Είναι αρκετές οι φορές που βλέποντας φωτογραφίες που μου δείχνουν οι μαθητές μου προς κριτική, το μόνο που μπορώ να τους πω (και λέω) είναι: «Περισσότερη δουλειά». Είναι συχνό το φαινόμενο, αυτή η φράση να παρεξηγείται και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που την επόμενη φορά βλέπω απλώς περισσότερες φωτογραφίες, αλλά καμία φωτογραφική πρόοδο. Η γλώσσα είναι αρκετά περιορισμένη για να κατανοήσει ο συνομιλητής μου τι ακριβώς εννοώ. Η λέξη «δουλειά» συνήθως παραπέμπει σε κάποια φυσική δραστηριότητα, και η φωτογραφία είναι πλήρης δραστηριοτήτων. Από τη λήψη μέχρι τη δουλειά στο σκοτεινό θάλαμο ή μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή.

 Αλλά, φωτογραφική δουλειά δεν σημαίνει μόνο αυτό. Είναι, νομίζω, πολύ απλοϊκό το να σκεφτεί κανείς πως «περισσότερη δουλειά» σημαίνει να τραβάς, να τυπώνεις ή να «παράγεις» περισσότερες φωτογραφίες. Όχι πως, ορισμένες φορές, δεν είναι κι αυτό απαραίτητο. 

 Κατά την άποψή μου όμως, «περισσότερη δουλειά» σημαίνει να εμπλακεί κάποιος με τη φωτογραφία περισσότερο. Να διερευνήσει, πρώτα απ’ όλα, το μέσο. Τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του. Η φωτογραφική πορεία, αλλά και όλη η πορεία της τέχνης, είναι αυτή της διερεύνησης. Διερευνώντας μπορεί, κάποτε, να φτάσουμε σε δρόμους που δεν έχουμε ξαναβρεθεί και αυτό μπορεί να είναι, από τη μια συναρπαστικό, από την άλλη τρομακτικό. Είναι συχνό φαινόμενο το να επισκέπτεται κάποιος μια πόλη στην οποία δεν έχει ξαναπάει και, μη μπορώντας να μπορεί να βρει το δρόμο του πίσω στο ξενοδοχείο, να περιδιαβαίνει τους δρόμους νιώθοντας χαμένος. Η διεργασία της καλλιτεχνικής διερεύνησης και σκέψης, ίσως να μας οδηγήσει σε άγνωστες πόλεις. 

 «Περισσότερη δουλειά», σημαίνει να μπορεί κάποιος (είτε μόνος του είτε με βοήθεια) να δει την αποτυχία του και, το κυριότερο, να την αποδεχτεί. Ταυτόχρονα, όμως, να έχει τόσο τη συναισθηματική όσο  και τη διανοητική διαύγεια, ώστε να μπορέσει να κάνει ένα βήμα πίσω και δει γιατί και πως απέτυχε. Είναι αλήθεια πως όλη η πορεία της τέχνης έχει να κάνει με την αποτυχία. Ο καλλιτέχνης ζει (ή μαθαίνει να ζει) με την αποτυχία. Και παρά τους φόβους του συνεχίζει. Αυτό έχει ειπωθεί από πολλούς καλλιτέχνες και έχει γραφτεί πολλάκις από ανθρώπους που στέκονται υψηλοτέρα του υπογράφοντος. 

 Δουλεύουμε περισσότερο όταν μελετάμε με τη σωστή μέθοδο, τους κορυφαίους. Όχι όταν απλώς κοιτάμε τη δουλεία τους με θαυμασμό, αλλά όταν πραγματικά μελετάμε. Απ’ αυτούς μαθαίνουμε. Και νομίζω πως, ακόμα κι όταν τους μιμούμαστε, θα πρέπει να είμαστε, εκ των προτέρων, συμβιβασμένοι με τη διαπίστωση πως αυτή δεν είναι η δική μας φωτογραφία. Πως πρόκειται απλώς και μόνον για  μια άσκηση ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, ένα φόρο τιμής.

 Δουλεύω περισσότερο σημαίνει, ασχολούμαι με την επίλυση καλλιτεχνικών προβλημάτων που, μπορεί να αφορούν στο μέσο που χρησιμοποιώ, αλλά που πάντα αντιμετώπιζε και αντιμετωπίζει ο θεράπων οποιουδήποτε καλλιτεχνικού μέσου. Και το κάνω γνωρίζοντας πως δεν είμαι ούτε ο μόνος, και σε καμία περίπτωση, ο πρώτος. Δουλεύει περισσότερο κάποιος, όταν διαβάζει, λόγου χάρη, το «Πόλεμος και Ειρήνη» του Τολστόι. Γιατί εκεί μαθαίνει γι αυτό που έχουμε μάθει να ονομάζουμε «ανθρώπινη κατάσταση». Ταυτόχρονα, μαθαίνει τι σημαίνει δημιουργία και δημιουργική διαδικασία. Βλέπει με ποιο τρόπο ο Τολστόι ανταπεξήλθε στις προκλήσεις του έργου και απάντησε σε καλλιτεχνικά προβλήματα που αφορούν στη λογοτεχνία. Είναι, βεβαίως, λογικό να ρωτήσει κάποιος: «Και τι με ενδιαφέρει εμένα ο Τολστόι και η λογοτεχνία; Εγώ φωτογράφος είμαι.» Μα, σε ενδιαφέρει γιατί, αν αντιμετωπίζεις παρόμοια καλλιτεχνικά προβλήματα στη φωτογραφία, μπορείς να δεις πως ένας κορυφαίος της λογοτεχνίας τα έλυσε με το δικό του μέσο … Μαθαίνεις!

 Δουλεύω περισσότερο αυτά που έχω στο μυαλό μου για την φωτογραφία και την τέχνη γενικότερα. Δουλεύω περισσότερο με τη φωτογραφική μου μηχανή. 

 Βλέπω. Προσπαθώ. Πάλι και πάλι και πάλι … και μετά σταματώ να προσπαθώ. Αφήνω τη φωτογραφία να συμβεί.

Πρόσφατα Άρθρα

Presentation (21 Φεβ 2020)

Θέλω να δείξω ότι η φύση υπάρχει για εμάς. Πιστεύω ότι για να σώσουμε τον κόσμο, πρέπει να τον αγαπήσουμε. Αυτό θέλω να εμπνεύσω στους ανθρώπους. Ο Πρεσβευτής της Nikon, George Karbus,...

News (21 Φεβ 2020)

Λένε πολλοί ότι η ποίηση της φωτογραφίας είναι η σιγή της. Οι φωτογραφίες δεν βγάζουν λέξεις, δεν γνωρίζουν από ήχους, έχουν όμως η κάθε μια μέσα τους και έναν δικό τους ξεχωριστό κόσμο που μιλάει...

News (21 Φεβ 2020)

 Ο κάθε τόπος που ταξιδεύουμε συνδέεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, με κάτι πολύ δικό μας, κάτι που δεν περνά μέσα στα λόγια, αλλά αποτυπώνεται στα σχήματα και τα χρώματα των φωτογραφιών...

News (21 Φεβ 2020)

O αμερικανός φωτογράφος Michael Ackerman μαζί με τον έλληνα φωτογράφο Ηλία Γεωργιάδη θα πραγματοποιήσουν ένα εντατικό φωτογραφικό workshop στην πόλη της Θεσσαλoνίκης από τις 24 μέχρι τις...

My Portfolio (21 Φεβ 2020)

Ο Διευθυντής Σκηνής εισάγει τους θεατές στη μικρή του πόλη και τους κατοίκους της, καθώς ξημερώνει ένα πρωί του 2045.Ο κύριος Λεωνίδας φέρνει τις εφημερίδες.Ο Παναγιώτης Τριανταφύλλου μοιράζει το...

News (17 Φεβ 2020)

Ο κύκλος των παρουσιάσεων φωτογράφων που διοργανώνουν τα Μαθήματα Φωτογραφίας στο Ρέθυμνο συνεχίζουν την επιτυχημένη πορεία τους έχοντας αυτή τη φορά καλεσμένη την Αθηνά Γαλανάκη, η...

News (17 Φεβ 2020)

Η SOUTH space for photography διοργανώνει έκθεση φωτογραφίας των αποφοίτων της με τίτλο "Ορκισμοί" από 21 Φεβρουαρίου ως 21 Μαρτίου στον εκθεσιακό της χώρο. Στην έκθεση συμμετέχουν οι Ζωή Αντωνάκη,...

News (15 Φεβ 2020)

Οι «Αρμένιοι Φωτογράφοι της Νίκαιας 1922-1960» μας περιμένουν στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας – Αγ. Ι. Ρέντη ΄Ντίνος Κατσαφάνας΄ από τις 16 Φεβρουαρίου έως τις 12 Απριλίου. Τα εγκαίνια θα...

News (13 Φεβ 2020)

Την Τρίτη 18 Φεβρουαρίου στις 19:30, εγκαινιάζεται στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα η ατομική έκθεση της Λίας Ναλμπαντίδου με τίτλο Αστικός Μυστικός Κήπος – Μια ανάγνωση. Η έκθεση θα...

News (13 Φεβ 2020)

Την Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου 2020 στις 7μ.μ. στο πλαίσιο των Συναντήσεων της Πέμπτης στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, ο Αλέξανδρος Βρεττάκος -μέλος του Φωτογραφικού Κύκλου - θα μας παρουσιάσει το...

Book Reviews (13 Φεβ 2020)

Την Πέμπτη 20 Φεβρουαρίου στις 18:00 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Κάκτος παρουσιάζουν το φωτογραφικό λεύκωμα του φωτογράφου Σπύρου Πώρου, «Φωτοσοφία». Μια πολυτελής έκδοση που μας...

News (11 Φεβ 2020)

Στα «Φωτογραφικά Ζεύγη» παρουσιάζεται η δουλειά δύο φωτογράφων και μελών του «Φωτογραφικού Κύκλου», των οποίων οι δρόμοι της ζωής ή της φωτογραφίας συναντώνται με κάποιο τρόπο. Μπορεί να είναι...