Ασπρόμαυρο - Έγχρωμο

Στις 14 Οκτωβρίου 2015, ημέρα Τετάρτη, στις 20.00 εγκαινιάζεται στην αίθουσα Κένεντυ της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης έκθεση φωτογραφίας των μελών του Φωτογραφικού Κύκλου με τον τίτλο «Ασπρόμαυρο - Έγχρωμο, Τα δύο πρόσωπα μιας φωτογραφίας». Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Πλάτων Ριβέλλης. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 11 Νοεμβρίου.

Στην έκθεση αυτή ο κάθε φωτογράφος συμμετέχει με μια φωτογραφία του, η οποία εκτίθεται σε δύο εκδοχές. Μία έγχρωμη και μία ασπρόμαυρη. Στόχος της έκθεσης είναι να προκαλέσει ερωτήματα και σκέψεις γύρω από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και υπάρχει η κάθε μία από τις εκδοχές αυτές. Αφορμή για την έκθεση στάθηκε η σχετική δυνατότητα την οποία παρέχει η κυρίαρχη πλέον φωτογραφική ψηφιακή τεχνολογία.

Ασπρόμαυρο - Έγχρωμο

Τα δύο πρόσωπα μιας φωτογραφίας

Η έκθεση αυτή είναι γέννημα (και χωρίς αμφιβολία και θρέμμα) της ψηφιακής επανάστασης στη φωτογραφία. Μερικά χρόνια πριν θα ήταν αδιανόητη και -πολύ λογικά- θα αντιμετωπιζόταν ως διαστροφή. Εκείνα τα χρόνια αποφασίζαμε σχεδόν αυθαίρετα τι προτιμούσαμε και απλώς αγοράζαμε το ανάλογο φιλμ. Μέναμε στο ασπρόμαυρο και (λιγότεροι) στο χρώμα, συνήθως επειδή εκεί έτυχε να βρεθούμε ή επειδή από κει είχαμε ξεκινήσει, χωρίς περισσότερες σκέψεις, έστω και αν συχνά περιβάλαμε την επιλογή μας με εντυπωσιακές και εν πολλοίς αστήρικτες δικαιολογίες. Μέχρι που το τζίνι της νέας φωτογραφικής τεχνολογίας, μαζί με τις άπειρες ευκολίες και δυνατότητες που μας πρόσφερε, πρόσθεσε ως αντίβαρο και μια πολύ βαριά υποχρέωση: την επιλογή. Μια επιλογή η οποία ισχύει για όλα τα στάδια της φωτογραφικής διαδικασίας και δεν μπορεί πλέον να αποφευχθεί με πρόσχημα τις τεχνολογικές δυσκολίες. Κορυφαία ανάμεσά της είναι η δυνατότητα να βλέπουμε, να προβάλουμε και να εκτυπώνουμε την ίδια φωτογραφία στην έγχρωμη και την ασπρόμαυρη εκδοχή της.

Στον «Φωτογραφικό Κύκλο», κατά το πρόσφατο ακόμα παρελθόν, κάναμε κυρίως ασπρόμαυρες φωτογραφίες σε ποσοστό περίπου 95%. Οι λόγοι ήταν πολλοί. Οι απλούστεροι: επειδή έτσι είχαμε ξεκινήσει και έτσι έκαναν τότε οι περισσότεροι ή επειδή ήταν δύσκολη και δαπανηρή η έγχρωμη εκτύπωση. Οι πιο σύνθετοι: επειδή οι περισσότεροι φωτογράφοι που θαυμάζαμε ήταν της ασπρόμαυρης γενιάς και επειδή η εφαρμοσμένη φωτογραφία και η ζωγραφική από τις οποίες θέλαμε να διακριθούμε ήταν έγχρωμες. Και οι πιο κωμικοί: εκείνοι οι λόγοι που στηρίζονταν στις πιο απίθανες και αυθαίρετες θεωρητικές κατασκευές σε σχέση με την υπεροχή της ασπρόμαυρης φωτογραφίας. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το μεγάλο λεύκωμα με φωτογραφίες μελών του «Φωτογραφικού Κύκλου», στο οποίο η σχέση έγχρωμων και ασπρόμαυρων φωτογραφιών είναι περίπου στο πενήντα-πενήντα. Θα λέγαμε λοιπόν ότι η έκθεση αυτή ταιριάζει στον «Κύκλο» και ότι ο «Κύκλος» νομιμοποιείται να την κάνει.

Είναι προφανές ότι οι φωτογράφοι της έκθεσης, από τους οποίους ο καθένας εκθέτει μια φωτογραφία του σε δύο εκδοχές (έγχρωμη και ασπρόμαυρη), δεν παρουσιάζουν τη φωτογραφική δουλειά τους, ούτε καν ένα τμήμα της. Περισσότερο συμμετέχουν σε ένα εγχείρημα προορισμένο να ερεθίσει τη σκέψη μας και εκείνη των θεατών και να θέσει ερωτήματα, τα οποία ούτε μπορούν ούτε πρέπει να απαντηθούν. Οι επιλογές των φωτογραφιών ξεκίνησαν -όπως πάντα άλλωστε- από ένα γενικό καλλιτεχνικό κριτήριο, αλλά παράλληλα επηρεάστηκαν από το ειδικό κριτήριο του παιδαγωγικού διλήμματος που θέτει η βασική ιδέα του θέματος. Δηλαδή, να προκαλούνται ερωτήματα με την ασπρόμαυρη μετατροπή των φωτογραφιών. Οι φωτογραφίες επιλέχτηκαν από εμένα ύστερα από έρευνα των αρχείων που κρατώ με τις «καλές» φωτογραφίες των μελών του «Φωτογραφικού Κύκλου», τις οποίες κατά καιρούς μου εμπιστεύονται προς κρίσιν. Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι φωτογράφοι όσο και εγώ, ως επιμελητής, συμφωνούμε πως οι φωτογραφίες αυτές παρουσιάζουν κάποιο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον. Οι φωτογραφίες που επιλέχτηκαν ήταν έγχρωμες και είχαν υποβληθεί έτσι από τους ίδιους τους φωτογράφους. Το γεγονός ότι επέλεξα ανάμεσα από τις έγχρωμες και όχι τις ασπρόμαυρες οφείλεται στο ότι η μετατροπή ξεκινάει αναγκαστικά από το χρώμα αφού τα ψηφιακά αρχεία αποδίδουν έγχρωμο αποτέλεσμα.

Οι επιλεγμένες φωτογραφίες έπρεπε να γεννούν ερωτηματικά και όχι να παρουσιάζουν κάτι αυτονόητο, ούτε να προτρέπουν με ευκολία προς μια απάντηση σχετικά με το ποια υπερτερεί. Αφού πρόκειται για καλές φωτογραφίες θα πρέπει λογικά -τόσο η μία όσο και η άλλη εκδοχή- με κάποιο τρόπο να δικαιώνονται. Μόνο που ο τρόπος φαίνεται να είναι ελαφρώς διαφορετικός στην κάθε περίπτωση και αυτό είναι που προκαλεί το ενδιαφέρον. Με αυτή λοιπόν την αμφιταλάντευση πρέπει πλέον να συνηθίσει να ζει ο (ψηφιακός) φωτογράφος και να εκφράζει κάθε φορά αποφασιστικά την επιλογή του. Μια επιλογή όμως που ουδέποτε θα είναι απόλυτη (έστω και αν το νομίζει) και που θα φέρει μέσα της το σπέρμα μιας αμφιβολίας.

Θα επιμείνω στη λέξη επιλογή, επειδή αυτή είναι ο γνώμονας κάθε καλλιτεχνικής δουλειάς, όπως άλλωστε και ο στόχος κάθε πνευματικής διαδικασίας. Η καλλιέργεια, δηλαδή, κριτηρίων ώστε μέσω αυτών να οδηγούμαστε σε πιο ακριβείς επιλογές. Έτσι διαμορφώνεται μια προσωπικότητα και έτσι συντίθεται μια καλλιτεχνική πρόταση. Η δυνατότητα (αλλά και ταυτόχρονα και η υποχρέωση και η ελευθερία) των πολλαπλών επιλογών είναι αυτή που τρόμαξε τους φωτογράφους, όταν η τεχνολογία τους επέτρεψε να βλέπουν αυτό που κάνουν μέσα από διαφορετικές εκδοχές. Όταν όμως αυξάνει το εύρος των επιλογών, τότε αυξάνει και ο βαθμός της ευθύνης του φωτογράφου απέναντι στο έργο του και μέσω αυτής διαμορφώνεται με πιο πρωτότυπο τρόπο η προσωπική του καλλιτεχνική σφραγίδα.

Πλάτων Ριβέλλης

Πρόσφατα Άρθρα

News (16 Νοε 2017)

Με τον τίτλο ΠΡΟΒΟΛΗ, ο Άκης Δέτσης εγκαινιάζει τη Φωτογραφική του Έκθεση στις 9 Δεκεμβρίου στον πολυχώρο Booze Cooperativa. Το iFocus.gr είναι χορηγός επικοινωνίας και θα βρίσκεται εκεί. Διάρκεια:...

Το Σπήλαιο του Κύκλωπα (16 Νοε 2017)

- Η μηχανή, μου είπε, είναι πολλά πράγματα. Αρχικά έχει κανείς να τη δεί σαν ατίθασο άτι, που αν καταφέρει να το δαμάσει μεταμορφώνεται σε μάτι. Μ’ αυτό μπορεί κανείς ν’ αρμέγει απο τις στιγμές το...

News (15 Νοε 2017)

Ο Χειμώνας είναι μία ιδιαίτερη εποχή. Όμορφες στιγμές διαδέχονται τις δύσκολες και το αντίθετο. Ένα χιονισμένο τοπίο προκαλεί όμορφα συναισθήματα στους περισσότερους χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι...

Workshops (14 Νοε 2017)

Ο Αχιλλέας Νάσιος πρόκειται να επισκευτεί την Αθήνα μέσα στον Δεκέμβριο με σκοπό τη διοργάνωση δύο εντατικών workshops με τη μορφή του Φωτογραφικού Παιχνιδιού. Σάββατο 2 Δεκεμβρίου...

Somewhere I 've never travelled (14 Νοε 2017)

Ένα ηρωικό σκυλί πρόσφατα, έσωσε τους καλεσμένους ενός γάμου σε μια πόλη στη βορειοανατολική Νιγηρία. Οι καλεσμένοι ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί, όταν μια έφηβη τους πλησίασε και προσπάθησε να...

News (14 Νοε 2017)

Την Πέμπτη 16 Νοεμβρίου 2017 θα γίνει η τρίτη παρουσίαση φωτογράφων του Κύκλου στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Ο Πάνος Ροζάκης παρουσιάζει τους Γιάννη Μαθιουδάκη, Μελίνα Πατρικίου και...

Trust me I am a photographer (13 Νοε 2017)

Η φωτογραφία θα έλεγα ότι είναι ένα παιχνίδι φανταστικό όπως το ζει ένα παιδί, θυμάμαι την κόρη μου μικρή να βλέπει τις πολυκατοικίες σαν μεγάλα παιχνίδια που είχαν επάνω τους ηλιακούς...

News (13 Νοε 2017)

Η Π31, στην προσπάθεια και αναζήτηση για συνεχή αναβάθμιση των φωτογραφικών δρώμενων της πόλης τής Θεσσαλονίκης, ξεκινάει μια σειρά παρουσίασης, άγνωστων φωτογράφων, άλλων εποχών, που οι...

Το Σπήλαιο του Κύκλωπα (09 Νοε 2017)

Εκείνο το απόγευμα τον είδα σκοτεινό, κόντρα στο φως, με την πιο σοβαρή έκφραση που είχα ποτέ δει στο πρόσωπό του. Κοιτούσε έξω απ’ το παράθυρο ακίνητος και δεν μιλούσε για ώρα πολλή. Ένοιωθα τη...

Architecture (07 Νοε 2017)

Η νέα σειρά ευρυγώνιων φωτογραφιών συνδυάζει την αρχιτεκτονική και το freerunning στο αστικό τοπίο για εικόνες που αψηφούν τη βαρύτητα  Μια αποκλειστική σειρά φωτογραφίσεων που κυκλοφόρησε...

Somewhere I 've never travelled (07 Νοε 2017)

Εγκεφαλικά νεκρός είναι ο ιταλός ηθοποιός Ραφαέλ Σουμάχερ, ο οποίος κρεμάστηκε κατά λάθος στη διάρκεια ζωντανής θεατρικής περφόρμανς στην Πίζα της Ιταλίας. Ο 27χρονος Σουμάχερ προσπαθούσε να...

Editor's choice (07 Νοε 2017)

Υπάρχει αυτή η αίσθηση του αμετάβλητου, της αιώνιας ζωής. Σ’ αυτά τα καινούρια έργα υπάρχει και η αίσθηση της συνέχειας που χαρακτήριζε τη δουλειά του Cy –η ποιότητα του έργου που μας κληροδότησε,...