Ο Πάμπλο Πικάσο αναφέρει ότι  η τέχνη ξεσκονίζει από την ψυχή μας τη σκόνη της καθημερινότητας. Και πραγματικά, δεν είναι λίγες οι φορές που οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε τις διάφορες μορφές τέχνης στη προσπάθειά μας να αυτοϊαθούμε, να ανακουφιστούμε  από το ψυχικό πόνο ή να εκφράσουμε έμμεσα την ανάγκη μας για βοήθεια. 

Όσον αφορά στην χρήση της φωτογραφικής τέχνης ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξηςκαι θεραπείας , στην διεθνή βιβλιογραφία παρατηρείται  διαχωρισμός των όρων Φωτοθεραπεία (Phototherapy) και   Θεραπευτική Φωτογραφία (TherapeuticPhotography)*. 

Αν και πρόκειται για διαφορετικές προσεγγίσεις, ο στόχος είναι κοινός˙ να οπτικοποιούν τα συναισθήματα και τα κάνουν ορατά, αφού από τη φύση τους είναι αόρατα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μια είναι καλύτερη, πιο αξιόπιστη ή πιο  «σωστή»  από την άλλη. Δεν αλληλοαποκλείονται και όταν υπάρχει λόγος συνδυάζονται. 

Η Weiser, παρομοιάζει τις δυο προσεγγίσεις ως τα δύο άκρα του ίδιου νήματος, πάνω στο οποίο μπορεί να τοποθετηθεί κάθε τεχνική η οποία χρησιμοποιεί τη φωτογραφία ως μέσο.  

Ο Krauss στην προσπάθεια του να ορίσει την έννοια της Φωτοθεραπείας αναφέρθηκε τόσο στην διαδικασία λήψης της φωτογραφίας όσο και στην παρατήρησή της, δίνοντας έμφαση στα συναισθήματα του ενδιαφερόμενου. Όρισε λοιπόν  την Φωτοθεραπεία ως τη «συστηματική εφαρμογή των φωτογραφικών εικόνων ή / και τη φωτογραφική διαδικασία, προκειμένου να δημιουργηθεί θετική αλλαγή στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές του ενδιαφερόμενου». Σε καμία περίπτωση η διαδικασία δεν περιλαμβάνει στους στόχους της την δημιουργία έργων τέχνης. Άλλωστε όπως και η  φωτογράφος Anne Geddes  επισημαίνει «το συναισθηματικό περιεχόμενο είναι το πιο σημαντικό στοιχείο μιας εικόνας, άσχετα με τη φωτογραφική τέχνη».  

Πρόκειται για μια μορφή Θεραπείας μέσω τέχνης (ArtTherapy) στην οποίαη φωτογραφία χρησιμοποιείται ως μέσο κατά τη διάρκεια της  συμβουλευτικής ή θεραπευτικής διαδικασίας, εντός ενός πλαισίου, όπου υπάρχει ένας εκπαιδευμένος ειδικός  που βοηθά τον  συμβουλευόμενο,  την ομάδα των συμβουλευόμενων ή την οικογένεια να επιλύσουν τα προβλήματά τους.

Κατά την εφαρμογή της Φωτοθεραπείας δεν εξετάζεται μονάχα η επιφανειακή ανάγνωση των φωτογραφικών στιγμιότυπων. Αντιθέτως, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να παράγει νοήματα που προκύπτουν από την ασυνείδητη ανάδυση αναμνήσεων, παρορμήσεων, επιθυμιών και σκέψεων που για γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς  λόγους, έχουν απωθηθεί. 

Γίνεται μια «εξερεύνηση του ασυνείδητου» του τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από την εικόνα.Υπενθυμίζει στους ανθρώπους ότι μπορούν να παίρνουν χρόνο ώστε να σκεφτούν τον τρόπο,  δηλαδή το «πώς», οι φωτογραφίες επικοινωνούν ασυνείδητα το μη λεκτικό τους νόημα.Τα συναισθήματα, οι αναμνήσεις, οι σκέψεις και οι πληροφορίες που ανασύρονται μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης στην θεραπευτική σχέση. 

Η ανάλυση των απαντήσεων και η ανατροφοδότηση που θα δώσει ο ειδικός στον ενδιαφερόμενο σκοπό έχουν να οδηγήσουν τον τελευταίο σε εσωτερικές, επιθυμητές θεραπευτικές εξερευνήσεις ώστε να ανακαλύψει τον εαυτό του και να προβεί στην προσωπική του ανάπτυξη. 

Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει τη μεταφορική και συμβολική χρήση των φωτογραφιών. Να αντιληφθεί ότι κάθε φωτογραφία λειτουργεί ως εκλυτικός παράγοντας και δεν υπάρχει μόνο μια αλήθεια για κάθε φωτογραφία, αλλά πολλές αντιλήψεις σχετικά με τη ζωή του, που πιθανά να αναδύονται κάθε φορά. Έτσι «αποκτά εικόνα» της ζωής του, πράγμα που αξίζει πολύ περισσότερο από χίλιες λέξεις. 

Εξίσου σημαντικό είναι όχι μόνο να βιώσει ο ενδιαφερόμενος  συναισθηματικές εμπειρίες παρελθοντικών γεγονότων ανακαλώντας αναμνήσεις και συναισθήματα, αλλά και να αποκτήσει  επίγνωση του ρόλου που έχουν διαδραματίσει αυτά τα γεγονότα στη ζωή του και πώς ακόμα και στο τώρα συνεχίζουν και τον επηρεάζουν. 

Ταυτόχρονα στην άλλη άκρη του ίδιου νήματος  βρίσκεται η  Θεραπευτική Φωτογραφία. Πρόκειται για μια δραστηριότητα όπου η ίδια η δραστηριότητα της φωτογράφισης δύναται να λειτουργήσει «θεραπευτικά». Ο  ίδιος ο ενδιαφερόμενος προβαίνει στην αυτοδιερεύνησή του με σκοπό την προσωπική ενδοσκόπηση και αυτό έκφραση.  

Αυτό που προσφέρει η Θεραπευτική Φωτογραφία είναι να αφουγκραστεί κανείς τα συναισθήματα, τις ανάγκες του, είτε ικανοποιούνται είτε όχι,τις επιθυμίες του. Είναι η δική του ευκαιρία να στρέψει την ματιά του προς τα μέσα, να πραγματοποιήσει μια βουτιά στον εαυτό του!

Ωστόσο, η προσωπική πρόοδος δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα με τη πρόοδο που πραγματοποιείται μέσω της επιστήμης της συμβουλευτικής ή της θεραπείας. 

Η Weiser περιγράφει τη φωτογραφία, είτε αυτή αποτελεί προϊόν της Φωτοθεραπείας είτε είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας της Θεραπευτικής Φωτογραφίας, ως «πατημασιά του μυαλού», η οποία ναι μεν παρέχει τα οπτικά ντοκουμέντα τόπων, όπου οι άνθρωποι έχουν βρεθεί και που είχαν σημασία, αλλά επιπλέον μας δίνει έμμεσα και πληροφορίες για  το που κατευθύνονται.  

Έτσι ο παροντικός και ο παρελθοντικός χρόνος γίνονται μαζί μέρος του μελλοντικού χρόνου, και ο μελλοντικός χρόνος περιέχει στιγμές του παρελθόντος.

* Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η απόδοση των όρων στα Ελληνικά προέρχεται από την μετάφραση των Αγγλικών όρων, όπως αυτοί χρησιμοποιούνται στην  περιορισμένη Ελληνική βιβλιογραφία. 

Προσωπικά εκφράζω μια κάπως διαφοροποιημένη άποψη, σημειώνοντας ότι τον όρο Phototherapy θα τον απέδιδα ως Φωτογραφική θεραπεία και όχι Φωτοθεραπεία, διότι στην Ελληνική γλώσσα η λέξη photo αποδίδεται ως φωτογραφία και όχι ως φως. Θα μπορούσε να αποδοθεί ως Φωτοθεραπεία αν ο αγγλικός όρος ήταν Lighttherapy. 

Τέλος, σημειώνω ότι από την επισταμένη μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι οι ορισμοί δεν είναι απόλυτοι, δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται διαφορετικά στις χώρες όπου εφαρμόζονται οι τεχνικές.

 

Για την Θεραπευτική Φωτογραφία (TherapeuticPhotography) βλέπε εδώ: 

https://psicoart.unibo.it/article/viewFile/2067/1481

 https://doi.org/10.1080/08322473.2004.11432263

Για την Θεραπεία μέσω Τέχνης βλέπε εδώ: 

http://arttherapy.org/

Για τον Krauss βλέπε εδώ: 

http://www.spectrovisio.net/pdftiedostot/PhotoEuropeHandbook.pdf

Για την Weiser βλέπε εδώ:

https://phototherapytherapeuticphotography.files.wordpress.com/2014/10/weiser_2010_fusionvol2no3.pdf.

https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08322473.2004.11432263

 http://www.phototherapy.com

Πρόσφατα Άρθρα

Presentation (20 Σεπ 2019)

"A drop of Me"     Όταν ο δάσκαλός μου (και φίλος μετά από όλα αυτά τα χρόνια)  Αχιλλέας Νάσιος με ρώτησε στο πρώτο μάθημα "γιατί  φωτογραφία;" η απάντηση ήταν:   "γιατί...

News (20 Σεπ 2019)

Ο Δήμος Χαλανδρίου και η Διεύθυνση Πολιτισμού και το Αετοπούλειο - Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Χαλανδρίου παρουσιάζουν την Έκθεση Φωτογραφίας «Η φωτογραφία στην Πλατεία». Στην έκθεση λαμβάνουν μέρος...

Agora (19 Σεπ 2019)

 "Στην Profoto, δεσμευόμαστε να αναδείξουμε την τελειότητα στον σχηματισμό του φωτισμού, βοηθώντας να δημιουργήσετε τις καλύτερες δυνατές εικόνες. Είμαστε περήφανοι που παρουσιάζουμε τον...

Presentation (19 Σεπ 2019)

 Το παιχνίδι το "είδα " πρώτη φορά κρεμασμένο στους τοίχους μιας έκθεσης φωτογραφίας. Θυμάμαι να προσπαθώ να διαβάσω στα πρόσωπα των συμμετεχόντων την κάθε πληροφορία γι αυτή τους την εμπειρία...

News (17 Σεπ 2019)

 Η Ελληνοαμερικανική Ένωση παρουσιάζει, για δέκατη τέταρτη συνεχή χρονιά, κύκλο διαλέξεων του Πλάτωνα Ριβέλλη για τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο με τίτλο: «Περιγραφή και Αφήγηση». Κάθε...

Presentation (17 Σεπ 2019)

 Φωτογραφία για μένα είναι ο τρόπος να κοιτάξω βαθύτερα τον εαυτό μου και τα βιώματά μου, το φως και τα σκοτάδια μου. Άλλοτε ταξίδι και άλλοτε διαφυγή. Είναι ανακάλυψη, ελευθερία, χαρά. Ο τόπος...

Presentation (16 Σεπ 2019)

Ένα παιχνίδι είναι η ζωή. Ένα παιχνίδι που επέλεξε ο άνθρωπος για να βιώσει. Από την απολυτότητα του παραδείσου, αυτή η οντότητα, ο άνθρωπος, επέλεξε όχι τον παράδεισο σαν δεδομένο, αλλά την...

My Portfolio (13 Σεπ 2019)

Παιδικές φωνές, γέλια, παιχνίδια, κλάματα, έρωτες και όνειρα. Ταξίδια μέσα στα καταγάλανα νερά και στο πράσινο.  Μεγάλωσα, περπάτησα, ερωτεύτηκα, παντρεύτηκα στο αγαπημένο καταπράσινο νησί...

News (10 Σεπ 2019)

5 Συμμετέχοντες φωτογράφοιτων"Σεμιναρίων Φωτογραφίας με τον 'Αγγελο Μίχα" της περιόδου 2018-19,εκθέτουν ένα κομμάτι από τη δουλειά τους. Φωτογράφοι Δήμητρα Αθανασοπούλου, 'Ερικα Ανατολή,...

Flash (10 Σεπ 2019)

Συνήθως ένα εύρημα είναι αυτό που μπορεί και αλλάζει μια κοινότοπη και πιθανώς  εν τέλει αδιάφορη φωτογραφία, μετατρέποντάς την σε ενδιαφέρουσα μέσα από την ευφυή ματιά του δημιουργού...

News (09 Σεπ 2019)

Σύγχρονοι Έλληνες φωτογράφοι μας κάνουν κοινωνούς μιας άλλης, αθέατης, ίσως, πόλης. Υπαινιχτικά κτήρια, θραύσματα από στιγμές, στρώσεις της ιστορίας, όλα αυτά συνιστούν μια υπερβατική ομορφιά που...

Education (05 Σεπ 2019)

Ο Πέτερ Λίντμπεργκ γεννημένος στη Πολωνία το 1944 μεγάλωσε σε μία βιομηχανική περιοχή της Γερμανίας, σε ένα περιβάλλον που δεν είχε καμία σχέση με τέχνες και καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα. Η επιρροή του...