Ο Πάμπλο Πικάσο αναφέρει ότι  η τέχνη ξεσκονίζει από την ψυχή μας τη σκόνη της καθημερινότητας. Και πραγματικά, δεν είναι λίγες οι φορές που οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε τις διάφορες μορφές τέχνης στη προσπάθειά μας να αυτοϊαθούμε, να ανακουφιστούμε  από το ψυχικό πόνο ή να εκφράσουμε έμμεσα την ανάγκη μας για βοήθεια. 

Όσον αφορά στην χρήση της φωτογραφικής τέχνης ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξηςκαι θεραπείας , στην διεθνή βιβλιογραφία παρατηρείται  διαχωρισμός των όρων Φωτοθεραπεία (Phototherapy) και   Θεραπευτική Φωτογραφία (TherapeuticPhotography)*. 

Αν και πρόκειται για διαφορετικές προσεγγίσεις, ο στόχος είναι κοινός˙ να οπτικοποιούν τα συναισθήματα και τα κάνουν ορατά, αφού από τη φύση τους είναι αόρατα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μια είναι καλύτερη, πιο αξιόπιστη ή πιο  «σωστή»  από την άλλη. Δεν αλληλοαποκλείονται και όταν υπάρχει λόγος συνδυάζονται. 

Η Weiser, παρομοιάζει τις δυο προσεγγίσεις ως τα δύο άκρα του ίδιου νήματος, πάνω στο οποίο μπορεί να τοποθετηθεί κάθε τεχνική η οποία χρησιμοποιεί τη φωτογραφία ως μέσο.  

Ο Krauss στην προσπάθεια του να ορίσει την έννοια της Φωτοθεραπείας αναφέρθηκε τόσο στην διαδικασία λήψης της φωτογραφίας όσο και στην παρατήρησή της, δίνοντας έμφαση στα συναισθήματα του ενδιαφερόμενου. Όρισε λοιπόν  την Φωτοθεραπεία ως τη «συστηματική εφαρμογή των φωτογραφικών εικόνων ή / και τη φωτογραφική διαδικασία, προκειμένου να δημιουργηθεί θετική αλλαγή στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές του ενδιαφερόμενου». Σε καμία περίπτωση η διαδικασία δεν περιλαμβάνει στους στόχους της την δημιουργία έργων τέχνης. Άλλωστε όπως και η  φωτογράφος Anne Geddes  επισημαίνει «το συναισθηματικό περιεχόμενο είναι το πιο σημαντικό στοιχείο μιας εικόνας, άσχετα με τη φωτογραφική τέχνη».  

Πρόκειται για μια μορφή Θεραπείας μέσω τέχνης (ArtTherapy) στην οποίαη φωτογραφία χρησιμοποιείται ως μέσο κατά τη διάρκεια της  συμβουλευτικής ή θεραπευτικής διαδικασίας, εντός ενός πλαισίου, όπου υπάρχει ένας εκπαιδευμένος ειδικός  που βοηθά τον  συμβουλευόμενο,  την ομάδα των συμβουλευόμενων ή την οικογένεια να επιλύσουν τα προβλήματά τους.

Κατά την εφαρμογή της Φωτοθεραπείας δεν εξετάζεται μονάχα η επιφανειακή ανάγνωση των φωτογραφικών στιγμιότυπων. Αντιθέτως, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να παράγει νοήματα που προκύπτουν από την ασυνείδητη ανάδυση αναμνήσεων, παρορμήσεων, επιθυμιών και σκέψεων που για γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς  λόγους, έχουν απωθηθεί. 

Γίνεται μια «εξερεύνηση του ασυνείδητου» του τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από την εικόνα.Υπενθυμίζει στους ανθρώπους ότι μπορούν να παίρνουν χρόνο ώστε να σκεφτούν τον τρόπο,  δηλαδή το «πώς», οι φωτογραφίες επικοινωνούν ασυνείδητα το μη λεκτικό τους νόημα.Τα συναισθήματα, οι αναμνήσεις, οι σκέψεις και οι πληροφορίες που ανασύρονται μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης στην θεραπευτική σχέση. 

Η ανάλυση των απαντήσεων και η ανατροφοδότηση που θα δώσει ο ειδικός στον ενδιαφερόμενο σκοπό έχουν να οδηγήσουν τον τελευταίο σε εσωτερικές, επιθυμητές θεραπευτικές εξερευνήσεις ώστε να ανακαλύψει τον εαυτό του και να προβεί στην προσωπική του ανάπτυξη. 

Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει τη μεταφορική και συμβολική χρήση των φωτογραφιών. Να αντιληφθεί ότι κάθε φωτογραφία λειτουργεί ως εκλυτικός παράγοντας και δεν υπάρχει μόνο μια αλήθεια για κάθε φωτογραφία, αλλά πολλές αντιλήψεις σχετικά με τη ζωή του, που πιθανά να αναδύονται κάθε φορά. Έτσι «αποκτά εικόνα» της ζωής του, πράγμα που αξίζει πολύ περισσότερο από χίλιες λέξεις. 

Εξίσου σημαντικό είναι όχι μόνο να βιώσει ο ενδιαφερόμενος  συναισθηματικές εμπειρίες παρελθοντικών γεγονότων ανακαλώντας αναμνήσεις και συναισθήματα, αλλά και να αποκτήσει  επίγνωση του ρόλου που έχουν διαδραματίσει αυτά τα γεγονότα στη ζωή του και πώς ακόμα και στο τώρα συνεχίζουν και τον επηρεάζουν. 

Ταυτόχρονα στην άλλη άκρη του ίδιου νήματος  βρίσκεται η  Θεραπευτική Φωτογραφία. Πρόκειται για μια δραστηριότητα όπου η ίδια η δραστηριότητα της φωτογράφισης δύναται να λειτουργήσει «θεραπευτικά». Ο  ίδιος ο ενδιαφερόμενος προβαίνει στην αυτοδιερεύνησή του με σκοπό την προσωπική ενδοσκόπηση και αυτό έκφραση.  

Αυτό που προσφέρει η Θεραπευτική Φωτογραφία είναι να αφουγκραστεί κανείς τα συναισθήματα, τις ανάγκες του, είτε ικανοποιούνται είτε όχι,τις επιθυμίες του. Είναι η δική του ευκαιρία να στρέψει την ματιά του προς τα μέσα, να πραγματοποιήσει μια βουτιά στον εαυτό του!

Ωστόσο, η προσωπική πρόοδος δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα με τη πρόοδο που πραγματοποιείται μέσω της επιστήμης της συμβουλευτικής ή της θεραπείας. 

Η Weiser περιγράφει τη φωτογραφία, είτε αυτή αποτελεί προϊόν της Φωτοθεραπείας είτε είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας της Θεραπευτικής Φωτογραφίας, ως «πατημασιά του μυαλού», η οποία ναι μεν παρέχει τα οπτικά ντοκουμέντα τόπων, όπου οι άνθρωποι έχουν βρεθεί και που είχαν σημασία, αλλά επιπλέον μας δίνει έμμεσα και πληροφορίες για  το που κατευθύνονται.  

Έτσι ο παροντικός και ο παρελθοντικός χρόνος γίνονται μαζί μέρος του μελλοντικού χρόνου, και ο μελλοντικός χρόνος περιέχει στιγμές του παρελθόντος.

* Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η απόδοση των όρων στα Ελληνικά προέρχεται από την μετάφραση των Αγγλικών όρων, όπως αυτοί χρησιμοποιούνται στην  περιορισμένη Ελληνική βιβλιογραφία. 

Προσωπικά εκφράζω μια κάπως διαφοροποιημένη άποψη, σημειώνοντας ότι τον όρο Phototherapy θα τον απέδιδα ως Φωτογραφική θεραπεία και όχι Φωτοθεραπεία, διότι στην Ελληνική γλώσσα η λέξη photo αποδίδεται ως φωτογραφία και όχι ως φως. Θα μπορούσε να αποδοθεί ως Φωτοθεραπεία αν ο αγγλικός όρος ήταν Lighttherapy. 

Τέλος, σημειώνω ότι από την επισταμένη μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι οι ορισμοί δεν είναι απόλυτοι, δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται διαφορετικά στις χώρες όπου εφαρμόζονται οι τεχνικές.

 

Για την Θεραπευτική Φωτογραφία (TherapeuticPhotography) βλέπε εδώ: 

https://psicoart.unibo.it/article/viewFile/2067/1481

 https://doi.org/10.1080/08322473.2004.11432263

Για την Θεραπεία μέσω Τέχνης βλέπε εδώ: 

http://arttherapy.org/

Για τον Krauss βλέπε εδώ: 

http://www.spectrovisio.net/pdftiedostot/PhotoEuropeHandbook.pdf

Για την Weiser βλέπε εδώ:

https://phototherapytherapeuticphotography.files.wordpress.com/2014/10/weiser_2010_fusionvol2no3.pdf.

https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08322473.2004.11432263

 http://www.phototherapy.com

Πρόσφατα Άρθρα

News (19 Νοε 2020)

I try to escape the traps of reality all the while preserving a link to the real. Michael Ackerman With photography, I depict poetic representations of my inner agonies. Ilias...

News (19 Νοε 2020)

Τις πρώτες μέρες του περιορισμού μας εξαιτίας του κορονοϊού Covid-19 μάθαμε να ζούμε πέρα απ΄τα γνώριμα. Έτσι, 10 μέλη της Φωτογραφικής Λέσχη Ελευσίνας αποφάσισαν να ετοιμάσουν μια συνάντηση...

News (18 Νοε 2020)

Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου στις 19:00 ο Πλάτων Ριβέλλης θα παρουσιάσει την Έλενα Καμίλη και τον Περικλή Αντωνίου. Η παρακολούθηση είναι ελεύθερη με προεγγραφή. Η Ελληνοαμερικανική Ένωση σε συνεργασία...

Agora (02 Νοε 2020)

Επωφεληθείτε από το “WINTER CASHBACK” της ΝΙΚΟΝ  με άμεση επιστροφή χρημάτων έως €400 σε αγορά συγκεκριμένων φωτογραφικών μηχανών Nikon και φακών NIKKOR, σε επιλεγμένα καταστήματα.  Η...

Book Reviews (29 Οκτ 2020)

53 φωτογράφοι προσεγγίζουν όψεις μιας δυναμικής, φωτεινής και αισιόδοξης Αθήνας. Οι φωτογραφίες συνθέτουν ένα σύγχρονο καλειδοσκόπιο της ζωής στην πρωτεύουσα με άξονα την πίστη στη θετική όψη και...

Book Reviews (29 Οκτ 2020)

"Αν σας ενδιαφέρει η μικρή φόρμα, σε εκδοχή διηγήματος ή και νουβέλας, έχω κάτι για εσάς. Ο Γιάννης Χουτόπουλος και οι Εκδόσεις "Κύφαντα" ανέλαβαν τον εκδοτικό κίνδυνο να εκδώσουν μία συλλογή από...

News (27 Οκτ 2020)

Μια πρωτότυπη ιδέα που γεννήθηκε μέσα από το απόλυτο lockdown της πόλης κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19. Ένας διάλογος με τον εαυτό μου. Μια σύγκρουση. Μια αντιπαράθεση. Αποδεχόμενος...

News (26 Οκτ 2020)

Οι Ομόνοια λοβερς είναι μια φωτογραφική ομάδα που δημιουργήθηκε από μια ιδέα του Στράτου Νεσλεχανίδη και την αγάπη των μελών της για τον ευρύτερη περιοχή τής ιστορικής πλατείας. Μέσα από την...

News (23 Οκτ 2020)

Η Φωτογραφική Ομάδα Φιλιππιάδας Κα.Δρώ με χαρά σας προσκαλεί στην ετήσια έκθεση των μελών της, με τίτλο «Environment». Τα εγκαίνια θα γίνουν την  Τετάρτη 28 Οκτωβρίου στις 19.30 μμ στον...

News (21 Οκτ 2020)

“Είσαι αρχάριος αλλά επιθυμείς, ακόμη και για χόμπι, ν’ ασχοληθείς με την αλφάβητο της φωτογραφίας; Θα ήθελες να αγοράσεις μια φωτογραφική μηχανή αλλά δεν ξέρεις με ποιά κριτήρια;  Μήπως από...

Education (19 Οκτ 2020)

Την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2020, στις 19.00, ο Νίκος Ι. Καλλιανιώτης θα είναι μαζί μας σε μια διαδικτυακή συνάντηση με διοργανωτή το διαδικτυακό περιοδικό φωτογραφίας iFocus.gr. Σκοπός...

News (14 Οκτ 2020)

Για όσους διψούν για ανανέωση, δράση και ετοιμότητα, ένα Φωτογραφικό Παιχνίδι διοργανώνεται τον Οκτώβριο στην Ηγουμενίτσα. Μέσα από το Παιχνίδια αυτό έρχεται κάποιος σε στενή επαφή με τη...