Συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα φωτογραφικά τους πορτραίτα (κάθε φωτογραφία είναι ένα είδος «πορτραίτου»*) για να συστηθούν, να περιγράψουν ποιοί είναι, πώς αισθάνονται ή να δηλώσουν τις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντα τους. Συνήθως επιλέγουν να επικοινωνήσουν τις «καλύτερες» όψεις του εαυτού τους.

  Αλληλεπιδρώντας με άλλους ανθρώπους διαμέσου των φωτογραφιών, συνειδητοποιεί κανείς  ποια είναι τα «σημαντικά» και τα «αξιόλογα» στοιχεία της ταυτότητάς του, τα οποία εκφράζει ή επιθυμεί να εκφράσει δημόσια.  

  Ο Scheafer επιμένει ότι ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζει κανείς να ποζάρει, κάθε άλλο παρά τυχαίος είναι. Χωρίς αμφιβολία αντανακλά την άποψη του για τον κόσμο, τον δημόσιο και ιδιωτικό του εαυτό˙ όπως αυτός καθρεφτίζεται στο σώμα του, στο πρόσωπο του, στις επιλογές των προσώπων με τα οποία φωτογραφίζεται μαζί  ή που απουσιάζουν αλλά και  των αντικειμένων που επιλέγει να τον περιβάλλουν. Εκφράζοντας την άποψη του  για το πώς επιθυμεί  να φωτογραφηθεί, πότε, με ποιόν, που, κτλ., φωτίζει τις προσωπικές του αντιλήψεις τόσο για τον εαυτό του όσο και για τις σχέσεις με τους γύρω του. Μιλάει δηλαδή για τον εαυτό του κάνοντας τις  λέξεις λιγότερο απαραίτητες. Άλλωστε όπως παρατηρεί ο Πλάτων Ριβέλλης «η τέχνη από την αρχή της ανθρωπότητας συμπληρώνει τον λόγο, δεν ερμηνεύεται από αυτόν».

  Όταν οι άνθρωποι ποζάρουν, ακόμα και για  φωτογραφίες  που οι ίδιοι τραβούν τους  εαυτούς τους, συνήθως έχουν κάποιες συνειδητές ή υποσυνείδητες  σκέψεις και απόψεις για το πώς θα «πρέπει» ή  «επιθυμούν» να είναι το τελικό αποτέλεσμα. Οι  όποιες προσδοκίες τους συσχετίζονται με  το πώς  ελπίζουν  ότι οι άλλοι τους αντιλαμβάνονται στην καθημερινή ζωή.

  Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς για ποιόν φωτογραφίζεται. Η οποιαδήποτε δυσκολία να δεχθεί κάποιος να φωτογραφηθεί από κάποιον άλλον, ίσως αποτελεί ένδειξη της ποιότητας της μεταξύ τους σχέσης. Διαφορετικά ποζάρει κανείς όταν φωτογραφίζεται από έναν επαγγελματία φωτογράφο και αλλιώς από τον  σύντροφο του κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. Αν δεν υπάρχει συναισθηματική εγγύτητα ή εμπιστοσύνη, ίσως να μην μπορεί κανείς  να ανταποκριθεί αυθεντικά και αυθόρμητα.  

  Την εμπειρία της φωτογράφισης  ακολουθεί  η παρατήρηση. Παρατηρώντας κανείς τον εαυτό του  σε μια φωτογραφία του  δίνεται η δυνατότητα να ανακαλύψει στοιχεία της προσωπικότητας του τα οποία ίσως δεν γνώριζε. Τόσο η Weiser όσο και ο Scheafer επιμένουν ότι η σύγκριση του εαυτού του σε στημένες και φυσικές φωτογραφίες, καθώς επίσης και η σύγκριση του εαυτού του σε φωτογραφίες τραβηγμένες από διαφορετικούς φωτογράφους, μπορούν να οδηγήσουν στην  διαπίστωση μιας  διαφορετικής αντίληψης  του εαυτού του. Μέσα στα λίγα δευτερόλεπτα  ενός  κλικ, δύναται να αποκαλυφθούν αξιόλογες και ποικίλες όψεις της ταυτότητας του.   

  Θα ήταν πολύ χρήσιμο να προβεί κανείς σε μια συστηματική παρατήρηση του τρόπου που διαφοροποιεί την  συμπεριφορά του, την  εμφάνιση, την γλώσσα σώματος,  ανάλογα  από ποιόν φωτογραφίζεται και της επίδραση που αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να έχει, σαν «κυματισμός» ,  στην ταυτότητα του. Χωρίς απαραίτητα να αποτελεί συνειδητή πρόθεση του φωτογράφου,  μπορεί να προκαλέσει επιρροή  στο άτομο που φωτογραφίζει. Μοιάζει με το πετραδάκι που πέφτει σε μια λίμνη και δημιουργεί ομόκεντρους κύκλους, κυματισμούς. Οι κυματισμοί  μπορεί να επηρεάσουν την «ευλυγισία» της ταυτότητας του ατόμου που φωτογραφίζεται. Συνειδητοποιώντας ότι μπορεί κανείς να φωτογραφηθεί με διαφορετικό τρόπο από διαφορετικούς  φωτογράφους, αρχίζει να εκτιμά την «ελαστικότητα» και τα «όρια»της ταυτότητας του  καθώς και των «προς τα έξω»  εικόνων του. 

  Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο τρόπο διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, δεδομένου ότι η φωτογραφία  λόγω της πολυσημίας της δίνει τη δυνατότητα για διαφορετικές ερμηνείες της ταυτότητας. Ερμηνείες  οι οποίες μπορούν να συγκριθούν, να αμφισβητηθούν, να επαναξεταστούν, να απορριφθούν ή να  καλωσοριστούν. 

  Ταυτόχρονα δίνεται η ευκαιρία να αναγνωρίσει κανείς την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος˙τους περιορισμούς και τους κινδύνους της ετικετοποίησης από τους άλλους καθώς ο διάλογος που προκαλεί η φωτογραφία συνεχίζεται ή διακόπτεται. 

Εξετάζοντας, επανεξετάζοντας και συγκρίνοντας τις ποικίλες πλευρές της ταυτότηταςτου μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι η «ελαστικότητα» της ίσως και να επηρεάζεται από  επανεμφανιζόμενες  παρελθούσες ασυνείδητες πληροφορίες, μυστικά και ιστορίες, χρήσιμες και απαραίτητες  για την  προσωπική αλλαγή και ανάπτυξη του. 

*Σε ένα επόμενο άρθρο θα γίνει αναφορά στα «Πορτραίτα»

Για τον Schaefer, και τοβιβλίο “Innovative interventions in child and adolescent therapy”,  βλέπε εδώ: https://catalogue.nla.gov.au/

Πρόσφατα Άρθρα

News (22 Σεπ 2021)

Το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης με την αρχή του φθινοπώρου ξεκινά τη νέα του σαιζόν με μία σειρά δράσεων Στο πλαίσιο της φιλοσοφίας να γνωστοποιήσει την παρουσία του ίδιου του ΦΚΘ και της...

Book Reviews (22 Σεπ 2021)

Στα χρόνια που ακολούθησαν το πρώτο μνημόνιο, η Αθήνα βυθίστηκε σε μία βαθιά κοινωνικοοικονομική δίνη. H κατεστραμμένη Ελληνική οικονομία αποσυναρμολόγησε τις ήδη προβληματικές κοινωνικές δομές,...

News (17 Σεπ 2021)

Παρουσίαση φωτογραφικού βιβλίου - συζήτηση με την Ειρήνη Αβραμοπούλου, Ζωή Μαυροσκότη και Γιώργο Καραηλία. Με αφορμή την παρουσίαση του φωτογραφικού βιβλίου του Γιώργου Καραηλία PERSONAE NON...

News (16 Σεπ 2021)

Η Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών της Τέχνης (ΕΕΙΤ) σε συνεργασία με τη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα διοργανώνουν την Επιστημονική Διημερίδα με θέμα “Εικαστικές Τέχνες στην Ελλάδα...

News (16 Σεπ 2021)

Μία από τις πιο αξιόλογες εικαστικές γυναικείες παρουσίες στην ελληνική φωτογραφική σκηνή είναι αυτή της Ηώς Πάσχου. Τώρα επιλέγει να δείξει στο κοινό το έργο μιας δεκαετίας (2010-2020) μέσα από...

News (15 Σεπ 2021)

Το φως είναι ενέργεια. Το φως είναι ζωή. Σε μια περίοδο γεμάτη σκιές χρειαζόμαστε το φως για να τις δούμε, να συνδιαλλαγούμε μαζί τους και να επανασυνδεθούμε με τον εαυτό μας και το περιβάλλον...

News (15 Σεπ 2021)

Η ομάδα Greek Instagramers Events σε συνεργασία με τον Δήμο Πειραιά και το Destination Piraeus παρουσιάζουν την έκθεση φωτογραφίας #My_Piraeus. Η έκθεση αποτελεί μια φωτογραφική περιπλάνηση στην...

News (15 Σεπ 2021)

Η ΔΛ Gallery παρουσιάζει το Σάββατο 2 Οκτωβρίου 2021 την Ατομική ‘Εκθεση Υποβρύχιας Φωτογραφίας - Video Projection - Installation της Ρενέ Ρεβάχ “Silence”. “Από τη γέννηση του, ο...

News (15 Σεπ 2021)

Τα εγκαίνια της πρώτης ατομικής έκθεσης φωτογραφίας τής Αρχοντίας Μαδώνη, με τίτλο: «Παναγιώτης Πετράκης l’artiste»,  θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 25 Σεπτεμβρίου 2021 στις 20:00, στην...

News (13 Σεπ 2021)

Η Φωτογραφική ομάδα "Έκφραση" και φέτος συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή εβδομάδα Κινητικότητας μαζί με τον Δήμο Εορδαίας και διοργανώνει έκθεση φωτογραφίας 12 φωτογράφων της Πτολεμαϊδας. Μια πλούσια...

News (13 Σεπ 2021)

Έξι διαφορετικές ματιές πάνω στο αναπόφευκτο. H Φωτογραφική Ομάδα Encounters παρουσιάζει το φωτογραφικό της έργο στον εξωτερικό χώρο του Κέντρου Νέων Κορίνθου. Φωτογράφοι που συμμετέχουν:...

News (13 Σεπ 2021)

Συνεχίζουμε στο Φεστιβαλ Φωτομετρία την παρουσίαση και επί τόπια άσκηση των εναλλακτικών μεθόδων τυπωμάτων της φωτογραφίας. Οι μέθοδοι αυτοί έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα της δυνατότητας συνδυασμού...