Elliot Erwitt: Η τέχνη της παρατήρησης

«Παρατηρώντας πιθανές εικόνες με ή χωρίς την κάμερα- είναι το βασικό συστατικό για κάθε φωτογράφο. Δεν βαριέμαι ποτέ να παρατηρώ»

O Elliot Erwitt είναι από τους πιο αναγνωρισμένους φωτογράφους παγκοσμίως με μια καριέρα που επεκτείνεται πάνω από 50 χρόνια.                                                                                                                                                                                   

Ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Magnum και τέως πρόεδρος του θρυλικού πρακτορείου, η δουλειά του χαρακτηρίζεται από μια ανάλαφρη αίσθηση χιούμορ, που φανέρωνε και τη φιλοσοφία του γύρω από τη φωτογραφία.                                         

Αγάπησε και αφοσιώθηκε στην street φωτογραφία, μέσα από μια απελευθερωμένη ματιά τού μη-προσχεδιασμένου θέματος. Η μεθολογία του βασιζόταν στο να βγαίνει να φωτογραφίζει στον δρόμο, τραβώντας ότι του φαινόταν ενδιαφέρον στο μάτι κι αργότερα όταν κοίταζε μετά από καιρό το αρχείο του, έβγαζε τις θεματικές του ή τύπωνε φωτογραφικά βιβλία. 

«Δεν ξεκινώ τη φωτογραφία με κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, απλά περιπλανιέμαι και αντιδρώ σ αυτά που βλέπω. » 

Αυτή η περιπλάνησή του υποδηλώνει, ότι η κινητήριος δύναμη τού Erwitt Elliot δεν ήταν να γίνει ξακουστός, αλλά μία ακατάπαυστη περιέργεια και η ανάγκη του παρατηρεί τον κόσμο. Παρά τα τόσα χρόνια που φωτογράφιζε ήταν φανερό μέσα απο το έργο του ότι ο κόσμος ακόμα τον εξέπληττε.                                                                                                                    

Αυτή του η αντίληψη δεν οφείλοταν μόνο στη δομή που είχε στηθεί στο περιβάλλον όπου ζούσε και κινούταν ο Elliot, αλλά στον τρόπο με το οποίο κοιτούσε αυτός τον κόσμο.  

Η πορεία του μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως ο φωτογραφικός εξοπλισμός που χρησιμοποιούμε για να απαθανατίσουμε το περιβάλλον μας είναι απλά ένα εργαλείο για να φωτογραφίσουμε, αυτό που έχει κυρίαρχο ρόλο στο χτίσιμο μίας ενδιαφέρουσας φωτογραφίας είναι η κοφτερή και διερευνητική ματιά μας. Η εξέλιξη του κάθε φωτογράφου θα πραγματοποιείται με την καλλιέργεια στο πως να βλεπει τον κόσμο και όχι με την απλή παρατήρηση αυτού. 

Οι φωτογραφίες του Elliot Erwitt φαίνονται με την πρώτη ανάγνωση εύκολες και μας δημιουργείται η αίσθηση πως όλοι θα μπορούσαμε να τραβήξουμε τις ίδιες λήψεις άμα είμασταν εκεί, αλλά με μία πιο προσεχτική προσέγγιση του, διαπιστώνουμε πως ήταν η προσωπική ματιά του που κατάφερνε να εντοπίσει και να αναδείξει το θέμα του μέσα από το περιβάλλον. 

 

«Παρατηρώντας πιθανές εικόνες με ή χωρίς την κάμερα- είναι το βασικό συστατικό για κάθε φωτογράφο. Δεν βαριέμαι ποτέ να παρατηρώ "

Η φωτογραφία του Elliot Erwitt ήταν στη βάση της ανθρωποκεντρική, ακόμα και σε φωτογραφίες που δεν υπήρχε ο άνθρωπος μέσα. Πάντα φρόντιζε να αναδεικνύει την ανθρώπινη παρουσία και σε ένα δεύτερο επίπεδο να την κριτικάρει μέσα από τη χιουμοριστική ματιά του. Οι λήψεις του είναι παιχνιδιάρικες, ανάλαφρες και διασκεδαστικές, αντίθετα με τους Magnum προκατόχους του (Bresson, Capa, κ.α.), και ταυτόχρονα κατάφερνε να ισορροπεί και συνάμα να απορρέει μία στιβαρότητα φωτογραφική. 

 

«Δεν είμαι σοβαρός φωτογράφος όπως άλλοι συνάδελφοί μου. Είμαι σοβαρός, όμως στο να μην είμαι σοβαρός»

Το μυστικό είναι ότι οι φωτογραφίες του, προφανώς, είχαν και βασίστηκαν στο περιεχόμενο και όχι στη φόρμα ή σε κάποιο χαριτωμένο εύρημα. Οι φωτογραφίες που θα αντέξουν στο χρόνο είναι πάντα αυτές που έχουν περιέχομενο και εγείρουν συναισθήματα, παρά αυτές που βασίζονται απλά στη σωστή σύνθεση του κάδρου. 

Το έργο τού Erwitt αποτελεί για εμάς τους νεότερους, το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα του ότι δεν χρειάζεται να διαπραγματεύεσαι με σοβαρά θέματα, κοινωνικά προβλήματα, ή ότι άλλο ειναι φαινομενικά βαρυσήμαντο, για να κάνεις «σοβαρή» φωτογραφία. Ακόμα, και με μιά ανάλαφρη ματιά στην πραγματικότητα, μπορείς να «ξύνεις» την επιφάνεια ακόμα και μέσα από μία πιο ρεαλιστική αναζήτηση, αρκεί να είναι ανήσυχη. 

Το καλοκαίρι είναι η περίοδος που η ανάλαφρη διάθεση ευδοκιμεί και γι αυτό μία πιο προσεχτική μελέτη και εμβάθυνση σε φωτογράφους όπως ο Erwitt, είναι χρήσιμη και βοηθά στην επίτευξη φωτογραφιών που, ίσως, να μπορούσαν να αντέξουν μέσα στον χρόνο. 

 

Γεννημένος στο Παρίσι το 1928 από Ρώσους γονείς. Πέρασε την παιδική του ηλικία στο Μιλάνο, άλλα αναγκάστηκε μαζί με την οικογένειά του να μεταναστεύσει-δραπετεύσει στις Η.Π.Α. λόγω του Μουσολίνι. 

Μετά το διαζύγιο των γονιών του και την εγκατάλειψη του πατέρα του λόγω φοροδιαφυγής, να μείνει μόνος του στα δεκαπέντε.                                                                                                                                                                                                                                                               

Το 1944, βρίσκει δουλειά στο σκοτεινό θάλαμο, ενός γραφέιο ανεύρεσης εργασίας και εκεί στο φωτογραφικό τμήμα ξεκινά τις πρώτες φωτογραφικές του απόπειρες. 

Πέρασε όλο το 1949 στο να ταξιδεύει μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας ώσπου αποφασίζει να γυρίσει στις Η.Π.Α. για να ακολουθήσει το επάγγελμα του φωτογράφου. 

Κατατάσσεται στον αμερικανικό στρατό και βρίσκεται σε Γερμανία και Γαλλία αλλά δεν σταματά ποτέ του να φωτογραφίζει.                                                         

Γυρνώντας το 1953 έχει την τύχη να γνωρίσει τον Robert Capa, τον Edward Steichen και τον Roy Stryker ο οποίος ξεχώρισε το ταλέντο του και τον καλεί να γίνει μέλος στο Magnum Photos.                                                                                         

Από εκεί και έπειτα ξεκινά η μεγάλη πορεία του.    

 ____________________________________________________________________

Κείμενο: Τόλης Χατζηγνατίου

The Soundtrack for writing this: Steely Dan - Do It Again (1972)

 

                                

Πρόσφατα Άρθρα

Exodus (09 Αυγ 2022)

Εδώ και τρία χρόνια διοργανώνεται στην Ιθάκη, από την ομάδα return2ithaca σε συνεργασία με το Δήμο Ιθάκης και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ιονίων Νήσων, ένα μοναδικό στην Ελλάδα,...

Exodus (09 Αυγ 2022)

Σε μια πρόσφατη επίσκεψή μου στο ναό του Ιμπρεσιονισμού, στο Μουσείο d’Orsay, ξαφνιάστηκα ευχάριστα όταν είδα να εκτίθενται σε μια περιοδική έκθεση (08 Ιουλίου ως 04 Σεπτεμβρίου, 2022) φωτογραφίες...

Exodus (08 Αυγ 2022)

 Στην πρώτη αναδρομική έκθεση για τον Πέτερ Λίντμπεργκ στη Γαλλία μετά τον θάνατό του τον Σεπτέμβριο του 2019, το Pavillon Populaire στο Μονπελιέ αναδεικνύει τις επιρροές και εμπνεύσεις...

News (08 Αυγ 2022)

To iFocus.gr σχεδίασε και κατασκεύασε την ιστοσελίδα τής φωτογράφου Βάλιας Γκέντσου. Με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουμε το Valiagentsou.com στη φωτογραφική κοινότητα. Η ιστοσελίδα (website) είναι...

Exodus (08 Αυγ 2022)

Τι κάνει μια φωτογραφία να ξεχωρίζει από τα εκατομμύρια που δημιουργούνται, καταναλώνονται και μοιράζονται καθημερινά; Η Radical Imagination: Seven International Women Photographers παρουσιάζει...

Exodus (08 Αυγ 2022)

Ανακαλύψτε την έκθεση Aqua Mater του Γαλλοβραζιλιάνου φωτογράφου Sebastiao Salgado στην καρδιά ενός μνημειώδους περιπτέρου από μπαμπού που σχεδιάστηκε από τον Κολομβιανό αρχιτέκτονα Simon Velez. Η...

Exodus (05 Αυγ 2022)

Φωτογράφος δρόμου. Φωτογράφος μόδας. Ζωγράφος. Γραφίστας. Kαλλιτέχνης αφηρημένης τέχνης. Συγγραφέας. Κινηματογραφιστής, Book maker κ.α. Λίγοι έχουν ασχοληθεί με τόσους τομείς της τέχνης και του...

Exodus (05 Αυγ 2022)

 Με καταγωγή από την Αρλ, ο Lucien Clergue ξεκίνησε την καριέρα του σε νεαρή ηλικία. Η συνάντηση με τον Πικάσο και τον Κοκτώ τον οδήγησε σε πολυάριθμες συνεργασίες και του άνοιξε πόρτες. Ήδη...

Exodus (04 Αυγ 2022)

 Από τις 25 Ιουλίου μέχρι και τις 14 Αυγούστου το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζει στο Αριστερό Παρασκήνιο της Αίθουσας Σταύρος Νιάρχος το LAPSE των Σταύρου Γασπαράτου και...

Exodus (04 Αυγ 2022)

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων με την υποστήριξη και την συνεργασία της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Χανίων και της ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ παρουσιάζει στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής...

Exodus (04 Αυγ 2022)

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκαινίασε στις 27 Ιουλίου την περιοδική έκθεση με τίτλο «Απέναντι» που...

Exodus (03 Αυγ 2022)

Επιλεγμένες από τον Henri Cartier-Bresson (1908-2004) προς το τέλος της ζωής του, οι φωτογραφίες στο The Landscape Experience δείχνουν τον καλλιτέχνη να προσεγγίζει ένα στοιχείο που δεν είναι απλώς...