. 

Ως τεχνική ο ελεύθερος συνειρμός επιτρέπει στο θεραπευόμενο να εκφράζει ελεύθερα τις σκέψεις του, χωρίς να προσπαθεί να προβλέψει ή καθοδηγήσει το αποτέλεσμα, δηλαδή σε ποιες  άλλες σκέψεις, συναισθήματα, εικόνες θα τον οδηγήσουν. Επίσης στον ελεύθερο συνειρμό δεν απασχολεί τον θεραπευόμενο (ούτε και τον θεραπευτή)  αν αυτό που λέγεται  είναι σωστό ή λάθος, ωραίο η άσχημο. Ζητούμενο είναι ο θεραπευόμενος να καταλαβαίνει καλύτερα πως πραγματικά νιώθει, ποιες είναι οι ανάγκες του και έτσι να πλησιάσει πραγματικό του  εαυτό.    

Ο ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Μπούκουρας εύστοχα συνοψίζει γράφοντας: «Η ψυχανάλυση ζητά από τον αναλυόμενο να θέσει σε κίνηση αντιθετικές λειτουργίες του εγώ,  να ταλαντεύεται από τη μια στην άλλη και να τις συνδέει, δηλ.: να οπισθοδρομεί και να προωθείται, να είναι παθητικός και ενεργητικός, να εγκαταλείπει κάθε έλεγχο και να τον συγκρατεί, να εγκαταλείπει τη δοκιμασία της πραγματικότητας και να τη διαφυλάττει. Για να μπορεί να κάνει σκέψεις ο αναλυόμενος πρέπει να μπορεί μερικώς και χρονικώς να εγκαταλείπει την επαφή  του με την πραγματικότητα». 

Παρόμοια «εσωτερική διαδρομή» ακολουθεί και ο φωτογράφος ο οποίος χρησιμοποιεί τη φωτογραφική του μηχανή θεραπευτικά (Θεραπευτική Φωτογραφία). Με αφορμή μια εικόνα, μια λέξη, μια σκέψη ή  μια ανάμνηση, ανασύρει  «καταχωνιασμένα» συναισθήματα, σκέψεις, αγωνίες, όνειρα (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Ίσως σε ένα δεύτερο χρόνο  καταφέρει να συνειδητοποιήσει τις συνδέσεις τους και να  αγγίξει ένα επίπεδο αυτογνωσίας. 

Προσπαθεί να είναι παρών και απών,  να αλλάζει το σημείο θέασης του εαυτού του, να είναι σε θέση να υποστηρίζει αλλά και να εγκαταλείπει προηγούμενα συναισθήματα, σκέψεις, βιώματα με τρόπο αυθόρμητο,  χωρίς να εκλογικεύει, να ερμηνεύει,  να χάνει την επαφή με το συναίσθημα της "αποφασιστικής στιγμής". Πειραματίζεται˙ «βάζει» και ταυτόχρονα "βγάζει" από το κάδρο του κομμάτια του εαυτού του, ώστε η δημιουργία του να τον περιλαμβάνει αλλά να μην τον καθορίζει˙ να μην του στερεί την ευλυγισία της ταυτότητάς του. Η απελευθερωμένη εσωτερική του φωνή τον βοηθά  να διαλέγει το θέμα, τη φόρμα αλλά και το περιεχόμενο. Άλλωστε η ελευθερία  αποτελεί την υπέρτατη ανησυχία για πολλούς διανοητές της ύπαρξης. Για τον Yrvin Yalom η ιδέα έχει ως εξής: «αφού όλοι ζούμε  σε ένα σύμπαν χωρίς εγγενή σχεδιασμό, οφείλουμε να επινοήσουμε, οι ίδιοι τη ζωή μας, τις επιλογές μας και τις πράξεις μας».

Μια Ιαπωνική παροιμία προτρέπει:

«Μην κρατάτε κάτι που φεύγει, μην διώχνετε κάτι που έρχεται»

ryan mcginley leaves fall iFocus.gr

Το φροϋδικό μοντέλο ψυχικής λειτουργίας υποστηρίζει ότι δυνάμεις σε σύγκρουση μέσα στο άτομο γεννούν τη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά του. Αυτές οι συγκρουόμενες δυνάμεις υπάρχουν σε διάφορα επίπεδα συνειδητότητας, μερικές μάλιστα είναι εντελώς ασυνείδητες.

Παρομοίως η τεχνική, το θέμα, η απόσταση από το θέμα, το κάδρο, η γωνία λήψης επιλέγονται συχνά ασυνείδητα ή λιγότερο συνειδητά σε σχέση με την πραγματική ανάγκη, το κίνητρο, το στόχο. Ενέργειες που προσφέρουν ανακούφιση στον φωτογράφο και τον οδηγούν σε άλλα θέματα, άλλες επιλογές, άλλες συναισθηματικές διακυμάνσεις. Σε ένα δεύτερο χρόνο η ελεύθερη διαδικασία ωριμάζει τον φωτογράφο και τον φέρνει σε διάλογο με «ξεχασμένα κομμάτια» του  εαυτού του. Άλλωστε ό,τι ονομάζουμε «εσωτερική-ψυχική πραγματικότητα» και «εξωτερική πραγματικότητα» δεν έχουν απόλυτα σαφή και διακριτά όρια. Οι συνθήκες ύπαρξης κάθε υποκειμένου αλληλοδιηθούνται και ανασχηματίζονται καθώς μεταλλάσσονται. 

Ο φωτογράφος και δάσκαλος φωτογραφίας Πλάτωνας Ριβέλλης αναφέρει:

«Αν δεχθούμε πως η δημιουργία είναι μια πνευματική απάντηση στους φόβους και τις απορίες μιας ανθρώπινης ύπαρξης και ένα εργαλείο για αναζήτηση της αλήθειας που κρύβεται μέσα μας, τότε είναι παράλογο να αποτελεί αιτία απόγνωσης και πηγή πικρίας. Τούτο βέβαια δεν σημαίνει πως τα συναισθήματα μας αυτά μας εγκαταλείπουν, γιατί τότε ίσως αποδυναμώνονται και το κίνητρο της δημιουργίας. Απεναντίας, η ύπαρξη τους επιτείνει την ανάγκη της δημιουργίας ανακουφίζεται από αυτή αλλά δεν οφείλεται σε αυτήν». 

Και ο Pablo Picasso συμπληρώνει: 

«Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή, όταν έχεις πολύ δουλέψει, που οι φόρμες έρχονται μόνες τους. Όλα έρχονται μόνα τους. Και ο θάνατος!!»

Φωτογραφίες Ryan McGinley

Πρόσφατα Άρθρα

News (17 Ιαν 2020)

Ο κάθε φωτογράφος θα παρουσιάσει τα αγαπημένα του θέματα με την ιδιαίτερη προσωπική του ματιά και όλοι μαζί θα συνθέσουν ένα καλειδοσκόπιο που καλεί τον θεατή να το εξερευνήσει. Θα παρουσιαστεί...

Somewhere I 've never travelled (16 Ιαν 2020)

Το "Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα", είναι ένα από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, το οποίο ερμήνευσε το 1954 η Μαρίκα Νίνου. Ένα τραγούδι με το οποίο έληξε ένας θυελλώδης έρωτας αλλά...

News (16 Ιαν 2020)

Η Φωτογραφική Λέσχη Ελευσίνας διοργανώνει σεμινάριο με τον φωτογράφο και καθηγητή φωτογραφίας Παναγιώτη Κασίμη Το Σεμινάριο προσφέρει δωρεάν η Φωτογραφική Λέσχη Ελευσίνας στα μέλη της.  Όσοι...

News (16 Ιαν 2020)

Οι συναντήσεις του Κύκλου συνεχίζονται. Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου 2020 στις 7μ.μ. η Αμαλία Σωτηροπούλου και ο Νίκος Τσιφόρος θα παρουσιάσουν το φωτογραφικό τους έργο στην Ελληνοαμερικανική...

Art in Photography (14 Ιαν 2020)

Όλα ξεκινάνε για μένα από το ότι τα πάντα δεν είναι μόνο αυτό που φαίνονται. Έχουν βαθύτερα, πολλαπλά και ευμετάβλητα επίπεδα ύπαρξης και πραγματικότητας, κάτι που ισχύει και για τον εαυτό μας....

News (14 Ιαν 2020)

Τα Εκπαιδευτήρια «Ελληνογερμανική Αγωγή» σας προσκαλούν στην έκθεση φωτογραφίας ΠΑΝΟΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ την Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2020 και ώρα 8:00 μ.μ. Για το έργο του...

Book Reviews (13 Ιαν 2020)

Με αφορμή την 30η επέτειο από την  πτώση του Τείχους του Βερολίνου, (9 Νοεμβρίου 1989), οι  «Εκδόσεις στο Περιθώριο» παρουσιάζουν ένα βιβλίο-λεύκωμα αφιερωμένο σε  αυτό το...

News (13 Ιαν 2020)

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος το δίγλωσσο, φωτογραφικό λεύκωμα «Αιθίοψ - Ethiopian» της ομάδας του βιωματικού εργαστηρίου της Μάρως Κουρή στις φυλές της κοιλάδας του ποταμού Όμο στην...

News (13 Ιαν 2020)

Το 2o φεστιβάλ φωτογραφίας “Photopolis”- Agrinio Photo Festival προκηρύσσει φωτογραφικό διαγωνισμό.  Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να αποδώσουν φωτογραφικά το θέμα «Ολάνθιστος γκρεμός της...

News (10 Ιαν 2020)

Η Φωτογραφική Ομάδα Βέροιας «Αντίθεσις» διοργανώνει μαθήματα καλλιτεχνικής φωτογραφίας, για ακόμη μια χρονιά, την Τετάρτη 15/01/2020 η πρώτη συνάντηση.  Τα μαθήματα αφορούν τις...

News (10 Ιαν 2020)

«… Την τελευταία δεκαετία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, η καλλιτεχνική – δημιουργική φωτογραφία φαίνεται εντέλει να είναι περισσότερο απόρροια ακαδημαϊκών σπουδών και εικαστικών επιδιώξεων. Οι...

Somewhere I 've never travelled (09 Ιαν 2020)

Η Αμάντα Σπάροου Λαρτζ, στις αρχές του χρόνου, παντρεύτηκε το φάντασμα ενός πειρατή με το όνομα Τζακ, από τον 18ο αιώνα, πάνω σε μια βάρκα, που έπλευσε από ακτή της Ιρλανδίας σε διεθνή...