Τα όνειρα όπως και οι φωτογραφίες είναι οπτικά φαινόμενα που έχουν ως κύριο στοιχείο την εικόνα και χαρακτηρίζονται από την στιγμιαία δημιουργία τους. Δημιουργία, η οποία αν και συντελείται μέσα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα, δύναται να μένει χαραγμένη στην μνήμη˙ συχνά και στην καρδιά. Σύμφωνα με το φωτογράφο και δάσκαλο φωτογραφίας Πλάτωνα Ριβέλλη 

«η φωτογραφία γίνεται αντιληπτή ως σύνολο, ως εικόνα, με μια ματιά προσεκτική, συγκεντρωμένη αλλά σύντομη».  

Για τον Freud το όνειρο δανείζεται δομικό υλικό από το «κατακάθι της ημέρας». Το υποσυνείδητο, δημιουργός του ονείρου, σκέπτεται με σύμβολα και η ανάλυση τους μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε βαθύτερες επιθυμίες. Στη φωτογραφία το ρόλο του υποσυνείδητου αναλαμβάνει ο φωτογράφος, ο οποίος επηρεασμένος από το «κατακάθι της ζωής του», των εμπειριών και των αναμνήσεών του επιλέγει τα σύμβολα/στοιχεία που επιθυμεί να περιλαμβάνονται στη φωτογραφία. 

Και ενώ η ταχύτητα με την οποία γεννιούνται  όνειρο και φωτογραφία είναι εξαιρετικά γρήγορη, η στιγμή της «σύλληψης» σχεδόν ποτέ δεν είναι τυχαία. Προϋπάρχει μια σημαντική και καίριας σημασίας «λεπτομέρεια»,  «ανάγκη», «επιθυμία», η οποία πυροδοτεί την γέννηση τους. 

Ο ψυχίατρος και συγγραφέας Yrvin Yalom παρατηρεί ότι για να είναι αρκετά σημαντικές κάποιες εικόνες, ώστε να συμπεριληφθούν στο όνειρο,πρέπει να έχουν ενισχυθεί από  παλαιότερες σημαντικές και συναισθηματικά φορτισμένες ανησυχίες. Κατά αντιστοιχία το ίδιο συμβαίνει και με το φωτογράφο, ο οποίος συχνά επιλέγει το θέμα του αντλώντας υλικό από τις συναισθηματικές του αποθήκες.  

Όνειρο και φωτογραφία έχουν κοινό  στόχο˙   να οπτικοποιούν τα συναισθήματα και να τα κάνουν  ορατά. ΟFritz Perls, ιδρυτής της θεωρίας Gestalt, θεωρεί ότι τα όνειρα περιέχουν κομμάτια του εαυτού, τα οποία έχουν απορριφθεί. Όταν ο θεραπευόμενος βιώνει το όνειρο, του δίνει μορφή, μειώνοντας έτσι κατά πολύ τις αντιστάσεις, και την  αγωνία της επίκρισης.

 “Τα  αντικείμενα του ονείρου και των φωτογραφιών συμβολίζουν όψεις του δημιουργού τους”.

Συνήθως τα όνειρα είναι σύνθετα και περιλαμβάνουν μικρές ή μεγάλες λεπτομέρειες (το ίδιο κι ένα προσεκτικά επιλεγμένο κάδρο), οι οποίες νοηματοδοτούν μικρά και μεγάλα ζητήματα σε μια θεραπευτική διαδικασία. Συχνά  η πρώτη ερώτηση του θεραπευτή σχετίζεται με το συναίσθημα του ονείρου ή της φωτογραφίας. 

Ο Yalom γράφει: 

«το όνειρο είναι μια εξαιρετικά πλούσια ταπετσαρία υφασμένη με συγκλονιστικές, σημαντικές αναμνήσεις του παρελθόντος, και μόνο η συγκομιδή των αναμνήσεων αυτών μπορεί συχνά να είναι πολύτιμο εγχείρημα». 

 Εξίσου πλούσιο υλικό από το παρελθόν προσφέρουν και οι αναμνηστικές φωτογραφίες. 

Τα όνειρα μπορούν να γίνουν ένα πολύτιμο βοήθημα για μια αποτελεσματική θεραπεία, αντιπροσωπεύουν μια οξεία αναδιατύπωση των βαθύτερων προβλημάτων του ασθενούς, αλλά σε διαφορετική γλώσσα, σε μια γλώσσα οπτικών εικόνων (οπτικοποιήση των διαπροσωπικών μοτίβων). Ο Freud θεωρούσε τα όνειρα «βασιλική οδό» προς το ασυνείδητο.  

Παρομοίως όταν η θεραπευτική διαδικασία εμπλέκει την φωτογραφία ο ενδιαφερόμενος μοιράζεται τα σημαντικά γεγονότα και συναισθήματα του παρελθόντος που ζωντανεύουν. Δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να παράγει νοήματα που προκύπτουν από την ασυνείδητη ανάδυση αναμνήσεων, παρορμήσεων, επιθυμιών και σκέψεων που για γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς λόγους, έχουν απωθηθεί. 

Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει  να είναι σε θέση να κατανοήσει τη μεταφορική και συμβολική πλευρά των ονείρων και των φωτογραφιών. Να αντιληφθεί ότι λειτουργούν ως αφορμή, ως εκλυτικός παράγοντας και ότι δεν υπάρχει μια και μοναδική αλήθεια.

Στα όνειρα δουλειά του νου που τα κατασκευάζει, είναι να βρει έναν τρόπο ώστε να μετατρέψει τις αφηρημένες ιδέες σε οπτική μορφή. Μια δουλειά που τόσο θυμίζει την δουλειά και ανάγκη του φωτογράφου.  

Αναμφίβολα στα όνειρα και στην τέχνη είμαστε  ελεύθεροι να δημιουργήσουμε όπως επιθυμούμε.  

Όνειρο και φωτογραφία  έχουν σύντομη διάρκεια ζωής… 

“Το όνειρο καταπίνεται από το φως της αυγής, «ξεθωριάζει» στο ξημέρωμα… Η φωτογραφία παρομοίως καταστρέφεται από υπερ έκθεση στο φως, «καίγεται»…”

Πλάτων Ριβέλλης 

Yrvin Yalom 

Όνειρα & Fritz Perls

Gestalt 

Φωτογραφία εξωφύλλου: Περικλής Αντωνίου

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Ιαν 2022)

Το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Δράμας (ΔΦΦΔ) καλεί τους ενδιαφερόμενους φωτογράφους να υποβάλλουν έργα τους για τη 2η διοργάνωση, που θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2022. Το open call...

News (19 Ιαν 2022)

Η ιδέα να συγκεντρώσουμε τα έργα μας σε μία έκθεση, δηλώνοντας το φωτογραφικό μας στίγμα, ξεκίνησε δειλά πριν τρία χρόνια. Οι πρωτόγνωρες συνθήκες της πανδημίας, που όλοι βιώσαμε, προς στιγμήν...

Photo Clubs (11 Ιαν 2022)

Η Ομάδα Φωτογραφίας της Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς δημιουργήθηκε το 2013, ως δράση της Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς και του συλλόγου «Φίλοι της Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς», από ανθρώπους που αγαπάνε τη φωτογραφία...

Book Reviews (07 Ιαν 2022)

Το φωτογραφικό λεύκωμα, του Γιάννη Οικονόμου, είναι έκδοση του συλλόγου « Φίλοι Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς » και αποτελεί ψηφιακό τεκμήριο της ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ στο server της οποίας φιλοξενούνται τα...

News (04 Ιαν 2022)

Τι είναι αυτό που μεταμορφώνει το προσιτό και δημοφιλές μέσο της φωτογραφίας, σε ένα δυνατό εργαλείο έκφρασης και ενδυνάμωσης; Πώς μπορεί μια φωτογραφία να ξεκλειδώσει συναισθήματα, παρακινώντας μας...

Editor's choice (02 Ιαν 2022)

Μία και μοναδική είναι η ευχή μου για όλο τον κόσμο.....ΥΓΕΙΑ. "Αυτός που έχει Υγεία, έχει Ελπίδα & αυτός που έχει Ελπίδα έχει τα πάντα" Κώστας Δελχάς

Editor's choice (27 Δεκ 2021)

Εύχομαι αυτές τις γιορτές να ξαναβρούμε την ζωή που χάσαμε και να πάρουμε πίσω όσα στερηθήκαμε. ‘Ελενα Λόλα

Editor's choice (22 Δεκ 2021)

Σε μια περίοδο που κάθε βεβαιότητα δοκιμάζεται, εύχομαι να σταθούμε με αγάπη και αλληλεγγύη ο ένας δίπλα στον άλλον. Ας είναι το 2022 μια χρονιά με λιγότερη βία, μια χρονιά προσφοράς, και οι...

Editor's choice (22 Δεκ 2021)

Οι ευχές και η αξία τους είναι ανεκτίμητη πόσο αυτήν την δύσκολη περίοδο μεγάλων δοκιμασιών που διανύουμε τόσο στην χώρα μας όσο κι σε όλο τον κόσμο. Η ανάγκη για αναγέννηση του καθενός από εμάς...

Editor's choice (22 Δεκ 2021)

Πάνω από τους βυθούς, καθρεφτίζονται οι ελπίδες. Εύχομαι εκεί, καθαρά, να πάλλονται όνειρα φωτεινά, σαν άστρα...  Βάσια Ζαφείρη

Editor's choice (22 Δεκ 2021)

 Η φετινή μου ευχή για τις γιορτές είναι να υπάρχει σε όλα τα σπίτια του κόσμου υγεία και αγάπη!   Εύχομαι ακόμη, το 2022 να είναι η χρονιά που θα μας απελευθερώσει από τα δεσμά της...

Editor's choice (22 Δεκ 2021)

Ευχές σε όλες & όλους για Καλές Εορτές με υγεία & για την νέα Χρονιά Διεκδικούμε, Αγαπάμε, Δημιουργούμε. Ανδρέας Ζαχαράτος από την σειρά NAPOLI BELLALeica M8  Nokton 21mm