Η ταυτότητα του μοντέλου που πόζαρε για τον πιο σκανδαλώδη πίνακα του 19ου αιώνα, «Η προέλευση του κόσμου» (L'Origine du monde), του Γκυστάβ Κουρμπέ, αποκαλύφθηκε τελικά και φαίνεται πως κρύβει μια ερωτική ιστορία. Οι ειδικοί λένε ότι είναι «99% σίγουροι» ότι το έργο απεικονίζει την χορεύτρια μπαλέτου Constance Queniaux. Για δεκαετίες, οι ιστορικοί τέχνης, πίστευαν ότι για το γυμνό έργο είχε ποζάρει μια ερωμένη του ίδιου του ζωγράφου, το μοντέλο από την Ιρλανδία, Joanna Hiffernan. Ωστόσο υπήρχαν αμφιβολίες κυρίως επειδή το σκουρόχρωμα ηβικό τρίχωμα στον πίνακα δεν αντιστοιχούσε με τις κόκκινες, πλούσιες, μπούκλες του μοντέλου. Έγγραφα που βρέθηκαν στην αλληλογραφία μεταξύ των συγγραφέων Αλέξανδρου Δουμά (υιός) και της Γεωργίας Σάνδη δείχνουν πως τελικά για το έργο πόζαρε η χορεύτρια στην Όπερα του Παρισιού. Σε μια από τις επιστολές, υπήρχε μια αναφορά σε ζωγραφική του Κουρμπέ, που ενώ αναφερόταν στο εσωτερικό (interior) της χορεύτριας, είχε αποδοθεί λάθος ως συνέντευξη (interview), κάνοντας ουσιαστικά τη σύνδεση με το έργο απαρατήρητη. Την εποχή εκείνη, η Queniaux ήταν ερωμένη του οθωμανού διπλωμάτη Halil Şerif Pasha. Ήταν το καλοκαίρι του 1866, όταν δημιουργήθηκε ο πίνακας ο οποίος καταφέρνει μέχρι σήμερα να αποτελεί ένα από τα πιο τολμηρά έργα που προκαλεί αντιδράσεις και λογοκρίνεται.Τα νέα στοιχεία δείχνουν πως ο διπλωμάτης από την Τουρκία, ανέθεσε στον Κουρμπέ την δημιουργία του έργου το οποίο προόριζε για την για την προσωπική συλλογή του με ερωτικά έργα. Ο γάλλος ιστορικός Claude Schopp ανακάλυψε τη σύνδεση καθώς εργάζονταν με αρχεία για ένα βιβλίο. Ο Schopp μοιράστηκε στη συνέχεια την ανακάλυψη του με την επικεφαλής του αντίστοιχου τμήματος της Γαλλικής Εθνικής Βιβλιοθήκης, Sylvie Aubenas, που είναι επίσης πεπεισμένη ότι τελικά η Queniaux ήταν το μοντέλο του ζωγράφου. «Αυτή η μαρτυρία μάς οδηγεί στο να πιστέψουμε με 99% βεβαιότητα ότι το μοντέλο του ήταν η Constance Queniaux», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο. H βιβλιοθήκη είχε επίσης στην κατοχή της πορτρέτα και φωτογραφίες της χορεύτριας και όπως απεικονίζεται μπόρεσαν να ταιριάξουν το χρώμα των μαλλιών της με το ηβικό τρίχωμα. Η Aubenas πιστεύει ότι το μυστικό της ταυτότητας του μοντέλου ήταν γνωστό εκείνη την εποχή, αλλά χάθηκε με την πάροδο του χρόνου καθώς η Queniaux ανήλθε κοινωνικά, έγινε γνωστή στο χώρο της ψυχαγωγίας και ασχολήθηκε με τη φιλανθρωπία.

-Ξέρεις ποιο είναι το τέλος

Και η αρχή;

-Για μένα μυστικά

νομίζω είσαι πάντα εσύ.

Joanna Hiffernan (αυτή που δεν ήταν το μοντέλο αλλά η ερωμένη του Κουρμπέ)

Πέρασαν τα χρόνια και όμως όλοι με κοίταζαν

με ύφος λίγο πονηρό, λίγο περιπαικτικό

Συνήθισα υποθέτω

Γιατί άλλωστε να αρνηθώ πως είμαι εγώ;

Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα

Να έχω κάνει τόσο σάλο

Αυτό το έργο δεν έμοιαζε με κανένα άλλο

Κάποια στιγμή μάλιστα έβαψα τα μαλλιά μου από κόκκινα, σκούρα καστανά

Γιατί;

Για να πειστώ η ίδια ότι υπήρξα εγώ εκεί

Σαν αντικείμενο δικό του 

Να έχω πάλι της αρχής μας την χαρά.

Gustave Courbet

Η επιθυμία του Χαλίλ Σερίφ Πασά

Έγινε και δική μου

Την σκέφτομαι ακόμα συχνά

Όλο της το σώμα ή και τμηματικά

Χορεύει πλάι μου στο σκοτάδι

Ξυπνάω και έχω δίπλα μου μία άλλη

Κάποια στιγμή γύρισα από το εργαστήριο και την βρήκα με βαμμένα μαλλιά

Το ίδιο χρώμα με της Κονστάνς

Είχε δει το έργο 

-Δεν είναι το χρώμα

Ούτε το σώμα 

Μου είπε αργά

Είναι η ματιά σου που χτυπά.

-Όχι η καρδιά;

«Υπόσχεση μου έδωσες

το μυστικό μου πήρες

το κρέμασε στα σκοτεινά

και δεν με ξαναείδες

Στον Βόσπορο τα πρωινά

Φυσάει αεράκι

Δεν ξέχασες

Δεν ξέχασα

Του κόσμου μου τα βάθη

που έγινα διάσημη και έμεινα στην άκρη»

Constance Queniaux

Θα με βάλεις σε μια ακρούλα

Μόνο αυτή τη χάρη σου ζητώ

Να συνεχίσω ύστερα από όλες αυτές τις ιστορίες να ξαναζώ

Δεν είμαι πλέον εγώ

Και ας το βρήκαν των μαλλιών το σωστό το χρώμα 

Είμαι ένα κομμάτι μου

Που έχασα

Κι ας στο χρωστάω ακόμα

Masters of Photography: Humberto Rivas

Κείμενο Χρήστος Κοψαχείλης

Πρόσφατα Άρθρα

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Πόσες ιστορίες χωρούν σε ένα μουσείο; Πόσες ιστορίες δημιουργούν, συνθέτουν ένα μουσείο και το οδηγούν σε μια επόμενη σελίδα; Έργα τέχνης, μεγάλες και μικρές συλλογές, μεγάλα σύνολα δωρεών ή...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (21 Μάι 2024)

Ο επιμελητής Κώστας Πράπογλου παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Susan Daboll στον χώρο της γκαλερί του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσού στην Αθήνα. Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αμερική,...

Book Reviews (13 Μάι 2024)

Αθήνα – L'Aquila. Μια συζήτηση για το βίωμα δύο πόλεων, μέσα από την περιπατητική εμπειρία, το βλέμμα στραμμένο στο αίσθημα της οικειότητας και την επαναδιαπραγμάτευση με τα ίχνη της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Η Ελληνική Φωτογραφική Εταιρεία Ηρακλείου (Ε.Φ.Ε.Η.), φιλοξενεί τη φωτογραφική έκθεση του μέλους της, Σοφοκλή Καλυκάκη, με τίτλο "Απομεινάρια Οραμάτων", στην Αίθουσα Τέχνης, στον ημιώροφο της Δουκός...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

Ο Φωτογραφικός Σύλλογος Ανδριανούπολης και το Κέντρο Δημιουργικής Φωτογραφίας Θράκης σας προσκαλούν στα εγκαίνια μιας ξεχωριστής Ομαδικής Έκθεσης Φωτογραφίας, με τίτλο: «ΡΟΔΟΠΗ: Μια οροσειρά...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (09 Μάι 2024)

 Η FokiaNou Art Space παρουσιάζει την διατομική έκθεση "Fluidity" με έργα της Μαρίας Μπουρμπού και του Διονύσιου Παππά. Οι δύο καλλιτέχνες διατρέχουν απρόσκοπτα τα πεδία της πραγματικότητας...

News (09 Μάι 2024)

Αποτελεί χαρά και τιμή για τους διοργανωτές η επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του διεθνούς διαγωνισμού Portrait World και μάλιστα του μεγάλου νικητή, των νικητών των επιμέρους κατηγοριών και...

News (26 Απρ 2024)

 Η Nikon είναι στην εξαιρετικά ευχάριστη θέση να ανακοινώσει την κατάκτηση βραβείων σε τέσσερις κατηγορίες στα φετινά TIPA World Awards. Η πιο πρόσφατη φωτογραφική μηχανή mirrorless της...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (24 Απρ 2024)

Μία ξεχωριστή έκθεση φωτογραφίας παρουσιάζεται στον χώρο της «Stereosis» στη Θεσσαλονίκη. Η ελληνογαλλίδα φωτογράφος Άρτεμις Πυρπύλη, μακριά από την κλασική έκθεση στο...

Book Reviews (23 Απρ 2024)

Το Photometria International Photography Festival είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει τα αποτελέσματα του διαγωνισμού Photometria ΦΩΤΟBOOK 2024. 
Τα επιλεγμένα βιβλία θα παρουσιαστούν στο...

Book Reviews (23 Απρ 2024)

Την Τετάρτη 24 Απριλίου, στις 20:30 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις της Εστίας, διοργανώνουν παρουσίαση του βιβλίου του  Άρι Γεωργίου, με τίτλο «Εντός εκτός και επί τα...

Εκθέσεις Φωτογραφίας (23 Απρ 2024)

Την Πέμπτη 16 Μαΐου 2024, στην Gallery Della Rounick θα εγκαινιαστεί η έκθεση με τίτλο "Common (?) People", μία συνάντηση γλυπτικής και φωτογραφίας, με φόντο το γυμνό ανθρώπινο σώμα. Η Ισμήνη...