Συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα φωτογραφικά τους πορτραίτα (κάθε φωτογραφία είναι ένα είδος «πορτραίτου»*) για να συστηθούν, να περιγράψουν ποιοί είναι, πώς αισθάνονται ή να δηλώσουν τις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντα τους. Συνήθως επιλέγουν να επικοινωνήσουν τις «καλύτερες» όψεις του εαυτού τους.

  Αλληλεπιδρώντας με άλλους ανθρώπους διαμέσου των φωτογραφιών, συνειδητοποιεί κανείς  ποια είναι τα «σημαντικά» και τα «αξιόλογα» στοιχεία της ταυτότητάς του, τα οποία εκφράζει ή επιθυμεί να εκφράσει δημόσια.  

  Ο Scheafer επιμένει ότι ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζει κανείς να ποζάρει, κάθε άλλο παρά τυχαίος είναι. Χωρίς αμφιβολία αντανακλά την άποψη του για τον κόσμο, τον δημόσιο και ιδιωτικό του εαυτό˙ όπως αυτός καθρεφτίζεται στο σώμα του, στο πρόσωπο του, στις επιλογές των προσώπων με τα οποία φωτογραφίζεται μαζί  ή που απουσιάζουν αλλά και  των αντικειμένων που επιλέγει να τον περιβάλλουν. Εκφράζοντας την άποψη του  για το πώς επιθυμεί  να φωτογραφηθεί, πότε, με ποιόν, που, κτλ., φωτίζει τις προσωπικές του αντιλήψεις τόσο για τον εαυτό του όσο και για τις σχέσεις με τους γύρω του. Μιλάει δηλαδή για τον εαυτό του κάνοντας τις  λέξεις λιγότερο απαραίτητες. Άλλωστε όπως παρατηρεί ο Πλάτων Ριβέλλης «η τέχνη από την αρχή της ανθρωπότητας συμπληρώνει τον λόγο, δεν ερμηνεύεται από αυτόν».

  Όταν οι άνθρωποι ποζάρουν, ακόμα και για  φωτογραφίες  που οι ίδιοι τραβούν τους  εαυτούς τους, συνήθως έχουν κάποιες συνειδητές ή υποσυνείδητες  σκέψεις και απόψεις για το πώς θα «πρέπει» ή  «επιθυμούν» να είναι το τελικό αποτέλεσμα. Οι  όποιες προσδοκίες τους συσχετίζονται με  το πώς  ελπίζουν  ότι οι άλλοι τους αντιλαμβάνονται στην καθημερινή ζωή.

  Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς για ποιόν φωτογραφίζεται. Η οποιαδήποτε δυσκολία να δεχθεί κάποιος να φωτογραφηθεί από κάποιον άλλον, ίσως αποτελεί ένδειξη της ποιότητας της μεταξύ τους σχέσης. Διαφορετικά ποζάρει κανείς όταν φωτογραφίζεται από έναν επαγγελματία φωτογράφο και αλλιώς από τον  σύντροφο του κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. Αν δεν υπάρχει συναισθηματική εγγύτητα ή εμπιστοσύνη, ίσως να μην μπορεί κανείς  να ανταποκριθεί αυθεντικά και αυθόρμητα.  

  Την εμπειρία της φωτογράφισης  ακολουθεί  η παρατήρηση. Παρατηρώντας κανείς τον εαυτό του  σε μια φωτογραφία του  δίνεται η δυνατότητα να ανακαλύψει στοιχεία της προσωπικότητας του τα οποία ίσως δεν γνώριζε. Τόσο η Weiser όσο και ο Scheafer επιμένουν ότι η σύγκριση του εαυτού του σε στημένες και φυσικές φωτογραφίες, καθώς επίσης και η σύγκριση του εαυτού του σε φωτογραφίες τραβηγμένες από διαφορετικούς φωτογράφους, μπορούν να οδηγήσουν στην  διαπίστωση μιας  διαφορετικής αντίληψης  του εαυτού του. Μέσα στα λίγα δευτερόλεπτα  ενός  κλικ, δύναται να αποκαλυφθούν αξιόλογες και ποικίλες όψεις της ταυτότητας του.   

  Θα ήταν πολύ χρήσιμο να προβεί κανείς σε μια συστηματική παρατήρηση του τρόπου που διαφοροποιεί την  συμπεριφορά του, την  εμφάνιση, την γλώσσα σώματος,  ανάλογα  από ποιόν φωτογραφίζεται και της επίδραση που αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να έχει, σαν «κυματισμός» ,  στην ταυτότητα του. Χωρίς απαραίτητα να αποτελεί συνειδητή πρόθεση του φωτογράφου,  μπορεί να προκαλέσει επιρροή  στο άτομο που φωτογραφίζει. Μοιάζει με το πετραδάκι που πέφτει σε μια λίμνη και δημιουργεί ομόκεντρους κύκλους, κυματισμούς. Οι κυματισμοί  μπορεί να επηρεάσουν την «ευλυγισία» της ταυτότητας του ατόμου που φωτογραφίζεται. Συνειδητοποιώντας ότι μπορεί κανείς να φωτογραφηθεί με διαφορετικό τρόπο από διαφορετικούς  φωτογράφους, αρχίζει να εκτιμά την «ελαστικότητα» και τα «όρια»της ταυτότητας του  καθώς και των «προς τα έξω»  εικόνων του. 

  Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο τρόπο διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, δεδομένου ότι η φωτογραφία  λόγω της πολυσημίας της δίνει τη δυνατότητα για διαφορετικές ερμηνείες της ταυτότητας. Ερμηνείες  οι οποίες μπορούν να συγκριθούν, να αμφισβητηθούν, να επαναξεταστούν, να απορριφθούν ή να  καλωσοριστούν. 

  Ταυτόχρονα δίνεται η ευκαιρία να αναγνωρίσει κανείς την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος˙τους περιορισμούς και τους κινδύνους της ετικετοποίησης από τους άλλους καθώς ο διάλογος που προκαλεί η φωτογραφία συνεχίζεται ή διακόπτεται. 

Εξετάζοντας, επανεξετάζοντας και συγκρίνοντας τις ποικίλες πλευρές της ταυτότηταςτου μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι η «ελαστικότητα» της ίσως και να επηρεάζεται από  επανεμφανιζόμενες  παρελθούσες ασυνείδητες πληροφορίες, μυστικά και ιστορίες, χρήσιμες και απαραίτητες  για την  προσωπική αλλαγή και ανάπτυξη του. 

*Σε ένα επόμενο άρθρο θα γίνει αναφορά στα «Πορτραίτα»

Για τον Schaefer, και τοβιβλίο “Innovative interventions in child and adolescent therapy”,  βλέπε εδώ: https://catalogue.nla.gov.au/

Πρόσφατα Άρθρα

News (20 Ιαν 2020)

Αγαπητοί φίλοι της φωτογραφίας η ΕΦΕ γιορτάζει 68 χρόνια συνεχούς λειτουργίας και σας προσκαλεί να συμμετάσχετε στον Διεθνή διαγωνισμό ψηφιακής φωτογραφίας:  HPS ANNIVERSARY 1952-2020...

News (20 Ιαν 2020)

Με την σημερινή αφορμή των 100 χρόνων από την γέννηση του Φεντερίκο Φελίνι (20/1/1920), η Κινηματογραφική Λέσχη του Adagio II προβάλει στις 21:00 το αριστούργημά του «Οκτώμισι - 8½». Ίσως η...

News (17 Ιαν 2020)

Ο κάθε φωτογράφος θα παρουσιάσει τα αγαπημένα του θέματα με την ιδιαίτερη προσωπική του ματιά και όλοι μαζί θα συνθέσουν ένα καλειδοσκόπιο που καλεί τον θεατή να το εξερευνήσει. Θα παρουσιαστεί...

Somewhere I 've never travelled (16 Ιαν 2020)

Το "Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα", είναι ένα από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, το οποίο ερμήνευσε το 1954 η Μαρίκα Νίνου. Ένα τραγούδι με το οποίο έληξε ένας θυελλώδης έρωτας αλλά...

News (16 Ιαν 2020)

Η Φωτογραφική Λέσχη Ελευσίνας διοργανώνει σεμινάριο με τον φωτογράφο και καθηγητή φωτογραφίας Παναγιώτη Κασίμη Το Σεμινάριο προσφέρει δωρεάν η Φωτογραφική Λέσχη Ελευσίνας στα μέλη της.  Όσοι...

News (16 Ιαν 2020)

Οι συναντήσεις του Κύκλου συνεχίζονται. Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου 2020 στις 7μ.μ. η Αμαλία Σωτηροπούλου και ο Νίκος Τσιφόρος θα παρουσιάσουν το φωτογραφικό τους έργο στην Ελληνοαμερικανική...

Art in Photography (14 Ιαν 2020)

Όλα ξεκινάνε για μένα από το ότι τα πάντα δεν είναι μόνο αυτό που φαίνονται. Έχουν βαθύτερα, πολλαπλά και ευμετάβλητα επίπεδα ύπαρξης και πραγματικότητας, κάτι που ισχύει και για τον εαυτό μας....

News (14 Ιαν 2020)

Τα Εκπαιδευτήρια «Ελληνογερμανική Αγωγή» σας προσκαλούν στην έκθεση φωτογραφίας ΠΑΝΟΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ την Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2020 και ώρα 8:00 μ.μ. Για το έργο του...

Book Reviews (13 Ιαν 2020)

Με αφορμή την 30η επέτειο από την  πτώση του Τείχους του Βερολίνου, (9 Νοεμβρίου 1989), οι  «Εκδόσεις στο Περιθώριο» παρουσιάζουν ένα βιβλίο-λεύκωμα αφιερωμένο σε  αυτό το...

News (13 Ιαν 2020)

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος το δίγλωσσο, φωτογραφικό λεύκωμα «Αιθίοψ - Ethiopian» της ομάδας του βιωματικού εργαστηρίου της Μάρως Κουρή στις φυλές της κοιλάδας του ποταμού Όμο στην...

News (13 Ιαν 2020)

Το 2o φεστιβάλ φωτογραφίας “Photopolis”- Agrinio Photo Festival προκηρύσσει φωτογραφικό διαγωνισμό.  Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να αποδώσουν φωτογραφικά το θέμα «Ολάνθιστος γκρεμός της...

News (10 Ιαν 2020)

Η Φωτογραφική Ομάδα Βέροιας «Αντίθεσις» διοργανώνει μαθήματα καλλιτεχνικής φωτογραφίας, για ακόμη μια χρονιά, την Τετάρτη 15/01/2020 η πρώτη συνάντηση.  Τα μαθήματα αφορούν τις...