-Πιστεύω στο μελλοντικό μετασχηματισμό των δύο φαινομενικά αντιφατικών καταστάσεων, του ονείρου και της πραγματικότητας, σε ένα είδος απόλυτης πραγματικότητας, του σουρεαλισμού. Αντρέ Μπρετόν

 

Flashback στο μεταπολεμικό παρελθόν της Γερμανίας και του Παρισιού, εκεί που προέκυψε μια πρωτοποριακή τεχνική φωτογραφίας, εμπνευσμένη από τις αυτοσχεδιαστικές πρακτικές του Dada και την εισβολή του σουρεαλισμού στις σφαίρες του ασυνείδητου και των ονείρων. Ενώ η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε ευρέως ως εργαλείο για την αποτύπωση της πραγματικότητας οι καλλιτέχνες άρχισαν να δουλεύουν με την κάμερα και τις καινοτόμες τεχνικές για να δημιουργήσουν εικόνες που απέχουν πολύ από τις αρχικές χρήσεις της φωτογραφίας. Αυτά τα εικαστικά στοιχεία συχνά αμφισβητήθηκαν από πολλούς, διότι οι έως τότε αντιλήψεις των θεατών βασίζονταν σε μια διαφορετική εννοιολογική βάση, ο σουρεαλισμός προκαλούσε με το αναπάντεχο, το αιθέριο ή το ασυνήθιστο. Αυτή η πρακτική θα εξαπλωνόταν στην Αμερική και θα αποτελούσε πρόδρομο για την εξερεύνηση των δυνατοτήτων της φωτογραφικής εικόνας.

Dora Maar ifocus

Self portrait Dora Maar

Ο σουρεαλισμός ξεκίνησε επίσημα με το Μανιφέστο του Σουρεαλισμού, το οποίο συντάχθηκε από τον Μπρετόν το 1924. Η κύρια προϋπόθεση πίσω από το κίνημα ήταν η απόρριψη των διεργασιών της λογικής, με αντάλλαγμα την έμφαση στην ελεύθερη φαντασία και τη δημιουργικότητα, που επιτεύχθηκε με την πρόσβαση στο ασυνείδητο ή την απεμπλοκή του ασυνειδήτου. Το κίνημα που απλώθηκε τόσο στους λογοτεχνικούς όσο και στους καλλιτεχνικούς κύκλους, ονομάστηκε από τον Μπρετόν «σπασμωδική ομορφιά» .

surealism iFocus

Όπως ισχυρίζεται ο Christian Bouqueret στη μονογραφία του για τη σουρεαλιστική φωτογραφία, «με εξαίρεση τον Jacques-Andre Boiffard δεν συμμετείχαν άμεσα φωτογράφοι. Υπήρχαν φυσικά ορισμένοι που χάραξαν ένα μακρύ και παράλληλο μονοπάτι, όπως ο Man Ray και άλλοι που εντάχθηκαν στο κίνημα για κάποιο χρονικό διάστημα, διατηρώντας ταυτόχρονα ένα βαθμό απομάκρυνσης από αυτό: Brassai, Dora Maar, Raoul Ubac, Claude Cahun κλπ. " Από μια πλευρά αυτό είναι εκπληκτικό, αλλά είναι επίσης εύκολο να καταλάβουμε γιατί η φωτογραφία δεν ήταν μια προφανής επιλογή για πολλούς Σουρεαλιστές.

Για τους Σουρεαλιστές, η έλξη που τους ασκούσε το φωτομοντάζ οφειλόταν κατά κύριο λόγο στο ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να κάνει το οικείο να φαίνεται παράξενο.

el violin de ingres 1924 ifocus

 Le Violon d'Ingres

Ορισμένοι σουρεαλιστές χρησιμοποίησαν τεχνικές μετα-παραγωγής για να χειραγωγήσουν τις φωτογραφίες τους. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται την προσθήκη μιας γραφικής λεπτομέρειας σε μια εκτύπωση πριν την εκ νέου φωτογράφηση της, όπως στο διάσημο έργο του Man Ray, Le Violon d'Ingres (1924), όπου επεξεργάστηκε την εικόνα για να διαστρεβλώσει την κατανόησή μας σχετικά με το επίπεδο της εικόνας και τη φωτογραφική διαδικασία. Εναλλακτικά, αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας φωτογραφίας και στη συνέχεια το ρετουσάρισμά της, όπως στο Dali Atomicus του Salvador Dalí (1948), όπου μια γάτα, λίγο νερό και ο ίδιος ο Νταλί πετάει στον αέρα δίπλα σε τραπέζια. Το σύρμα ψαρέματος που χρησιμοποιείται για να φαίνονται τα έπιπλα στον αέρα αφαιρέθηκε στην επεξεργασία για να οριστικοποιήσει την εικόνα.

kertesz Distortions ifocus

Distortions

O Andre Kertesz φωτογραφίζει είδωλα γυμνών γυναικών (φωτό πάνω) σε παραμορφωτικούς καθρέφτες. Οι εικόνες που προκύπτουν αποτυπώνουν μια στιγμή της πραγματικότητας, αλλά το αποτέλεσμα φαίνεται να είναι γκροτέσκο και εξωπραγματικό. Ομοίως, η Ντόρα Μάαρ αυτοφωτογραφήθηκε με μερικά συνηθισμένα αντικείμενα, αλλά τα έκοψε ή τα παρουσίασε με απροσδόκητο τρόπο.

Παρόλο που το σουρεαλιστικό κίνημα εξασθένισε στα μέσα της δεκαετίας του 1930, η σουρεαλιστική φωτογραφία είχε μια εκπληκτική μακροζωία. Καλλιτέχνες όπως ο Claude Cahun συνέχισαν να παράγουν παρόμοιο έργο και στη δεκαετία του 1940. Ο Man Ray συνέχισε επίσης να δουλεύει στη φωτογραφία, συχνά, συλλαμβάνοντας σημαντικές προσωπικότητες της τέχνης σε ασυνήθιστα πορτρέτα. Κάποιοι φωτογράφοι δρόμου, όπως οι Henri Cartier-Bresson και Helen Levitt, μέσα από τον σουρεαλισμό ανακαλύπτουν το απρόσμενο στις καθημερινές αποφασιστικές στιγμές τους. Ο σουρεαλισμός μπορεί επίσης να βρεθεί στα πρώτα έργα πολλών από τους Μasters της φωτογραφίας στα μέσα του αιώνα, όπως ο Irving Penn, ο Richard Avedon και η Diane Arbus.

Masters of Photography: Humberto Rivas

Κείμενο Χρήστος Κοψαχείλης

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (17 Ιουλ 2024)

Την Πέμπτη 18 Ιουλίου, στις 21:00, η αυλή του σπιτιού της ΑΡΣΙΣ Κοζάνης γεμίζει με φωτογραφίες, συζητήσεις και μουσικές.
Φιλοξενούμε τον Δημήτρη Βαβλιάρα, επίσημο φωτογράφο της Fujifilm Hellas, με...

News (15 Ιουλ 2024)

Το Open Call στοχεύει στη δημιουργία μιας μοναδικής έκθεσης φωτογραφιών και βίντεο ανοικτής θεματολογίας για το 2025, η οποία θα φιλοξενηθεί κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ με όλα τα έξοδα καλυμμένα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (15 Ιουλ 2024)

Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο χρόνο με όχημα 150 αυθεντικές αργυροτυπίες, που φέρουν την υπογραφή της σημαντικότερης μορφής της μεσοπολεμικής ελληνικής φωτογραφικής σκηνής, της Nelly’s, θα έχουν την...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Ιουλ 2024)

Η ετήσια έκθεση των μελών της Λέσχης Φωτογραφίας Σπάρτης θα πραγματοποιηθεί στο διάστημα 9-13 Ιουλίου 2024 στην κ. πλατεία Σπάρτης, σε
συνδιοργάνωση με το Δήμο Σπάρτης. Η έκθεση έχει τίτλο «Η...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Το Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο Μονοδενδρίου παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας του Robert Mc Cabe "Η Ελλάδα μετά τον πόλεμο- Τα χρόνια της ελπίδας". Το 2007 το Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Πενήντα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, ο Σωτήρης Δανέζης και ο Δήμος Αθηναίων παρουσιάζουν μία μοναδική έκθεση φωτογραφίας και πολυμέσων με τίτλο «Αμμόχωστος...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (08 Ιουλ 2024)

Φεστιβάλ φωτογραφίας και παράλληλα έκθεση φωτογραφίας θα διοργανωθούν στην Τρίπολη. Το φεστιβάλ φωτογραφίας, με θέμα “γωνιές της πόλης”, θα γίνει στις 27 και στις 28 Ιουλίου 2024, στο πάρκο του...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (05 Ιουλ 2024)

Την αναβίωση ή/και την εκπλήρωση του οράματος της Άλεξ Μυλωνά -με σύγχρονους όρους- προτείνει η υπαίθρια έκθεση που παρουσιάζεται στην Εσπλανάδα του Κέντρου Πολιτισμού σε επιμέλεια Συραγώς Τσιάρα,...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (05 Ιουλ 2024)

Την Πέμπτη 11 Ιουλίου στις 19:00, στον χώρο του The Project Gallery, εγκαινιάζεται η δεύτερη ομαδική έκθεση φωτογραφίας του Φωτογραφικού Τομέα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η έκθεση...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (02 Ιουλ 2024)

Η δεύτερη έκδοση του Φεστιβάλ Ευρωπαϊκή Πολυφωνία στο Παρίσι, παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας “Της μνήμης η κεντημένη φορεσιά - είμαστε “αυτοί” που φοράμε." της Καλλιόπη Βουτζαλή σε ένα από τα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (26 Ιουν 2024)

Από τις 14 Ιουνίου έως και 31 Ιουλίου, η έκθεση φωτογραφίας “La Route du Cacao”, φιλοξενείται στον εκθεσιακό κέντρο του ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης από τις 18:00 έως τις 22:00, με δωρεάν...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (25 Ιουν 2024)

Το Εργαστήρι Φωτογραφίας του Δήμου Βριλησσίων θα παρουσιάσει φωτογραφίες των ερασιτεχνών φωτογράφων μελών του με θέμα: «ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ-ΤΟΠΙΟ-ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ». Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα...