Συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα φωτογραφικά τους πορτραίτα (κάθε φωτογραφία είναι ένα είδος «πορτραίτου»*) για να συστηθούν, να περιγράψουν ποιοί είναι, πώς αισθάνονται ή να δηλώσουν τις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντα τους. Συνήθως επιλέγουν να επικοινωνήσουν τις «καλύτερες» όψεις του εαυτού τους.

  Αλληλεπιδρώντας με άλλους ανθρώπους διαμέσου των φωτογραφιών, συνειδητοποιεί κανείς  ποια είναι τα «σημαντικά» και τα «αξιόλογα» στοιχεία της ταυτότητάς του, τα οποία εκφράζει ή επιθυμεί να εκφράσει δημόσια.  

  Ο Scheafer επιμένει ότι ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζει κανείς να ποζάρει, κάθε άλλο παρά τυχαίος είναι. Χωρίς αμφιβολία αντανακλά την άποψη του για τον κόσμο, τον δημόσιο και ιδιωτικό του εαυτό˙ όπως αυτός καθρεφτίζεται στο σώμα του, στο πρόσωπο του, στις επιλογές των προσώπων με τα οποία φωτογραφίζεται μαζί  ή που απουσιάζουν αλλά και  των αντικειμένων που επιλέγει να τον περιβάλλουν. Εκφράζοντας την άποψη του  για το πώς επιθυμεί  να φωτογραφηθεί, πότε, με ποιόν, που, κτλ., φωτίζει τις προσωπικές του αντιλήψεις τόσο για τον εαυτό του όσο και για τις σχέσεις με τους γύρω του. Μιλάει δηλαδή για τον εαυτό του κάνοντας τις  λέξεις λιγότερο απαραίτητες. Άλλωστε όπως παρατηρεί ο Πλάτων Ριβέλλης «η τέχνη από την αρχή της ανθρωπότητας συμπληρώνει τον λόγο, δεν ερμηνεύεται από αυτόν».

  Όταν οι άνθρωποι ποζάρουν, ακόμα και για  φωτογραφίες  που οι ίδιοι τραβούν τους  εαυτούς τους, συνήθως έχουν κάποιες συνειδητές ή υποσυνείδητες  σκέψεις και απόψεις για το πώς θα «πρέπει» ή  «επιθυμούν» να είναι το τελικό αποτέλεσμα. Οι  όποιες προσδοκίες τους συσχετίζονται με  το πώς  ελπίζουν  ότι οι άλλοι τους αντιλαμβάνονται στην καθημερινή ζωή.

  Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς για ποιόν φωτογραφίζεται. Η οποιαδήποτε δυσκολία να δεχθεί κάποιος να φωτογραφηθεί από κάποιον άλλον, ίσως αποτελεί ένδειξη της ποιότητας της μεταξύ τους σχέσης. Διαφορετικά ποζάρει κανείς όταν φωτογραφίζεται από έναν επαγγελματία φωτογράφο και αλλιώς από τον  σύντροφο του κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. Αν δεν υπάρχει συναισθηματική εγγύτητα ή εμπιστοσύνη, ίσως να μην μπορεί κανείς  να ανταποκριθεί αυθεντικά και αυθόρμητα.  

  Την εμπειρία της φωτογράφισης  ακολουθεί  η παρατήρηση. Παρατηρώντας κανείς τον εαυτό του  σε μια φωτογραφία του  δίνεται η δυνατότητα να ανακαλύψει στοιχεία της προσωπικότητας του τα οποία ίσως δεν γνώριζε. Τόσο η Weiser όσο και ο Scheafer επιμένουν ότι η σύγκριση του εαυτού του σε στημένες και φυσικές φωτογραφίες, καθώς επίσης και η σύγκριση του εαυτού του σε φωτογραφίες τραβηγμένες από διαφορετικούς φωτογράφους, μπορούν να οδηγήσουν στην  διαπίστωση μιας  διαφορετικής αντίληψης  του εαυτού του. Μέσα στα λίγα δευτερόλεπτα  ενός  κλικ, δύναται να αποκαλυφθούν αξιόλογες και ποικίλες όψεις της ταυτότητας του.   

  Θα ήταν πολύ χρήσιμο να προβεί κανείς σε μια συστηματική παρατήρηση του τρόπου που διαφοροποιεί την  συμπεριφορά του, την  εμφάνιση, την γλώσσα σώματος,  ανάλογα  από ποιόν φωτογραφίζεται και της επίδραση που αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να έχει, σαν «κυματισμός» ,  στην ταυτότητα του. Χωρίς απαραίτητα να αποτελεί συνειδητή πρόθεση του φωτογράφου,  μπορεί να προκαλέσει επιρροή  στο άτομο που φωτογραφίζει. Μοιάζει με το πετραδάκι που πέφτει σε μια λίμνη και δημιουργεί ομόκεντρους κύκλους, κυματισμούς. Οι κυματισμοί  μπορεί να επηρεάσουν την «ευλυγισία» της ταυτότητας του ατόμου που φωτογραφίζεται. Συνειδητοποιώντας ότι μπορεί κανείς να φωτογραφηθεί με διαφορετικό τρόπο από διαφορετικούς  φωτογράφους, αρχίζει να εκτιμά την «ελαστικότητα» και τα «όρια»της ταυτότητας του  καθώς και των «προς τα έξω»  εικόνων του. 

  Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο τρόπο διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, δεδομένου ότι η φωτογραφία  λόγω της πολυσημίας της δίνει τη δυνατότητα για διαφορετικές ερμηνείες της ταυτότητας. Ερμηνείες  οι οποίες μπορούν να συγκριθούν, να αμφισβητηθούν, να επαναξεταστούν, να απορριφθούν ή να  καλωσοριστούν. 

  Ταυτόχρονα δίνεται η ευκαιρία να αναγνωρίσει κανείς την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος˙τους περιορισμούς και τους κινδύνους της ετικετοποίησης από τους άλλους καθώς ο διάλογος που προκαλεί η φωτογραφία συνεχίζεται ή διακόπτεται. 

Εξετάζοντας, επανεξετάζοντας και συγκρίνοντας τις ποικίλες πλευρές της ταυτότηταςτου μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι η «ελαστικότητα» της ίσως και να επηρεάζεται από  επανεμφανιζόμενες  παρελθούσες ασυνείδητες πληροφορίες, μυστικά και ιστορίες, χρήσιμες και απαραίτητες  για την  προσωπική αλλαγή και ανάπτυξη του. 

*Σε ένα επόμενο άρθρο θα γίνει αναφορά στα «Πορτραίτα»

Για τον Schaefer, και τοβιβλίο “Innovative interventions in child and adolescent therapy”,  βλέπε εδώ: https://catalogue.nla.gov.au/

Πρόσφατα Άρθρα

Education (15 Νοε 2019)

 Πενήντα χρόνια τώρα ο Joel Meyerowitz κάνει απλά αυτό που του δίνει τη μεγαλύτερη χαρά. Βγαίνει έξω με την φωτογραφική του μηχανή και περπατά στους δρόμους, στα σοκάκια, στους κήπους, στις...

News (14 Νοε 2019)

Με την υποστήριξη του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης και ο Νάσος Ναλμπάντης διοργανώνουν Σεμινάριο Φωτογραφίας Φύσης με την...

Somewhere I 've never travelled (14 Νοε 2019)

'Ανδρες και γυναίκες, στη σειρά, κοιτούν ευθεία μπροστά τους, ενώ ταυτόχρονα κάθονται μέσα σε ξύλινα φέρετρα. Είναι ζωντανοί, αλλά βρίσκονται στην ίδια την κηδεία τους. Πρόκειται για μία περίεργη...

News (12 Νοε 2019)

Την Παρασκευή 15 Νοεμβρίου στις 18:00 το ΙΕΚ ΔΕΛΤΑ παρουσιάζει στο ΙΑΝΟS CAFÉ μία πρωτότυπη έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "Book stays alive", των σπουδαστών του Τμήματος Φωτογραφίας του School of Arts...

News (11 Νοε 2019)

Ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της φωτογραφίας των τελευταίων δεκαετιών στη χώρα, ο Γιώργος Δεπόλλας είναι προσκεκλημένος του MOMus-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης για ένα masterclass...

News (07 Νοε 2019)

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης και η KOLEKTIV8 παρουσιάζουν την κεντρική έκθεση του MedPhoto Festival 2019, με τίτλο Critical Archives IV: Documents, σε επιμέλεια των Παύλου Φυσάκη, Μαρίας...

News (05 Νοε 2019)

O Σύνδεσμος Εισαγωγέων Κατασκευαστών Αντιπροσώπων και Εμπόρων Φωτογραφικών Ειδών και Συστημάτων Εικόνας (www.sekaf.gr) στα πλαίσια των δράσεων ενημέρωσης και επιμόρφωσης της φωτογραφικής κοινότητας...

Presentation (01 Νοε 2019)

 Η Τζένη Ντόκου με την εξόχως ατμοσφαιρική εργασία της, με τίτλο «Metamorphosis», μας κάνει κοινωνούς, αλλά και συνοδοιπόρους, σε ένα ταξίδι στον εσωτερικό της κόσμο, ένα ταξίδι που έχει...

Somewhere I 've never travelled (31 Οκτ 2019)

Στα πλαίσια της μελέτης των ακραίων συνθηκών που θα επικρατούν σε μια ενδεχόμενη παραμονή στον πλανήτη Άρη, μια ομάδα έξι επιστημόνων κλείνει στις 28 Αυγούστου ένα χρόνο συνεχούς απομόνωσης....

Cinema (31 Οκτ 2019)

Η μεγάλη ρετροσπεκτίβα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν συνεχίζεται αποκλειστικά στον κινηματογράφο ΑΝΔΟΡΑ σε ψηφιακά αποκατεστημένες κόπιες.  31 Οκτωβρίου - 6...

News (29 Οκτ 2019)

 Η LiFO γιορτάζει τα 15 χρόνια συνεχούς κυκλοφορίας της, τιμώντας αυτό που είναι ο πυρήνας του αντικειμένου της, τους Αθηναίους.    Με σύνθημα «Αθηναίοι είναι όσοι την Αθήνα...

News (29 Οκτ 2019)

 Ο Πλάτων Ριβέλλης θα πραγματοποιήσει ένα δωδεκάωρο σεμινάριο καλλιτεχνικής φωτογραφίας στην Κοζάνη το Σαββατοκύριακο 16 και 17 Νοεμβρίου.  Το γεγονός ότι μπορεί κάποιος να αντλήσει...