Η ανάγκη για θέατρο και φωτογραφία, δημιούργησε μια εξαίρετη συνάντηση δύο τεχνών, την "Θεατρική Φωτογραφία". Το θέατρο υπάρχει επειδή υφίσταται το κοινό που το παρακολουθεί και ο τόπος όπου παραστάται. Η φωτογραφία από την άλλη γεννήθηκε επειδή υπάρχει το φως. 

Η παγκόσμια ιστορία του θεάτρου βρίσκει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική ιστορία, σε αντίθεση με την φωτογραφία που η έναρξη της συμβαίνει μόλις στις αρχές του 19ου αιώνα. Το εντυπωσιακό είναι ότι  η θεατρική φωτογραφία δημιουργείται ως αυτόνομο είδος φωτογράφισης στο τέλος της δεκαετίας του 1860, δηλαδή, λίγα χρόνια μετά  από την γέννηση της φωτογραφίας. Αν λοιπόν αναλογιστούμε πως καταφέρνει με την είσοδο της να πάρει τα ηνία που κατείχε μέχρι τότε εξ' ολοκλήρου η ζωγραφική (ως καταγραφέας της πραγματικότητας), μπορούμε να κατανοήσουμε και την ταχύτητα εξάπλωσής της στο θεατρικό σκηνικό.

Έτσι συναντάμε γύρω στο 1839 πολλές φωτογραφίες, όχι μόνο από ερασιτεχνικές αλλά και από επαγγελματικές θεατρικές παραγωγές  που περιλαμβάνουν σκηνές από θεατρικές παραστάσεις, πορτραίτα ηθοποιών καθώς και τους χώρους όπου διαδραματίζονται οι σκηνές. 

3 heatriki Fwtografia iFocus

Από τη συλλογή:  The Folger Perfomance history

Βέβαια χρειάζεται να τονίσουμε πως πολλά από τα πορτραίτα των ηθοποιών που συνεργάζονταν με μεγάλα θέατρα, δημιουργήθηκαν σε φωτογραφικά στούντιο στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Έτσι συναντούσαμε πολύ συχνά το εξής φαινόμενο: οι καλλιτέχνες να απευθύνονται σε εξειδικευμένους φωτογράφους θεάτρων για την προσωπική τους φωτογράφισή. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο Ρώσος φωτογράφος AF Eykhenvald, αρκετά δημοφιλής σε καλλιτέχνες του θεάτρου "Bolshoi", στον οποίο οφείλουμε, την εξαιρετική συλλογή πορτραίτων στην δεκαετία του 1870 και του 1880. 

Σε κάποια άλλα θέατρα, όπως στο θέατρο τέχνης της Μόσχας, υιοθετήθηκε κατευθείαν ο πιο γνωστός μέχρι σήμερα τρόπος φωτογράφισης. Επικεφαλής φωτογράφοι, ο KS Stanislavski και ο VI Nemirovich-Danchenko, πραγματοποιούσαν τις λήψεις κατά την διάρκεια της πρόβας, των πορτραίτων εντός θεατρικής σκηνής, καθώς και προγραμματισμένες παρασκηνιακές λήψεις μετά την λήξη των προβών. Στο θέατρο "Bolshoi" ήταν ο Sergey Prokudin-Gorsky που εισήγαγε τον αντίστοιχο τρόπο φωτογραφικών λήψεων.

Να σημειώσουμε πως κατά μεγάλες περιόδους έχουν πραγματοποιηθεί ιδιωτικές και δημόσιες πρωτουβουλίες ώστε να συγκεντρωθούν συλλογές εικόνων από αρχεία θεάτρων-φωτογράφων. Ειδικότερα, το  μεγαλύτερο τμήμα συλλογής, χρονολογείται  από το 1860 εώς το 1910. Οι πιο διάσημες συλλογές είναι : Gilsey, Gone, Tefft, και Wendell

Είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε πως λόγω της ύπαρξης χαμηλού φωτισμού στις παραστάσεις, συχνά είχε χρησιμοποιηθεί κατά την λήψη, λαμπτήρας μαγνησίου (φλας). Η συγκεκριμένη λήψη  ονομάστηκε "στιγμιαία", όμως στην πραγματικότητα κρατούσε  κάποια δευτερόλεπτα και οι φωτογράφοι ζητούσαν από τους ηθοποίους να μείνουν ακίνητοι, έχοντας ως αποτέλεσμα να χάνεται ένα μέρος της φυσικής έκφρασης. Βέβαια με την πρόοδο της τεχνολογίας ο χρόνος που απαιτείται για τη φωτογράφηση μειώθηκε, γεγονός που βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα των φωτογραφιών. 

2 Theatriki Fwtografia iFocusjpg

Από τη θεατρική παράσταση: "Mother courage" του θεατρικού συγγραφέα Bertlot Brecht, φωτογραφία Roger Pic

Στα τέλη του 19ου αιώνα με αρχές του 20ου αιώνα, πολλές θεατρικές παραγωγές αναγνώρισαν την πολύτιμη συμβολή της φωτογραφίας στον χώρο του θεάτρου. Οι λόγοι ποικίλουν. 

Αρχικά η φωτογραφία δημιούργησε ντοκουμέντα από το έργο των σκηνοθετών που μέχρι τώρα δεν μπορούσαν να καταγραφούν με τόση λεπτομέρεια. Πλέον, το θεατρικό έργο είχε μνήμη σε ρεαλιστική εικόνα. 

Αρκετές φορές, οι φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν ως ένας βοηθητικός καθρέπτης πριν την πρεμιέρα. Με βάση αυτές, μπορούσαν πλέον να  αξιολογήσουν το μακιγιάζ, τα κοστούμια, την κίνηση των υποκριτών, την έκφραση τους.

Σήμερα, στον 21ο αιώνα, οι δύο τέχνες εξακολουθούν να συνυπάρχουν επί σκηνής με τον ίδιο ζήλο για έκφραση. Χρειάζεται, φυσικά, να επισημάνουμε πως πρόκειται για δύο διαφορετικές τέχνες που χρησιμοποιούν αλλότροπα μέσα επικοινωνίας και τεχνικές. Όμως, σίγουρα τις συνδέει η χωροχρονική τους συνάντηση που  διεκδικεί ελευθερία έκφρασης και ένα κομμάτι μνήμης στην συμπαντική ιστορία. 

Φωτoγραφία εξωφύλλου: Dion Boucicault, σε φωτογραφία τραβηγμένη μεταξύ 1860-1865. Φωτογραφία: Mathew Brady από τη Harvard Theatre Συλλογή

Πρόσφατα Άρθρα

News (12 Αυγ 2020)

Φέτος το 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ "Πέρα από τα Σύνορα" φιλοξενεί στη Δημοτική Αίθουσα Μεγίστης την έκθεση φωτογραφίας του Χρίστου Σιμάτου «Καστελλόριζο, εκεί που σταματάει ο χρόνος»....

News (11 Αυγ 2020)

Τα Μαθήματα Φωτογραφίας Ρεθύμνου διενεργούν έκθεση φωτογραφίας με τον τίτλο "λεξικόν" στην βόρεια εξωτερική πλευρά του δημοτικού κήπου Ρεθύμνου (πλευρά κεντρικής εισόδου). Η πρώτη μέρα της έκθεσης...

News (07 Αυγ 2020)

Το παραδοσιακό κατώι του “Ξωτικό wine&deli” στον Τριαντάρο Τήνου, μεταμορφώθηκε σε ένα νέο χώρο τέχνης, το “Ξωτικό art space”, που εγκαινιάζεται το Σάββατο, 8 Αυγούστου με μια αναδρομική έκθεση...

News (05 Αυγ 2020)

Το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και ο Δήμος Ύδρας / Municipality of Hydra διοργανώνουν και παρουσιάζουν την έκθεση φωτογραφίας "Η Ύδρα για τον Mario Vitti. Γραφείο με θέα, φωτογραφίες 1948 –...

Education (03 Αυγ 2020)

Εκείνη την εποχή ανακάλυπτα τη Leica. 'Εβρισκα σ' αυτή τη μηχανή ένα τέλειο εργαλείο για γρήγορα σκίτσα και την εξάσκηση του βλέμματος πάνω στη ζωή. Πήγαινα σκαλίζοντας, δεν υπάρχει άλλη λέξη,...

News (03 Αυγ 2020)

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Προθεσμία υποβολής: Δευτέρα 3 Αυγούστου Το Ελληνικό Κέντρο Φωτογραφίας, στο πλαίσιο των δράσεών του για την...

News (03 Αυγ 2020)

Η πρώτη εκδήλωση στην Κορνάρου για το 2020 (καθυστερημένη λόγω των συνθηκών ) θα γίνει την Δευτέρα 10-8-20 στις 20:30 με καλεσμένο τον Σταύρο Σταματίου. Είναι χαρά μας που μετά από 4 χρόνια...

News (03 Αυγ 2020)

Φέτος αφήσαμε την καρδούλα μας για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, να ταξιδέψει στα όμορφα μέρη της Παλαίρου. Ακολουθήσαμε με το βλέμμα μας το φυσικό φως, πειραματιστήκαμε με το τεχνητό, στροβιλιστήκαμε...

Presentation (30 Ιουλ 2020)

Μαμαδες αυτό που μας δένει με τις κόρες μας είναι οι διαφορές μας που πρέπει να αγαπήσουμε! Και έρχονται κάποιες στιγμές εκεί που δεν το περιμένεις να σε τραβήξουν απότομα από τα όνειρα και να σε...

News (28 Ιουλ 2020)

Από την Τρίτη, 28 Ιουλίου έως και την Κυριακή, 2 Αυγούστου το Φεστιβάλ Ρεματιάς 2020 φιλοξενεί το 6ο Our Festival: 6 μέρες γεμάτες θέατρο, μουσική, χορός, κουκλοθέατρο, video art, παιδικές...

News (28 Ιουλ 2020)

Το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης σας προσκαλεί στην έκθεση φωτογραφίας των μελών του, με τίτλο "Νύχτα". Συνεχίζοντας την δημιουργική του πορεία το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης,...

Workshops (27 Ιουλ 2020)

Σε αυτό το σεμινάριο φωτογραφίας δρόμου θα περιηγηθούμε σε επιλεγμένα μέρη της Αθήνας και θα φωτογραφίσουμε ξεφεύγοντας από τα στερεότυπα. Θα προσπαθήσουμε να διεισδύσουμε οπτικά πίσω από την κοινή...